II SA/Rz 424/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Maciej Kobak /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie -skargę oddala- Przedmiotem skargi P. Z. (dalej w skrócie: "skarżący"), jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] (dalej w skrócie: "Starosta") z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] Starosta skierował skarżącego na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Jako podstawę prawną decyzji podał art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 978 ze zm. – dalej w skrócie: "u.k.p."). W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że w dniu 13 listopada 2017 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] wystąpił z wnioskiem o skierowanie skarżącego na badania w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym o spowodowanie wypadku drogowego. Jak wynikało bowiem z wyjaśnień skarżącego złożonych w trakcie rozprawy, pozostaje on w leczeniu, występują u niego bóle głowy, ma problemy z odtwarzaniem wydarzeń, nie jest w stanie stwierdzić czy powinien kierować pojazdem. Mając na uwadze bezpieczeństwo w ruchu drogowym oraz ujawnione w toku postępowania karnego okoliczności wskazujące na zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego, Starosta uznał, że istnieje zasadność skierowania go na badania. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty. W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p., zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z treścią art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p., wedle którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. SKO wskazało, że powyższe regulacje prawne nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Mowa jest w nich tylko, by były one uzasadnione i poważne. Oznacza to, że właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, winien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, iż uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza zatem przede wszystkim, iż winny być one oparte na wiarygodnych podstawach. W ocenie SKO, w niniejszej sprawie wiarygodną okolicznością potwierdzającą istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego jest załączony do wniosku o wszczęcie postepowania odpis protokołu rozprawy głównej z dnia 12 września 2017 r. w sprawie o sygn. akt II K 87/17. Z treści protokołu wynika, że skarżący złożył wyjaśnienia, w których wskazał, iż pozostaje w leczeniu w związku z bólami głowy spowodowanymi upadkiem z dużej wysokości. W związku z powyższym nie jest w stanie stwierdzić czy powinien jeździć samochodem. Zdaniem SKO, Starosta zasadnie uznał, że powyższe wyjaśnienia powodują istotne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy, bowiem z pewnością okoliczności te mogą mieć wpływ na sprawność ruchową czy intelektualną, co mogłoby mieć z kolei przełożenie na spowodowanie niebezpiecznej sytuacji w ruchu drogowym. Pochodzenie przedmiotowej informacji od samego skarżącego oraz Prokuratora oznacza, że źródło wskazanych danych jest jak najbardziej wiarygodne. SKO podkreśliło, iż organy administracji publicznej nie mają podstaw formalnoprawnych do kwestionowania tych informacji, bowiem nie są upoważnione do oceny stanu zdrowia. Wydanie decyzji kierującej na badanie lekarskie nie musi łączyć się z pewnością co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Organ nie musi zatem udowodnić, że takowe istnieją, a wystarczającym jest prawdopodobieństwo w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawione zostało uprawnionym lekarzom. Oznacza to równocześnie, że skierowanie na badanie lekarskie nie jest równoznaczne z pozbawieniem kierowcy prawa jazdy. SKO stwierdziło, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania na badania lekarskie, zapewniono mu również możliwość zapoznania i wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, o czym został pouczony w piśmie z dnia 16 listopada 2017 r. Decyzja z dnia [...] grudnia 2017 r. zawierała pouczenie, że zgodnie z § 2 i § 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 250), badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy wykonać w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej - tj. w [...]. Na badanie należy zgłosić się w terminie miesiąca od dnia otrzymania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. SKO działając w trybie art. 136 k.p.a., z urzędu przeprowadziło dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów w sprawie. Pismem z dnia 8 stycznia 2018r. zwróciło się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] o potwierdzenie wydania skarżącemu orzeczenia Nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. W odpowiedzi Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy stwierdził, że nie posiada dokumentacji medycznej skarżącego, a wyżej wymieniony dokument nie stanowi orzeczenia lekarskiego w rozumieniu u.k.p. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję, wnosząc o uchylenie jej w całości, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie przepisu art. 10 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie ostateczne, 2) naruszenie przepisu art. 81 k.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie ostateczne, 3) naruszenie przepisu art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie ostateczne, 4) naruszenie przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. poprzez jego błędne zastosowanie, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie ostateczne. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. skarżący podniósł, że nie został zawiadomiony o zakończeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie, wskutek czego nie miał w istocie możliwości odniesienia się do zebranego materiału dowodowego. Samo zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie jest bowiem realizacją normy wyrażonej w przepisie art. 10 § 1 k.p.a. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 81 k.p.a. skarżący podniósł, że okoliczność faktyczna stanowiąca podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania, tj. wątpliwość co do predyspozycji zdrowotnych do prowadzenia pojazdów, wynikła wskutek wyjaśnień skarżącego w odrębnym postępowaniu karnym - została błędnie uznana za udowodnioną. Tymczasem skarżący już na etapie prowadzenia postępowania administracyjnego legitymował się aktualnymi zaświadczeniami lekarskim i psychologicznym, wydanymi już po wystąpieniu okoliczności stanowiących podstawę wszczęcia postępowania. Zaświadczenia te potwierdzały zdolność skarżącego do prowadzenia pojazdów. Zdaniem skarżącego, to właśnie uniemożliwienie podniesienia tego zarzutu skutkowało błędnym zastosowaniem art. 81 k.p.a. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. skarżący podniósł, że uniemożliwiono mu przedstawienie zaświadczeń lekarskiego i psychologicznego, które mogły stanowić podstawę do uznania dalszego postępowania za bezprzedmiotowe i jego umorzenia. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 99 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. skarżący podniósł, że SKO błędnie przyjęło, iż zachodzą w stosunku do niego uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Natomiast stwierdzenie znajdujące się w protokole rozprawy przez Sądem Rejonowym w Kolbuszowej stanowi jedynie subiektywną ocenę skarżącego, która nie znalazła potwierdzenia w przedkładanych orzeczeniach lekarskich i psychologicznych z dnia [...] i [...] listopada 2017 r. Gdyby istniały jakiekolwiek przesłanki uzasadniające skierowanie go na badania, z pewnością zostałoby to potwierdzone już w trakcie badań w dniu [...] i [...] listopada 2017 r. Zdaniem skarżącego, nie może być uzasadnione wydanie decyzji kierującej go na badania, w sytuacji gdy zostały wydane orzeczenia lekarskie stwierdzające brak jakichkolwiek przeciwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a które to orzeczenia należy w pełni uznać za wiarygodne i nie budzące wątpliwości co do ich prawdziwości. Na koniec skarżący wskazał, że zgodnie z art. 5 § 1 k.p.k. oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem. Jego zdaniem, w świetle działań Prokuratury Rejonowej w [...], jak również i w konsekwencji organów administracyjnych zostaje on bez wyraźniej podstawy tj. wyroku sądu karnego, uznany za winnego i zmuszany do wykonywania czynności wobec których nie zachodzą logiczne i uzasadnione podstawy. W sprawie karnej, w której jest oskarżonym, nie został jeszcze w całości zgromadzony materiał dowodowy, w związku z czym nie wydano rozstrzygnięcia w sprawie. W jego ocenie, przez takie działanie organów łamana jest zasada domniemania niewinności. W odpowiedzi na skargę, SKO podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie i z tego powodu podlega oddaleniu. W ramach swoich kompetencji sąd administracyjny uprawniony był do weryfikacji kwestionowanych decyzji wyłącznie w kontekście ich zgodności z prawem. W tym zakresie kontrola przedmiotowych decyzji wypadła pozytywnie. Organy nie naruszyły tak prawa materialnego, jak i procesowego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonych decyzji (I i II instancji) stanowi art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy – kierujący pojazdami, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Pozyskanie wiarygodnych informacji stwarzających wątpliwość, a nie pewność co do dyspozycji zdrowotnej kierowcy, która może negatywnie wpływać na jego aktywność w ruchu drogowym, stwarzając w konsekwencji zagrożenie, jest przesłanką wystarczającą do wydania decyzji w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy – kierujący pojazdami. Pewność co do złego stanu zdrowia kierowcy badania lekarskie czyniłaby bezprzedmiotowymi, albowiem ich wynik jest oczywisty i uprzednio znany. Dlatego też w ramach jednego z instrumentów prewencji ogólnej przewidzianego przepisami ustawy – kierujący pojazdami, prawodawca zdecydował, iż wszelkie potencjalne zagrożenia w ruchu drogowym, mogące powstać w następstwie niedyspozycji zdrowotnej kierowcy, należy weryfikować poprzez badania lekarskie. Pozwoli to z odpowiednim wyprzedzeniem zapobiec możliwemu zagrożeniu, bądź też, jeżeli to zagrożenie już wystąpiło, wykluczyć je w przyszłości. W sprawie bezsporne jest, że w toku postępowania karnego, w którym skarżący posiadał status oskarżonego z art. 177 § 2 KK w zw. z art. 178 § 1 KK- nieumyślne spowodowanie wypadku w ruchu lądowym, skarżący na rozprawie w dniu 12 września 2017 roku wyjaśnił, iż leczy się na bóle głowy w związku z upadkiem z dużej wysokości w styczniu lub lutym 2016 roku. Ponadto oświadczył, iż nie wie, czy powinien jeździć samochodem (k. 4 akt adm.). W ocenie Sądu podane okoliczności stanowią wystarczającą podstawę do skierowania skarżącego na badania lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy – kierujący pojazdami. Skarżący brał udział w kolizji drogowej – Sąd nie przesądza o jego winie – doznał wcześniej urazu w głowę, który wpływa na jego kondycje psychofizyczną, skutkując koniecznością stałego leczenia, a nadto sam skarżący nie był pewny, czy powinien jeździć samochodem. Zdaniem Sądu, w takim układzie faktycznym, weryfikacja predyspozycji zdrowotnych skarżącego pod kątem możliwości prowadzenia pojazdów jest niezbędna dla zagwarantowania bezpieczeństwa w ruchu drogowym, tak samego skarżącego, jak i innych jego uczestników. W kwestii przedstawionych przez skarżącego dokumentów: orzeczenia psychologicznego z dnia [...] listopada 2017 roku, nr [...]; orzeczenia lekarskiego z dnia [...] listopada 2017 roku, nr [...] Sąd stwierdza, iż zasadnie organ II instancji przyjął, że nie czynią one postępowania bezprzedmiotowym, co zgodnie z żądaniem skarżącego miałoby się przełożyć na jego umorzenie. Sąd zwraca uwagę, że stosownie do postanowień § 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 roku w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy – kierujący pojazdami, jednostką uprawnioną do przeprowadzenia badań osób posiadających prawo jazdy, co do których istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia są wyłącznie wojewódzkie ośrodki medycyny pracy. Jak wynika z przedłożonego przez skarżącego orzeczenia lekarskiego oraz wyjaśnień WOMP w [...], skarżący posiada jedynie orzeczenie lekarskie wydane przez Prywatny Gabinet Lekarski. Tym samym nie można przyjąć, iż posiada on orzeczenie wydane w trybie § 10 rozporządzenia. Rozważając przedłożone przez skarżącego orzeczenia w kontekście usunięcia uzasadnionych i poważnych wątpliwości co do jego zdrowia, Sąd przyjmuje, iż nie mogły one spowodować przedmiotowego skutku. W ocenie Sądu fakt udziału w kolizji drogowej oraz leczenia z uwagi na uraz głowy przesądza o uzasadnionych i poważnych wątpliwościach co do stanu zdrowia skarżącego. Przedłożenie wydanych na wniosek skarżącego orzeczeń lekarskich z gabinetów prywatnych, stanu tego nie usuwa. W ocenie Sądu konieczne jest wydanie orzeczenia lekarskiego w trybie ustawowym. Skierowanie na takie leczenie nie przesądza w żaden sposób o samym jego wyniku, a w konsekwencji o możliwości prowadzenia pojazdów przez skarżącego w przyszłości. Pozwoli jednak definitywnie usunąć stan niepewności, co do tego, czy stan zdrowia skarżącego pozwala mu na kierowanie pojazdami. Sąd nie podziela zarzutu skarżącego o naruszeniu art. 10 Kpa. Skarżący zawiadomieniem z dnia 16 listopada 2017 roku został poinformowany o wszczęciu postępowania, ale i również o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Tym samym organ poinformował skarżącego, że materiał taki już został zgromadzony. Skarżący z tego uprawnienia nie skorzystał. Niezależnie od powyższego, dowody których przeprowadzenia domagał się skarżący, zostały przeprowadzone przez organ II instancji. Innych dowodów skarżący nie wnioskował. Nie można wobec powyższego przyjąć, że interes skarżącego doznał jakiegokolwiek uszczerbku wskutek zaniedbań procesowych organów. W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił – art. 151 P.p.s.a.