II SA/Rz 421/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 października 2011 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wójta Gmina [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...]. II SA/Rz 421/11 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi B. K. jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy A. z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych na działkach: 1) 4156/1 będącej współwłasnością B. K., H. K. i Z. K., 2) 4174, 4179 i 4184/2, będących własnością W. C., 3) 7738 i 7734 będących w użytkowaniu Gminy B. W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 97 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., określanej dalej jako k.p.a.). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 30 lipca 2010 r. B. K. złożyła w Starostwie Powiatowym pismo o podjęcie działań dotyczących spływu na jej działkę nr 4156/1 położoną w P. wód z drogi stanowiącej działkę nr 7738 oraz kierowaniem na tą działkę wody przez W. C. W jej ocenie takie działania grożą powstaniem osuwiska na tym terenie. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] Starosta [...] przekazał Wójtowi Gminy B. podanie B. K. z dnia 30 lipca 2010 r. Kolejno pismem z dnia 20 sierpnia 2010 r. B. K. zwróciła się do SKO o wyznaczenie organu właściwego do załatwienia sprawy uregulowania stosunków wodnych działki nr 4156/1 położonej w P., działki nr 7738 będącej własnością Gminy B. i działek stanowiących własność W. C. SKO postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] wyznaczyło Wójta Gminy A. jako organ właściwy do załatwienia w/w sprawy. Wójt Gminy A. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej uregulowania stosunków wodnych na działkach: 1) 4156/1 będącej współwłasnością B. K., H. K. i Z. K., 2) 4174, 4179 i 4184/2 będących własnością W. C., 3) 7738 i 7734, będących w użytkowaniu Gminy B. W uzasadnieniu wskazano, że w trakcie oględzin w terenie i rozprawy administracyjnej B. K. oświadczyła, że jedna ze stron tj. jej matka H. K. – współwłaścicielka działki nr 4156/1 zmarła w dniu 6 czerwca 2009 r. Wójt potwierdził ten stan rzeczy na podstawie aktu zgonu. Ustalił nadto, że Sąd Rejonowy w S. prowadził postępowanie spadkowe po zmarłej H. K. Organ stwierdził, że wyłoniony w przedmiotowej sprawie układ procesowy nie pozwala na prowadzenie postępowania administracyjnego. Podniósł, że na chwilę wydania postanowienia nie posiadał wiedzy o treści ewentualnego merytorycznego rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w S. o prawomocnym stwierdzeniu nabyciu spadku po zmarłej H. K. Natomiast wnioskodawczyni B. K. mimo dwukrotnego wezwania o przedłożenie przedmiotowego orzeczenia Sądu nie uczyniła tego. Konkludując organ podał, że brak wskazanego orzeczenia sądu jest równoznaczny z niemożliwością wezwania spadkobierców, zaś zmarła jako osoba niemająca zdolności prawnej, nie może być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego i w stosunku do takiej osoby nie można ani wszcząć, ani prowadzić postępowania, jak też nie można skierować do niej podjętych rozstrzygnięć. Zażalenie na to postanowienie wniosła B. K. domagając się wyznaczenia organowi terminu do załatwienia sprawy. Wyraziła swoje niezadowolenie z działań podjętych przez Wójta. W jej ocenie Wójt bezzasadnie zawiesił postępowanie z uwagi na śmierć H. K., gdyż wnioskodawczyni razem z bratem są współwłaścicielami działki nr 4156/1 w P. Strona podniosła, że woda kierowana z drogi gminnej na jej nieruchomość powoduje usuwiska, co doprowadziło do zawalenia się stodoły i może doprowadzić do zawalenia się budynku gospodarczego oraz uszkodzenia budynku mieszkalnego. Wskazała na sądowy spór z bratem - dotyczący ważności testamentu zmarłej matki, co powodowało, że nie mogła przedstawić postanowienia spadkowego. Jej zdaniem organ może prowadzić postępowanie w sprawie uregulowania stosunków wodnych pomiędzy wskazanymi działkami, ustanawiając kuratora. Ponadto zarzuciła, że zmarła była wdową, zostawiła dwoje dzieci: ją i Z. K. Brat kwestionuje testament, w którym matka ustanowiła ją jedynym spadkobiercą a w razie jego podważenia i tak nie ma innych spadkobierców oprócz jej i brata, którzy biorą udział w postępowaniu administracyjnym. SKO postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r., opisanym na wstępie utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że jeden ze współwłaścicieli działki nr 4156/1 położonej w P., a objętej postępowaniem dotyczącym uregulowania stosunków wodnych na działkach nr 4156/1, 7738, 7734, 4174, 4179 i 4184/2 zmarł i do chwili obecnej nie zakończone zostało postępowanie sądowe stwierdzające spadkobierców zmarłej. Kolegium oceniło, że w tej sytuacji Wójt Gminy A. zasadnie zawiesił postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, na mocy art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na to postanowienie wniosła B. K., wnosząc o uchylenie jego oraz postanowienia go poprzedzającego, a także uznanie, że zażalenie na "niedziałanie" Wójta Gminy A. było zasadne. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie wiedziała, że Sąd Rejonowy w S. wydał postanowienie z dnia 8 listopada 2010 r., sygn. akt [...] stwierdzające nabycie przez nią w całości spadku po zmarłej matce, z uwagi na istniejący konflikt z bratem. W jej ocenie nie ma i nie było podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. W załączeniu skarżąca przedstawiła w/w kserokopię postanowienia Sądu Rejowego w S. z dnia 8 listopada 2010 r. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem badania legalności w niniejszej sprawie było postanowienie dotyczące zawieszenia postępowania. Zgodnie z podstawą zawieszenia wskazaną przez organy tj. art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). Przede wszystkim zauważyć wypada, że H. K. wobec tego, że zmarła przed wszczęciem postępowania nie była stroną postępowania. Jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu nr [...] wystawionego przez Urząd Stanu Cywilnego w S., zmarła bowiem dnia 6 czerwca 2009 r. Tymczasem B. K. wniosek złożyła w dniu 30 lipca 2010 r. Same organy wskazywały, że zmarły nie może być osobą, wobec której wszczyna się postępowanie. Ponieważ H. K. była współwłaścicielem działki 4156/1, istotnie należałoby zapewnić udział w postępowaniu jej spadkobiercom, lecz podstawa zawieszenia postępowania wskazana przez organy nie zachodziła, bo H. K. zmarła zanim postępowanie o uregulowanie stosunków wodnych zostało wszczęte. Przepis art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. znajduje zastosowanie, gdy śmierć strony nastąpi w toku postępowania, a nie przed jego wszczęciem. Zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji zostały więc wydane z naruszeniem prawa. Kolejnym uchybieniem było wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania w sytuacji, gdy organ pozyskał informację z Sądu Rejonowego w S., gdzie w piśmie z dnia 13 grudnia 2010 r. podano w czasie przeszłym, że postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po H. K. toczyło się pod sygnaturą akt [...]. Treść w/w informacji wyraźnie wskazywała na okoliczność, że takie postępowanie już się zakończyło. Fakt, że w dacie, kiedy organy obydwu instancji orzekały o zawieszeniu postępowanie sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po H. K. była już prawomocnie zakończona znajduje odzwierciedlenie na zamieszczonym na odpisie postanowienia z dnia 8 listopada 2010 r. Sądu Rejonowego w S. stwierdzeniu jego prawomocności (od dnia 30 listopada 2010 r.). Ponadto dodać należy, że organy rozważyć powinny w sytuacji, gdy skarżąca w toku postępowania (w tym wyraźnie w zażaleniu) wskazywała, że skierowanie wody na działkę 4156/1 spowodowało zawalenie się stodoły i budynku gospodarczego, pękanie budynku mieszkalnego i brak działań ze strony organów powoduje pogłębianie osuwiska i zalewanie przez wodę, możliwość zastosowania przepisu art. 100 § 2 i 3 k.p.a. W świetle powyższego, skoro w dacie wydania postanowień w przedmiocie zawieszenia postępowania brak było podstaw do jego zawieszenia w ogóle a w szczególności na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż H. K. zmarła przed wszczęciem postępowania o uregulowanie stosunków wodnych a postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po w/w zakończyło się prawomocnie przed wydaniem tych postanowień, w ocenie Sądu istniały podstawy do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które niewątpliwie miało a nie tylko mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo zaznaczyć należy, że z niezrozumiałych dla Sądu powodów w postępowaniu odwoławczym nie zapewniono udziału wszystkim stronom postępowania co przesądza także o naruszeniu art. 28 k.p.a., art. 10 § 2 k.p.a. a w konsekwencji powyższe także przesądzało o zaistnieniu przesłanki wznowieniowej przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., co także stanowiło podstawę do orzeczenia jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.