II SA/Rz 420/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik /spr./ SO (del.) Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 14 września 2010 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń alimentacyjnych I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz adwokata M. S. z Kancelarii Adwokackiej ul. [...] w R. wynagrodzenie w kwocie 292 zł 80/100 /słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł / słownie : dwieście czterdzieści złotych/ i tytułem 22 % podatku VAT kwotę 52 zł 80/100 / słownie: pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ . Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] listopada 2009 r., [...] zobowiązującą D. R. do zwrotu kwoty 9000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości 712,60 złotych wypłaconych z funduszu alimentacyjnego dla jej dzieci, w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. W postawie prawnej decyzji SKO wskazało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz.U. nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm./ dalej: k.p.a. oraz art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów /Dz.U. nr 1, z 2009 r., poz. 7 ze zm./ dalej: u.o.u.a. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie D. R. nie mogło być uwzględnione, bo objęta nim decyzja nie narusza przepisów prawa. SKO podkreśliło, że art. 27 ust. 2 u.o.u.a. daje podstawę do wydania decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności, które zostały pobrane w okresie alimentacyjnym przez osoby do nich uprawnione, a nie zwrócone przez dłużnika alimentacyjnego. W sprawie rozpoznawanej w postępowaniu odwoławczym D. R. będąc osobą zobowiązaną na podstawie wyroku z dnia 23 lutego 2005r., [...] do uiszczania alimentów na rzecz własnych dzieci, nie realizowała tego obowiązku w okresie od października 2008 r. do września 2009 r. Stan taki doprowadził do powstania zaległości w wysokości 9000 złotych. Kwota powyższa została określona jako zobowiązanie zwrotowe zgodnie z przepisami prawa. Fakt powyższy nie budzi wątpliwości, dlatego SKO odrzuciło zarzut odwołania wskazujący na wydanie decyzji ustalającej kwotę zwrotu bez należytego wyjaśnienia sprawy i poprawnej oceny zebranych dowodów. SKO odniosło się także do zarzutu wskazującego na nie uwzględnienie sytuacji majątkowej odwołującej się i nie umorzenie wskazanej w kwestionowanej decyzji zaległości. Organ wyjaśnił, że w postępowaniu w sprawie określenia kwoty świadczeń alimentacyjnych podlegających zwrotowi nie rozstrzyga się kwestii związanej z umorzeniem zaległości. Takie orzeczenie może zapaść w odrębnym trybie. Z decyzją SKO nie zgodziła się skarżąca D. R. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zarzuciła skarżonej decyzji naruszenie art. 30 ust. 2 u.o.u.a. w związku z art. 7 k.p.a. Z tych powodów wniosła o uchylenie decyzji w całości. W uzasadnieniu decyzji skarżąca wskazała na trudną sytuację majątkową oraz pozostawanie bez pracy. Te okoliczności doprowadziły do powstania długów alimentacyjnych, jednak są one skutkiem sytuacji obiektywnej, a nie działań zawinionych. Brak winy, zdaniem skarżącej powinien prowadzić do umorzenia zaległości alimentacyjnej, zwłaszcza, że podejmuje starania związane z podjęciem pracy i zwrotem świadczeń alimentacyjnych. SKO odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie wskazując na argumentację jak w uzasadnieniu własnej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ dalej: p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji i stosują prawem przewidziane środki. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sądy rozpoznają skargi w granicach danej sprawy. Skarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Wyrokiem Sądu Okręgowego w R. z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt [...] utrzymany został wyrok z dnia 23 lutego 2005 r., sygn. akt [...], w którym Sąd orzekając separację małżeństwa Z. C. z D. R. ustalił od niej alimenty dla wspólnych dzieci małżonków. Wobec nie uiszczania ich przez matkę, ojciec dzieci sprawujący nad nimi opiekę wystąpił do Burmistrza Miasta [...] o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] października 2008 r., [...] Burmistrz Miasta [...] przyznał świadczenie alimentacyjne dla trójki dzieci na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. po 250 złotych miesięcznie na każde dziecko. Po tym okresie w dniu 1 października 2009 r. organ wszczął postępowanie w celu ustalenia kwoty zwrotu wypłaconych świadczeń nie opłaconych przez dłużnika alimentacyjnego D. R. W dniu [...] listopada 2009 r. Burmistrz Miasta [...] decyzją, [...] zobowiązał dłużniczkę do zwrotu kwoty 9 tysięcy złotych z odsetkami /712,60 zł/, która została wypłacona na rzecz dzieci dłużniczki w okresie od 1.10.2008 r. do 30.09.2009 r. Od tej decyzji D. R. złożyła odwołanie, a SKO nie uwzględnił tego środka decyzją, która stała się przedmiotem skargi do WSA w Rzeszowie. Skarga D. R. nie zasługiwała na uwzględnienie. Zarzuty w niej podniesione nie mają oparcia w przepisach prawa. Poza sporem pozostaje, że dzieci skarżącej w okresie objętym skarżoną decyzją miały wypłacone świadczenia alimentacyjne w kwocie w niej określonej. Bezsprzeczne jest także to, że na skarżącej w tym okresie ciążył obowiązek alimentacyjny. Konsekwencją tych stwierdzeń jest trafne działanie organu pomocy społecznej, który stosując art. 27 u.o.u.a. zobowiązał dłużniczkę do zwrotu należności równej wysokości wypłaconych świadczeń. Podstawą do takiego działania jest art. 27 ust. 1 u.o.u.a., który nakłada na dłużników alimentacyjnych obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami. Właściwy organ wierzyciela ma obowiązek ustalić zwrot po zakończeniu okresu świadczeniowego lub uchyleniu decyzji. W sprawie objętej kontrolą Sądu określenie świadczeń do zwrotu nastąpiło po zakończeniu okresu na jaki były przyznane. Zwrot świadczenia zgodnie z art. 27 ust. 2 jest określany w decyzji. Analiza akt sprawy wskazuje jednoznacznie, że organy obu instancji rozpoznające sprawę D. R. wypełniły wymogi prawem wskazane, zatem nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że decyzje wydano z naruszeniem przepisów postępowania, zwłaszcza wydano je w niewyjaśnionym stanie faktycznym. W ocenie Sądu podstawa faktyczna orzekania jest jednoznaczna i niesporna. Sąd nie podziela również drugiego z zarzutów skargi, który wskazuje na naruszenie art. 30 u.o.u.a. Podkreślić trzeba, że organy nie mogły naruszyć tej normy prawnej, gdyż jej nie stosowały. Wskazywanie przez skarżącą na obrazę tego przepisu w postępowaniach przed organami administracyjnymi jest rezultatem nieznajomości przepisów prawa. Art. 30 ustawy jest podstawą do umorzenia należności jeżeli zaistnieją okoliczności przewidziane w tym przepisie. Jednak jakiekolwiek umorzenie może mieć miejsce tylko w sytuacji, gdy toczy się postępowanie w tej sprawie. Trafnie SKO podniosło, że postępowanie w sprawie umorzenia nie zostało wszczęte, gdyż nie jest nim prowadzone z urzędu postępowanie na podstawie art. 27 u.o.u.a. Skarżąca w każdej chwili może takie postępowanie wszcząć ale by to mogło mieć miejsce musi wystąpić ze stosownym wnioskiem. Brak wniosku nie daje podstaw do prowadzenia postępowania w tej sprawie, a już na pewno nie może być ono łączone z tym, które organ wierzyciela ma obowiązek prowadzić na podstawie art. 27 ustawy. Z tych powodów należało przyjąć, że skarga jest nietrafna, zatem nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonej decyzji, zwłaszcza, że decyzja jest zgodna z prawem, co ocenił Sąd mając na uwadze nakaz wynikający z art. 134 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.