II SA/Rz 420/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 1 lutego 2024 r. nr 1801-IGC.4823.26.2023 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów - skargę oddala – II SA/Rz 420/24 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi C. z/s w W. (dalej: "strona skarżąca") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 1 lutego 2024 r. nr 1801-IGC.4823.26.2023 wydana w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów. Z uzasadnienia decyzji i nadesłanych akt sprawy wynika, że 24 marca 2022 r. funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. przeprowadzili w miejscowości B. kontrolę pojazdu ciężarowego nr rej. [...] z naczepą [...], przewożącego odpady o nazwie: flucovan 20 (o kodzie 191210), masie brutto 23 320 kg. W zgłoszeniu jako przewoźnika wskazano stronę skarżącą. Decyzją z dnia 25 maja 2024 r. nr 408000-408000-COC-3.4823.230.2023.22 Naczelnik [...] Urzędu Celno – Skarbowego w P. nałożył na stronę skarżącą karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za nieprawidłowe dane w zgłoszeniu przewozu w zakresie podanego numeru rejestracyjnego środka transportu. Organ I instancji podał, że towar będący przedmiotem kontrolowanego przewozu podlegał systemowi monitorowania na podstawie § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 2020 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 1477 ze zm.). Organ wskazał, że w zgłoszeniu nr [...] przewoźnik podał błędny numer rejestracyjny naczepy wpisując: "[...]", zamiast rzeczywisty nr "[...]". Powyższe stosownie do art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. k) w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 1857 ze zm. – dalej: "ustawa SENT") obligowało do nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł. Jednocześnie organ I instancji podkreślił, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wskazane w art. 24 ust. 3 ustawy SENT, przemawiające za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Strona skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji zarzucając naruszenie przepisów postępowania i niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Podkreśliła, że doszło do oczywistej pomyłki pisarskiej osoby prowadzącej auto, która wpisała błędny numer naczepy. Cały przejazd SENT odbył się prawidłowo, nie było przerwy w nadawaniu sygnału GPS, auto planowo wjechało do Polski oraz planowo - zgodnie ze zgłoszeniem – opuściło terytorium RP. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 1 lutego 2024 r. nr 1801-IGC.4823.26.2023 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że została ona wydana po zgromadzeniu niezbędnego zakresu materiału dowodowego i zgodnie z uregulowaniami procesowymi. Nałożenie na skarżącą spółkę kary pieniężnej było słuszne, gdyż w toku prowadzonego postępowania wykazano w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżąca jako przewoźnik w zgłoszeniu podała błędny numer rejestracyjny naczepy. Zdaniem DIAS strona skarżąca – jako profesjonalny przewoźnik – dochowując należytej staranności powinna podać w zgłoszeniu poprawny numer rejestracyjnych naczepy. Jednocześnie organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika co do braku podstaw do zastosowania w opisywanej sprawie art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Strona nie przedstawiła bowiem konkretnych dowodów na wystąpienie wyjątkowych okoliczności. Nie wykazano zatem, aby w sprawie zachodził ważny interes przewoźnika w odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że wobec stwierdzonego naruszenia odstąpienie od wymierzenia kary leży w interesie publicznym. W ocenie DIAS decyzja organu I instancji odpowiada prawu. Końcowo organ wyjaśnił, że przepisy k.p.a., na naruszenie których strona wskazała w odwołaniu, nie mają zastosowania w sprawie. Na mocy art. 26 ust. 5 ustawy SENT, do postępowań w tym zakresie mają zastosowanie przepisy ordynacji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożonej na te decyzję , strona skarżąca wniosła o jej uchylenie i i umorzenie postępowania, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 207 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. k, art. 24 ust. 1 pkt 2, ust. 3, art. 26 ust. 3 pkt 1, ust. 5 ustawy SENT przez ich niewłaściwie zastosowanie i przyjęcie, że miało miejsce świadome podanie w zgłoszeniu przewozu [...], nieprawdziwych danych w zakresie nr rej. pojazdu, a nie oczywista pomyłka pisarska; 2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, prowadzące do błędu w ustaleniach faktycznych; 3. art. 6, art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. poprzez nieustalenie rzeczywistego przebiegu kontroli i przyjęcie, że w zgłoszeniu został podany inny nr rejestracyjny podczas gdy pomyłka dotyczyła tylko jednej cyfry w nr rejestracyjnym (zamiana 1 z 7); 4. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nie przesłuchanie świadków: kontrolującego i kierowcy; 5. art. 7, art. 77 § 1, art. 76, art. 80, art. 8 w związku z art. 81a § 1, art. 6 w zw. z art. 107 § 3 i art. 136 § 1 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, błędne przyjęcie, że protokół kontroli nie podlega swobodnej ocenie jako dowód, przekroczenie swobodnej oceny dowodów, brak wykazania w sposób niebudzący wątpliwości, że załadunek odpadów odbywał się za wiedzą kierowcy, brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w postaci przesłuchania uczestników zdarzenia, tj. funkcjonariusza dokonującego kontroli oraz kierowcy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach sądowej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując tak określonej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja ww wad i uchybień nie zawiera, a zatem skarga podlega oddaleniu. Niesporne są ustalenia stanu faktycznego, nie jest także kwestionowana okoliczność podlegania przewozu wykonywanego przez stronę skarżącą pod przepisy ustawy SENT, bowiem poddanym kontroli pojazdem ciężarowym o nr rej. [...] z naczepą [...]przewożone były odpady o masie brutto 23 320 kg i nazwie flucovan 20. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do kwestii zasadności nałożenia na skarżącą kary na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT, wobec podania w zgłoszeniu [...] numeru rejestracyjnego naczepy [...], zamiast prawidłowego - [...]. Ustawa SENT określa zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. Celem ustawy SENT jest zapewnienie skutecznej kontroli przewozu towarów określonych ustawą oraz określenie zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tych towarów na terytorium kraju. Środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń, prowadzony w systemie teleinformatycznym i gromadzący dane zawarte w zgłoszeniach, uzupełnieniach zgłoszeń i ich aktualizacjach oraz dotyczące przeprowadzonych kontroli. W przypadku przewozu towaru, rozpoczynającego się na terytorium kraju, podmiot wysyłający jest obowiązany, zgodnie z art. 5 ust.1 ustawy SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Przewoźnik natomiast jest obowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru po drodze publicznej uzupełnić zgłoszenie o numery rejestracyjne środka transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit.a. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT w przypadku gdy podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik zgłosi dane niezgodnie ze stanem faktycznym, inne niż dotyczące towaru, odpowiednio na podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10 000 zł. W niniejszej sprawie okoliczność błędnego uzupełnienia zgłoszenia przed rozpoczęciem przewozu nie jest kwestionowana przez stronę skarżącą, sporna jest natomiast ocena konsekwencji tego faktu w świetle przepisów ustawy SENT. Skarżąca podkreśla, że podanie błędnego numeru rejestracyjnego w zgłoszeniu SENT miało charakter oczywistej omyłki i nie było świadomym podaniem nieprawdziwych danych w zgłoszeniu. Wyjaśnić należy, że ustawa SENT nie przewiduje uznania oczywistej omyłki w zgłoszeniu za przypadek, który nie jest objęty przepisem art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. Przepis ten przewiduje karę pieniężną za podanie danych niezgodnych ze stanem faktycznym bez zróżnicowania charakteru niezgodności i jej wagi. Nie przewiduje także możliwości miarkowania kary ani odstąpienia od jej wymierzenia z powodu popełnienia oczywistej omyłki. Kary nakładane na podstawie ustawy SENT opierają się na odpowiedzialności obiektywnej, niezależnej od tego, czy w danym przypadku niewpisanie danych do zgłoszenia SENT było wynikiem błędu, zaniedbania strony, czy nastąpiło umyślnie. Dane niezgodne ze stanem faktycznym, to dane sprzeczne z rzeczywistym stanem rzeczy, rozbieżne od niego. Przepisy ustawy SENT zostały tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia, a nałożenie kary jest obligatoryjne. Właściwy numer rejestracyjny środka transportu ma niewątpliwie istotne znaczenie w świetle podstawowych założeń i celów ustawy SENT, albowiem jak trafnie zauważył organ uniemożliwia, a co najmniej bardzo utrudnia sprawowanie kontroli nad przewozem. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak i przez organy prowadzące postępowanie. Konstrukcja przepisu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT jednoznacznie wskazuje na obiektywny charakter odpowiedzialności podmiotów niedopuszczający różnicowania w zależności od przyczyny niedopełnienia obowiązków. W orzecznictwie podkreśla się, że brak konsekwencji i nadmierny liberalizm w nakładaniu i egzekwowaniu kar mógłby prowadzić do wypaczenia sensu ustawy SENT oraz obrotu paliwami i spowodować lekceważenie nałożonych nią obowiązków. Kara administracyjna ma bowiem cel prewencyjny, a jeśli tak, to może on być osiągnięty tylko wówczas, gdy regułą będzie wymierzanie kar, a nie odstępowanie od nich. (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25.04.2023 r., II SA/Rz 234/23). Ustawodawca wprowadził jednakże instytucję odstąpienia od wymierzenia kary, która stanowi przedmiot regulacji art. 24 ust. 3 ustawy SENT. Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek odpowiednio podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z powołanego art. 26 ust. 3 ustawy SENT wynika, że organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: - nie stanowi pomocy publicznej albo - stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo - stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4. Odstąpienie od wymierzenia kary, o którym mowa w powyższych przepisach, oparte jest na uznaniu administracyjnym, co oznacza dla organu administracji celno – skarbowej swobodę wyboru rozstrzygnięcia w tym zakresie. Pojęcia "ważnego interesu podmiotu" (przewoźnika) oraz "interesu publicznego" nie zostały zdefiniowane w ustawie. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (por. wyroki NSA z dnia 8.12.2020 r., II GSK 1052/20, II GSK 855/20 oraz z dnia 12.03.2020 r., II GSK 1464/19). O istnieniu ważnego interesu przewoźnika uprawniającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje subiektywne przekonanie strony, ale kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Ważny interes podmiotu uzasadniają przede wszystkim nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, a także trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego. Organ dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego co do sytuacji finansowej i majątkowej strony skarżącej, w tym dokumentów złożonych przez stronę doszedł do trafnych wniosków, że brak jest podstaw do uznania sytuacji ekonomicznej skarżącej, jako trudnej, a okoliczności powstałych naruszeń za nadzwyczajne, na które strona nie miała wpływu. Pojęcie interesu publicznego to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Podkreślania wymaga, że pojęcia ważnego interesu podmiotu, jak i interesu publicznego mają cechy charakterystyczne dla klauzul generalnych, których indywidualne zastosowanie wymaga odniesienia do konkretnej sprawy i sytuacji, w jakiej organ podejmuje decyzje. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tych pojęć powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku ich znaczenie może uwzględniać różne aspekty i okoliczności. W orzecznictwie uznano też, a Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie pogląd ten przyjmuje, że za przesłankę uzasadniającą przyjęcie ważnego interesu publicznego przemawiającego za odstąpieniem od nałożenia kary nie może być uznany błąd czy omyłka przy wypełnianiu i odpowiednim kompletowaniu dokumentów niezbędnych do przewozu towarów objętych obowiązkiem monitorowania ich przemieszczania w ustawie SENT (por. wyrok NSA z dnia 7.06.2022 r., II GSK 510/19). W niniejszej sprawie organ zasadnie też uwzględnił okoliczność, że skarżąca już wcześniej dopuszczała się naruszenia przepisów ustawy SENT i nie wszystkie z naruszeń skutkowały nałożeniem kary, w kilku przypadkach odstąpiono od jej wymierzenia. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo przeanalizowały ustawowe przesłanki odstąpienia od nałożenia na stronę skarżącą kary pieniężnej, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego, a swoje stanowiska obszernie umotywowały w uzasadnieniach swoich decyzji. Nałożona kara nie jest nadmiernie dolegliwa i nie została zachwiana zasada proporcjonalności, (zastosowana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia). Raz jeszcze należy podkreślić, przywołując wyrażony w wyroku WSA w Rzeszowie z dnia z dnia 2.07.2024 r., II SA/Rz 224/24 pogląd, że przepisy ustawy SENT nie pozwalają na przeprowadzanie przez organy odpowiedzialne za kontrolę jej regulacji dokonywania wartościowań w obrębie obowiązków przewoźników, w tym obowiązku podawania w zgłoszeniu danych dotyczących numeru rejestracyjnego środka transportu – art. 7 ust. 2 pkt 1 lit. k ustawy SENT. Powołany przepis nakładając na przewoźnika obowiązek podania w zgłoszeniu numeru rejestracyjnego środka transportu został skonstruowany w sposób precyzyjny, nie przewidujący ewentualności popełnienia choćby najmniejszej omyłki. Ma to związek z profesjonalnym charakterem działalności podmiotów zobligowanych do dokonywania zgłoszeń, od których bezwzględnie należy wymagać i oczekiwać rzetelnego wpisywania danych potrzebnych do właściwego monitorowania przewozów drogowych towarów wrażliwych. Nie sposób nie zgodzić się ze stanowiskiem Dyrektora, iż system SENT nie będzie działać w sposób zakładany przez prawodawcę bez prawidłowego wypełnienia zgłoszenia i podania prawidłowych numerów rejestracyjnych. Są to bowiem dane warunkujące prawidłowe wykonanie zadań kontrolnych, dla których regulacje ustawy SENT zostały stworzone. Dlatego choćby drobna omyłka w ich wypełnieniu może stwarzać znaczące ryzyko wypaczenia sensu ich obowiązywania. Numer rejestracyjny jest oznacznikiem umożliwiającym identyfikację środka transportowego przewożącego towar wrażliwy, zaś powstałe w tym względzie błędy będą skutkować możliwością wyłączenia takiego przewozy poza system SENT. Sąd podziela stanowisko wyrażone w decyzji KAS o tym, że popełnienie błędu przy wypełnianiu zgłoszenia, choćby na skutek niezamierzonego niedopatrzenia ze strony zgłaszającego, nie może uwalniać od odpowiedzialności administracyjnej i tym samym od przewiedzianej dla niej dotkliwej sankcji pieniężnej. Jest prawdą także i to, że prawidłowe wypełnienie danych w zgłoszeniu nie jest operacją znacząco skomplikowaną, przekraczającą zdolności profesjonalnego uczestnika obrotu gospodarczego, który powinien cechować się starannością i w sposób maksymalnie dokładny wskazywać istotne dla SENT dane.". Z wszystkich tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu wskazanym w art. 145 § 1 P.p.s.a. i na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.