II SA/Rz 423/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Jarosław Szaro Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2015 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nieprzyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Burmistrza [....] z dnia [...] października 2014 r. nr [...]. II SA/Rz 423/15 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem skargi K. R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej: "SKO" lub "Kolegium) z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, którą wydano w następującym stanie sprawy: Podaniem z dnia 30 września 2014 r. K. R. zwrócił się do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...] o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego w związku z bezskutecznością egzekucji alimentów prowadzonej przeciwko ojcu S. R. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], Burmistrz [...] odmówił przyznania wnioskodawcy żądanego świadczenia na okres zasiłkowi 2014/2015 z uwagi na możliwość wyegzekwowania od zobowiązanego należnych świadczeń alimentacyjnych. Jak ustalono na podstawie informacji od Sądu Okręgowego [...], S. R. przebywa w Holandii, a strona holenderska poinformowała o możliwości sporządzenia wniosku o przeprowadzenie egzekucji należnych alimentów od ww. Wniosek taki Sąd złożył w dniu 29 września 2014 r. i przesłał do strony holenderskiej co ma oznaczać, że podjęte zostały czynności mające na celu wyegzekwowanie należnych alimentów. W odwołaniu od powyższej decyzji K. R. zwrócił uwagę, że kontynuuje naukę, a otrzymywane alimenty były jednym jego źródłem utrzymania, jako że matka jest osobą bezrobotną. Opisaną na wstępie decyzją SKO działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) zwana dalej w skrócie k.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy w całości podzielając stanowisko organu I instancji. Podkreślono, że w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) zwana dalej usatwą, prawo do ubiegania się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego powstaje w związku z bezskutecznością egzekucji w rozumieniu art. 2 pkt 2 tej ustawy. W sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny przebywa za granicą fakt ten podlega wykazaniu w oparciu o zaświadczenia od sądu okręgowego lub zagranicznej instytucji egzekucyjnej. Skoro jednak Sąd Okręgowy [...] przekazał organowi informację od strony holenderskiej o możliwości przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego fakt bezskuteczności egzekucji nie został wykazany. Z tego powodu świadczenie z funduszu nie mogło być przyznane. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie K. R. zwrócił uwagę, że pomimo iż posiada zasądzone alimenty na mocy wyroku Sądu Okręgowego [...] to ich egzekucja nie jest możliwa. Nie otrzymuje od ojca przebywającego za granicą żadnych pieniędzy. Nie ma obecnie żadnego źródła dochodu, a kontynuuje naukę w drugiej klasie technikum. Odmowa przyznania mu świadczenia z funduszu podyktowana została zaś wypełnionym i przesłanym przez Sąd Okręgowy do strony holenderskiej wnioskiem o przeprowadzenie egzekucji zasądzonych alimentów. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2014, poz.1647). Zakres kontroli wyznacza art. 134 p.p.s.a., z którego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Kontrolując w opisanym zakresie zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego i procesowego w stopniu mający istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną kwestionowanej decyzji stanowił art. art. 2 pkt 2 ustawy - słowniczek definicji ustawowych, a w tym przypadku określający bezskuteczność egzekucji, która oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: a) braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Zatem przesłanki dla uznania egzekucji za bezskuteczną w przypadku dłużników alimentacyjnych przebywających poza granicami Rzeczypospolitej są podane przykładowo i nie powodują wyłączenia stosowania okresu dwumiesięcznego, w którym nie nastąpiła egzekucja alimentów zaległych jak i bieżących. Z pisma Sądu Okręgowego [...] Wydział [...] z dnia 29 września 2014 sygn. akt [...] wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z dnia 8 kwietnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt [...] zasądzono od S. R. na rzecz małoletniego wówczas K. R. alimenty, które zostały podwyższone wyrokiem Sądu Okręgowego [...] z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie o sygn. akt [...]. W aktach administracyjnych sprawy brak jest wyroku dotyczącego K. R., natomiast znajduje się wyrok Sądu Rejonowego [...] z dnia 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt [...] odnośnie podwyższenia alimentów z powództwa P. R. Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następuje odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Zakres, treść i forma wniosku zostały uregulowane w art. 15 ust 3 i 4 ustawy oraz w § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustaleniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2010 r., poz. 836 ze zm.). Z treści przywołanych przepisów, a w szczególności art. 15 ust. 4 pkt 2 ustawy i § 2 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia wynika, że do wniosku należy dołączyć oświadczenie o dochodzie członków rodziny niepodlegające opodatkowaniu, uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzający okres świadczeniowy. W aktach administracyjnych do wniosku dołączono oświadczenie D. R. i K. R., że nie osiągnęli dochodów nieopodatkowanych w 2013 r., PIT 11 za 2013 r., B. R. - matki skarżącego i jej oświadczenie, że w 2013 r. osiągnęła dochód w wysokości 1.334 zł. Do wniosku dołączono również zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] z dnia 5 września 2014 r., stwierdzające bezskuteczność postępowania egzekucyjnego oraz informującę, że w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. wierzyciele nie otrzymali za pośrednictwem komornika sądowego żadnych kwot (karta akt admin. nr 4 i 3). Jako podstawę odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego organy przyjęły informację zawartą w piśmie Sądu Okręgowego [...] z dnia 29 września 2014 r, że strona holenderska poinformowała, że istnieje możliwość sporządzenia wniosku o egzekucję alimentów od zobowiązanego, a w dniu 29 września 2014 r. został podpisany, a następnie zostanie wysłany do właściwego organu w Holandii. W takiej sytuacji informacji z Sądu Okręgowego nie można traktować jako zaświadczenia o bezskutecznej egzekucji alimentów, ponieważ zostały podjęte czynności zmierzające do zrealizowania tytułu wykonawczego za granicą. Z treści pisma Sądu Okręgowego [...] z dnia 29 września 2014 r. wynika, że wniosek zostanie dopiero wysłany, a pomiędzy datą pisma Sądu Okręgowego [...] oraz wydaną decyzją przez organ I instancji ([...] października 2014 r.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] ([...] stycznia 2015 r., a doręczoną skarżącemu 11 lutego 2015 r.) żaden z organów nie ustalił czy wniosek został wysłany i czy skarżący otrzymuje już alimenty. W tym zakresie Sąd stwierdził, że organy naruszyły art. 7 i art. 77 k.p.a. bowiem na dzień orzekania nie dysponowały informacją o realizacji obowiązku alimentacyjnego przez dłużnika alimentacyjnego. W ocenie Sądu organy obydwu instancji dokonały błędnej wykładni pojęcia bezskuteczności prowadzenia, postępwoania egzekucyjnego poprzez przyjęcie, że już samo wysłanie wniosku egzekucyjnego do organu zagranicznego decyduje o braku bezskuteczności egzekucji alimentacyjnej. Przyjąć należy, że wysłanie wniosku do właściwego zagranicznego organu stwarza potencjalną możliwość realizacji obowiązku alimentacyjnego przez zobowiązanego, czego nie można wykluczyć, ale o skuteczności egzekucji decyduje fakt rzeczywistego otrzymywania przez uprawnionego alimentów w wysokości wynikającej z tytułu egzekucyjnego, które pozwalają na bieżące utrzymywanie się, co jest istotą obowiązku alimentacyjnego. Zatem ocena stanu faktycznego przyjętego do orzekania przez organy obydwu instancji nastąpiła z naruszeniem art. 2 pkt 2 ustawy definiujący bezskuteczność egzekucji. Takie rozumienie przepisu jest zgodne z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, preambułą i wykładnią celowościową ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Celem tej ustawy jest wsparcie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów. Na konieczność uzależnienia prawa do wsparcia wyłącznie od rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny wskazywał w swoim orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny (wyrok TK z 15.10.2001 r. sygn. akt K12/01, OTK 2001/7/2013). W realiach niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że skarżący został pozbawiony jakichkolwiek środków utrzymania. Mając na względzie przedstawiony stan prawny i faktyczny Sąd stwierdził naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje obydwu organów. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ podejmie kroki do ustalenia stanu faktycznego sprawy celem ustalenia czy obowiązek alimentacyjny jest realizowany przez zobowiązanego rzeczywiście, a w przypadku gdyby nie był realizowany będzie związany oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku po jego uprawomocnieniu, co do treści decyzji o zaliczce alimentacyjnej.