II SA/Rz 42/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Ewa Partyka NSA Maria Piórkowska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień wdowie po kombatancie -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił M. H. przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. Jako podstawę prawną organ powołał art. 127 § 3 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1-4 w zw. z art. 20 ust. 3 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) – zwana dalej ustawą. Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że M. H. w maju 2011 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie uprawnień wdowy po kombatancie. Po jego rozpoznaniu decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił przyznania M. H. uprawnień wdowy po kombatancie. W uzasadnieniu wskazano, że z informacji i akt będących w posiadaniu urzędu wynika, że A. H. posiadał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej od września 1945 r. do lutego 1948 r. Okoliczność ta wypełnia przesłankę o jakiej mowa w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy. Powyższe spowodowało, że decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2000 r., A. H. został pozbawiony uprawnień kombatanckich. Podniesiono, że uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie to uprawnienia pochodne (art. 20 ust. 3 ustawy) i zależą od tego czy kombatant (gdyby żył) posiadałby uprawnienia. Służba A. H. w Ludowym Wojsku Polskim stanowiła negatywną przesłankę powodującą pozbawienie go uprawnień kombatanckich. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. H. wniosła o ponowne jej rozpoznanie oraz stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2000r. o pozbawieniu A. H., zmarłego męża wnioskodawczyni, uprawnień kombatanckich, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odwołująca wniosła o rozpoznanie w pierwszej kolejności wniosku o stwierdzenie nieważności, a ponadto o zwrócenie się do Wojskowej Komendy Uzupełnień w S. w celu uzyskania karty ewidencyjnej A. H. na okoliczność, że w okresie przewidzianym w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy pełnił służbę w Wojsku Polskim jako żołnierz z poboru. Zawnioskowała o dopuszczenie dowodu z zaświadczenia wydanego przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. nr [...] z dnia 26 sierpnia 2011 r. Zarzuciła rażące naruszenie art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. ostatnie ustawy w zw. z art. 75 § 1 i art. 76 § 1 k.p.a. poprzez nieustalenie "stanu akt ewidencyjnych A. H., zalegających Wojskowej Komendy Uzupełnień w S. w celu ustalenie trybu powołania do służby (z poboru czy też nie). Naruszenie art. 40 ust. 1 i 3 oraz art. 59 ust. 2 lit. a) ustawy z dnia 13 kwietnia 1938 r. o powszechnym obowiązku wojskowym poprzez przyjęcie, że A. H. nie był objęty poborem. Wnioskodawczyni wskazała, że stwierdzenie nieważności decyzji pozbawiającej uprawnienia kombatanckie pozwoli na pozytywne rozpoznanie jej wniosku o przyznanie uprawnień po kombatancie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] września 2011r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną odmawiającą przyznania uprawnień wdowy po kombatancie. W uzasadnieniu organ orzekający wskazał, że strona nie wykazała, jakichkolwiek nowych okoliczności faktycznych czy prawnych uzasadniających uchylenie własnej decyzji. Z materiału dowodowego wynika, że mąż wnioskodawczyni uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej podczas pełnienia służby w Ludowym Wojsku Polskim, powyższe stanowiło przyczynę pozbawienia go decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. uprawnień kombatanckich. Powołując się na treść art. 20 ust. 3 ustawy organ wskazał, że uprawnienia przysługują wdowom i wdowcom – emerytom i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1996 r., sygn. akt III AZP 32/95 (OSNAP z 1996r. nr 15, poz. 206) wskazano, że uprawnienia wdów po kombatantach są uprawnieniami pochodnymi, których istnienie zależy od istnienia uprawnień pierwotnych. Podkreślono, że sam A. H. wskazał, że we wrześniu 1945 r. wstąpił jako ochotnik do Wojska Polskiego, nie kwestionował ponadto decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] kwietnia 2000 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu M. H. – zastępowana przez rad. pr. J. O. i wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenia art. 104 § 2 k.p.a. i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a i art. 136 k.p.a. poprzez nie określenie i nie uzasadnienie "losu zgłoszonego w postępowaniu żądania strony, a dotyczącego stwierdzenia nieważności innej decyzji (z dnia [...] kwietnia 2000r.)"; - naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a. poprzez wydanie decyzji "przed wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego, wskazanego przez stronę". W obszernym uzasadnieniu skarżąca zwróciła uwagę, że organ winien w pierwszej kolejności rozpoznać jej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2000 r., a dopiero potem rozpoznać wniosek o ponowne rozpatrzenia sprawy. Rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji mogło rzutować na zaskarżoną decyzję. Zarzuciła, że organ nie poinformował jej o sposobie załatwienia tego wniosku. W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że A. H. był żołnierzem z poboru, a nie "na ochotnika". W ówczesnym okresie służba "na ochotnika" nie była możliwa. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2000 r. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 828/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje, postanowienia i akty lub czynności zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tekst jedn. Dz. U. z 2012 poz. 270/ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie bezspornym między stronami jest, że decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2000 r. Nr [...] A. H. pozbawiony został uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZBoWiD orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej [...] z dnia z dnia 9 sierpnia 1988r. Bezspornym również jest, że decyzja ta została skutecznie doręczona A. H. w dniu 18 kwietnia 2000 r., który od tego rozstrzygnięcia nie składał środków zaskarżania. Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy odpisu skróconego aktu zgonu A. H. zmarł w dniu 13 lutego 2009r. Skarżąca M. H., wdowa po A. H. wnioskiem z dnia 12 maja 2011 r. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie uprawnień przysługującym wdowom pozostałych po kombatantach. Wydając zaskarżoną decyzję odmawiającą skarżącej przyznania uprawnień wdowy po kombatancie orzekający w sprawie organ, przywołując treść przepisu art. 20 ust. 3 i art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 / naprowadził, że uprawnienie wdowy po kombatancie ma charakter pochodny. Oznacza to, że jest zależne od tego, czy posiadał je uprawniony choć również uprawnienie wdowy powinno być oceniane z uwzględnieniem jej osobistej sytuacji prawnej /tak wyrok SN z dnia 27 marca 2002 r. III RN 188/01 lex nr 564054, wyrok SN z dnia 11 grudnia 2002 r. III RN 57/02 OSNP 2004/2/24/. Prawidłowo zatem orzekający w sprawie organ wywiódł, że skoro A. H. został pozbawiony uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust 2 pkt 2 przywołanej wyżej ustawy, to brak jest podstaw do przyznania uprawnień wdowy po kombatancie skarżącej. Z materiałów zgromadzonych w aktach sprawy, nie ulega wątpliwości, że A. H. otrzymał uprawnienia kombatanckie jako "uczestnik walki z bandami i reakcyjnym podziemiem o utrwalenie władzy ludowej w LWP". Z własnoręcznie sporządzonego przez niego życiorysu wynika, że do "Armii WP wstąpił jako ochotnik "i ta okoliczność zaważyła na pozbawieniu go uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz. U. Nr 68, poz. 436/. Zmieniony w/w ustawą przepis przewidywał bowiem utrzymanie uprawnień kombatanckich przez żołnierzy z poboru, którzy pełnili służbę w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Oznacza to więc, że uprawnienia kombatanckie, w myśl zmienionego przepisu A. H. jako ochotnik utracił. Konsekwencją zaś takiego stanu prawnego jest to, że skarżącej nie przysługuje status wdowy po kombatancie, skoro jej mąż statusu kombatanta nie posiadał, gdyż jak wcześniej naprowadzono uprawnienia wdowy po kombatancie mają charakter pochodny. Odnosząc się do zarzutów skarżącej kwestionującej ochotniczy charakter wstąpienia jej męża do LWP, w ocenie Sądu wskazać należy przede wszystkim sporządzony własnoręcznie przez A. H. życiorys, w którym jednoznacznie stwierdza wstąpienie do LWP jako ochotnik. Orzekający w sprawie organ miał więc uzasadnioną podstawę do przyjęcia ochotniczej służby wojskowej A. H. i takie ustalenie legło u podstaw pozbawienia go uprawnień kombatanckich na podstawie zmienionego brzmienia art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, a których to u ustaleń A. H. nie kwestionował. Wbrew wywodom skargi z takim ustaleniem organów nie pozostaje w sprzeczności ani zaświadczenie Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia 25 kwietnia 1988 r. określające okres pełnienia służby wojskowej, ani też zalegające w aktach sprawy pismo Wojskowej Komendy Uzupełnień w S. z dnia 26 sierpnia 2011 r. stwierdzające stawienie się A. H. w dniu 28 lutego 1945 r. do poboru przed Rejonową Komisją Uzupełnień w P. w celu określenia zdolności do służby wojskowej. Jak wynika z akt sprawy, służbę wojskową zaś A. H. odbywał w okresie od 19 września 1945 r. do 17 lutego 1948 r. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącej w przedmiocie obowiązku badania przez orzekający organ, w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] kwietnia 2001 r. pozbawiającej A. H. uprawnień kombatanckich z uwagi na odrębność trybu tych postępowań. Wskazać również należy, że dla potrzeb niniejszego postępowania organ dokonał ustaleń zasadności w/w decyzji w świetle aktualnie obowiązującego stanu prawnego, natomiast, jak wynika z akt sprawy, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności toczyło się odrębnie i zostało zakończone decyzją, która również podlega zaskarżeniu. Brak jest natomiast przesłanek określonych w art. 97 § 1 k.p.a. do zawieszenia postępowania w sprawie do czasu zakończenia postępowania nieważnościowego, zaś postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności nie jest zagadnieniem wstępnym dla postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Przypomnieć bowiem należy, że zagadnienie wstępne to zagadnienie, które ma charakter otwarty i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone w innej sprawie i na właściwej drodze, a jego treścią może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku. Podnieść również należy, że skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób dostateczny w toczącym się postępowaniu uprawnień kombatanckich A. H. z innego tytułu prawnego niż utrwalanie władzy ludowej, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001 r., sygn. akt III RN 77/00 /OSNP 2001/15/475/ wskazał, że procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania w tym samym łub w innym postępowaniu uprawnień kombatanckich z innych tytułów prawnych, co oznacza, że zaskarżona decyzja, nie badając w tym postępowaniu innych tytułów uprawnień kombatanckich A. H. niż utrwalanie władzy ludowej nie narusza prawa. Wbrew twierdzeniom skarżącej, Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez orzekający w sprawie organ przepisów art. 61 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 104 § 2 , art. 107 § 1 i § 3 i art. 136 k.p.a., które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy, a istotnych uchybień proceduralnych skarżąca nie wskazała. Wprawdzie ma rację skarżąca podnosząc, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest lakoniczne, niemniej w ocenie Sądu, zawiera wszystkie elementy wymagane art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Z przyczyn wyżej wywiedzionych,skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. z 2012 r poz. 270/ orzekł jak w sentencji.