II SA/Rz 426/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. A. N. we wniesionej skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] zwrócił się o zwolnienie w całości od kosztów sądowych, których ze względu na trudną sytuację majątkową i osobistą nie może ponieść bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podtrzymał w złożonym następnie urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF. W jego uzasadnieniu wskazał na zadłużenie posiadanego gospodarstwa, m.in. z tytułu należnego podatku rolnego i składek ubezpieczeniowych; łącznie ok. 30 000 zł. Z zawartego we wniosku oraz złożonego dodatkowo oświadczenia wynika, iż: 1. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z bezrobotną żoną oraz 3 dzieci (najstarszy syn jest po odbyciu służby wojskowej i na razie nigdzie nie pracuje, dwoje pozostałych dzieci uczy się), 2. Posiadany przez nich majątek obejmuje częściowo wykończony dom (2 pokoje i kuchnia) oraz nieruchomość rolną opow. 16 ha, zaś z pojazdów mechanicznych oprócz związanego z przedmiotem postępowania Volkswagena Transportera tylko będący w złym stanie technicznym samochód m-ki Polonez; skarżący podkreślił we wniosku brak maszyn rolniczych, w tym ciągnika), 3. Średnie miesięczne koszty utrzymania skarżącego i jego rodziny wynoszą ok. 1000 zł. (600 zł. zakup żywności, 400 zł. opłaty), które pokrywa ze sprzedaży płodów rolnych. Do wniosku zostały załączone kserokopie: - zawiadomienia o zaległych składkach na ubezpieczenie społeczne skarżącego (KRUS); na dzień 19 lipca 2007 r. 17 173,20 zł. (wraz z odsetkami za zwłokę), - upomnienia dot. zobowiązań podatkowych wobec Urzędu Gminy; na dzień 27 listopada 2007 r. 16 760,40 zł. (z odsetkami za zwłokę), - wezwania do zapłaty kwoty 3 520,20 zł. (stan na dzień 12 lutego 2008 r.) z tytułu zaciągniętej pożyczki, - dwóch pism komornika sądowego z dnia 9 lipca 2007 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego na łączne kwoty 1288,54 zł. i 9247,83 zł., - nieopłaconych faktur opłat za gaz za 3 kolejne okresy rozliczeniowe (od 6 marca do 20 września 2008 r. na kwoty odpowiednio 266,80 zł, 100,14 zł. i 113,73 zł.). Rozpoznając założony wniosek w oparciu o w/w okoliczności uznano go za uzasadniony. Zwolnienie od kosztów sądowych (obejmują one opłaty sądowe: wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wynikający ze złożonych oświadczeń obraz aktualnej sytuacji materialno – bytowej skarżącego i członków jego rodziny potwierdza spełnienie przez niego przesłanki do przyznania mu pełnego zwolnienia od kosztów sądowych. Podyktowane jest to przede wszystkim oceną jego możliwości finansowych, na co w istotny sposób rzutuje brak stałego źródła dochodów połączony z kilkudziesięciotysięcznymi zaległymi zobowiązaniami finansowymi skarżącego i jego żony (w opisanej sytuacji koszty utrzymania ograniczone do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych 5-osobowej rodziny oszacowane przez wnioskodawcę na ok. 1 tys. zł. miesięcznie wydają się realne, a środki na ten cel możliwe do pozyskania z gospodarstwa - sprzedaży płodów rolnych). Wymagalne wieloletnie zaległości płatnicze są jednak na tyle wysokie, iż przy konieczności zapewnienia minimum środków na bieżące potrzeby życiowe nie jest możliwe wygospodarowanie przez A. N. dodatkowych środków finansowych na opłacenie związanych ze skargą kosztów sądowych bez uszczerbku dla ich koniecznego utrzymania. W kontekście powyższego stwierdzenie to jest uzasadnione mimo tego, iż koszty sądowe związane zarówno z wniesieniem skargi (wpis w wysokości 200 zł.), jak i mogące wystąpić w przyszłości (opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi czy wpis od skargi kasacyjnej; obydwie w wysokości 100 zł.) nie mogą być uznane za wysokie. Możliwość ich poniesienia musi być jednak odnoszona do analizy konkretnego przypadku, co w odniesieniu do wnioskodawcy pozwala mu skutecznie dochodzić zwolnienia od związanych z jego udziałem w sprawie kosztów sądowych (uznano, że przeszkodą ku temu nie jest brak dokładnego określenia – pomimo wezwania - dochodów z gospodarstwa). Skarżący nie dysponuje także żadnymi składnikami majątkowymi przynoszącymi dochód lub które w wyniku ewentualnego spieniężenia mogłyby stanowić źródło pokrycia kosztów sądowych; za taki nie może być w szczególności uznany dom, stanowiąca źródło utrzymania jego i rodziny nieruchomość rolna, czy posiadany (oprócz objętego przepadkiem) samochód osobowy. Z tej przyczyny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.