II SA/Rz 428/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka /spr./ SO (del.) Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skargi C. H. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych -skargę oddala- II SA/Rz 428/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie, po rozpatrzeniu odwołania C. H. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2009 r., znak [...] i nakazał T. M. doprowadzenie budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr 10 położonej w L. do stanu zgodnego z przepisami poprzez wykonanie od strony działki nr 9 ściany oddzielenia przeciwpożarowego oraz wykonanie określonych w decyzji robót budowlanych w terminie do dnia 31.07.2010 r. W podstawie prawnej organ wskazał art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.). Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia decyzji wynika, iż prowadząc postępowanie w sprawie legalności budowy i rozbudowy garażu, budowy komina oraz wstawienia okna w budynku mieszkalnym na działce nr ewid. 10 w L., własności T. M., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ustalił, że na działce tej został wybudowany budynek gospodarczy o wym. 6,60m x 8,60m, murowany z dachem dwuspadowym, krytym eternitem. Obiekt ten usytuowany jest w odległości ok. 2,07 m od sąsiedniej działki nr ewid. 9, własności C. H., a w ścianie szczytowej od strony działki nr 9 istnieje otwór okienny. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika inwestorki – T. M., w latach 1990-1991 dokonana została przebudowa istniejącej w tym miejscu szopy, a roboty wykonano bez pozwolenia na budowę. Ustalono również, iż w budynku tym ok. 10 lat temu, w pomieszczeniu gospodarczym, przy zewnętrznej ścianie wykonano kanał kominowy dymowy z pustaków ceramicznych. Po sporządzeniu nakazanej postanowieniem organu ekspertyzy technicznej wykonanych robót budowlanych związanych z wybudowaniem budynku gospodarczego i jej przedłożeniu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., w oparciu o art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane nakazał T. M. w terminie do dnia 30 czerwca 2010 r. zamurowanie otworu okiennego, wykonanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego w ścianie od strony działki nr 9 oraz wykonanie przewodu wentylacyjnego. Organ uznał, iż przedmiotowy obiekt wybudowany został przed 1 stycznia 1995 r., a zatem mają do niego zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974 r. Z ekspertyzy wynikało natomiast, że przedmiotowy obiekt został wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną i nadaje się do użytkowania pod warunkiem dostosowania go do zgodności z przepisami pożarowymi dla obiektów usytuowanych w nienormatywnej odległości od granicy z działką sąsiednią. Decyzję tę zakwestionowała C. H., wskazując, że budynek gospodarczy na działce nr 10 został wybudowany w latach 1995 – 2003, w trzech etapach - pierwotnie jako garaż, następnie budynek został przedłużony w kierunku wschodnim, a w roku 2003 rozbudowany na szerokość w kierunku południowym. Według odwołującej obiekt ten stwarza bezpośrednie zagrożenie dla ludzi i zabudowań istniejących na sąsiedniej działce. Jest posadowiony w odległości 1,5 m od granicy z jej działką, a nie 2,0 m, jak wskazano w decyzji, ponieważ T. M. przesunął istniejący płot od strony północnej i zachodniej w kierunku działki odwołującej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie uwzględnił powyższego odwołania i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] uchylił decyzję organu I instancji, nakazując jednocześnie T. M. doprowadzenie budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr 10 położonej w L. do stanu zgodnego z przepisami poprzez wykonanie od strony działki nr 9 ściany oddzielenia przeciwpożarowego, wykonując w tym celu w terminie do dnia 31.07.2010 r. następujące roboty budowlane: – zamurowanie otworu okiennego materiałem ceramicznym grubości 25 cm, – zlikwidowanie elementów drewnianych wystających poza lico ściany zewnętrznej – wykonanie przewodu wentylacyjnego z kształtek ceramicznych lub stalowej rury Ø 12 w pomieszczeniu gospodarczym. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na ustalenia organu I instancji oraz przeprowadzoną przez siebie rozprawę administracyjną, z których wynika, że przedmiotowy obiekt jest murowany, z dwuspadowym dachem, wystającym ok. 15 cm poza lico ścian zewnętrznych szczytowych, ze spadkami dachu skierowanymi w kierunku działki nr 10, usytuowany jest w odległości 2,15 m od ogrodzenia drewnianego w kierunku działki nr 9. Na tejże działce posadowiony jest budynek inwentarsko – składowy, murowano – drewniany z dachem dwuspadowym krytym płytami falistymi azbestowo-cementowymi. Jego odległość od budynku będącego przedmiotem postępowania wynosi 6,10m. Organ podniósł, iż zeznania świadków i materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdzają, że obiekt ten wykonany został na przełomie lat 1990-1991. Zatem prawidłowo organ I instancji uznał, iż sprawa wybudowanego przed 1995 r., bez pozwolenia na budowę budynku gospodarczego winna być rozpatrzona w trybie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62). Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ wskazał, iż nakaz rozbiórki na podstawie art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. może zostać orzeczony, gdy zajdzie jedna z przesłanek wymienionych w ust. 1 tj. gdy obiekt został wzniesiony na terenie nie przeznaczonym pod zabudowę lub przeznaczonym pod zabudowę innego rodzaju (pkt 1) powoduje lub powodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia (pkt 2) bądź gdy podyktowane jest to innymi ważnymi przyczynami (art. 37 ust. 2). W przedmiotowej sprawie przesłanki z art. 37 ust. 1 ww. ustawy nie zachodzą, bowiem wybudowany budynek stanowi uzupełnienie istniejącej zabudowy, a obowiązujące w dacie budowy obiektu przepisy techniczno-budowlane tj. rozporządzenie z dnia 3.07.1980 r. dopuszczały na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych lokalizację budynku gospodarczego o ścianach i pokryciu z materiałów niepalnych w odległości co najmniej 4,0 m od granicy działki sąsiedniej z otworem okiennym (§ 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia). Odległość ta mogła wynosić 3,0 m jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie posiadała otworów okiennych lub drzwiowych. Natomiast § 13 rozporządzenia z 3.07.1980 r. dopuszczał sytuowanie budynku gospodarczego bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią, pod warunkiem że ściana od strony tej działki będzie wykonana z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej i jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W przypadku realizacji obiektu gospodarczego w zbliżeniu do działki sąsiedniej ściana budynku nie powinna mieć okien i drzwi, a wody opadowe z dachu nie mogą być odprowadzane na teren działki sąsiedniej. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, organ wskazał, iż obowiązujące w czasie budowy obiektu gospodarczego przepisy dopuszczały jego lokalizację w odległości mniejszej niż 4,0 m od granicy działki sąsiedniej pod warunkiem, iż wykonany był on z materiałów niepalnych, z dachem skierowanym na teren własnej działki o niepalnym pokryciu, a ściana budynku w zbliżeniu do działki sąsiedniej nie posiada okien i drzwi. Wobec faktu, iż budynek gospodarczy usytuowany na działce T. M. posiada otwór okienny, w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z § 13 ww. rozporządzenia, organ nakazał jego zamurowanie. Ponadto zgodnie z § 14 rozporządzenia z dnia 3.07.1980 r. minimalna odległość budynków inwentarskich, stodół, suszarni i podobnych budynków gospodarczych o ścianach wykonanych z materiałów niepalnych i dachu o pokryciu niepalnym od budynków niezabezpieczonych ścianą oddzielenia przeciwpożarowego winna wynosić 10 m. W przedmiotowej sprawie budynek gospodarczy usytuowany jest w odległości mniejszej niż 10 m od budynku na działce nr 9 inwentarsko – składowego, murowano – drewnianego z dachem o niepalnym pokryciu, stąd organ uznał, iż zamurowanie okna materiałem ceramicznym pozwoli na doprowadzenie budynku do stanu zgodnego z przepisami. Podniesiono, iż rozporządzenie z dnia 3.07.1980 r. nie zalicza budynków do żadnej kategorii niebezpieczeństwa pożarowego, nie określa sposobu wykonania ścian oddzielenia przeciwpożarowego, dlatego w tym zakresie koniecznym było zreformowanie decyzji pierwszoinstancyjnej. Skargę na powyższą decyzję złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie C. H. Zarzuciła jej niezgodność ze stanem fatycznym i wniosła o jej uchylenie oraz wydanie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, nakazu zamurowania okien w budynku mieszkalnym na działce nr 10, od strony działki nr 9 oraz o ukaranie winnych składania fałszywych zeznań na rozprawach administracyjnych. Podniosła, że budynek mieszkalny na działce nr 10 został wybudowany w odległości ok. 1,5m od granicy z działką nr 9, bez zgody jej właścicielki. Natomiast budynek gospodarczy stwarza bezpośrednie zagrożenie pożarowe dla ludzi i zabudowań istniejących na sąsiedniej działce, na co wskazywała również Straż Pożarna. Wobec faktu, iż zarówno budynek mieszkalny, jak i budynek gospodarczy znajdują się w odległości mniejszej niż 3,0 m od granicy z działką skarżącej, zażądała ona zamurowania wszystkich okien w budynku mieszkalnym, od strony jej działki oraz rozbiórkę budynku gospodarczego w całości. Wskazała, że umiejscowienie w budynku gospodarczym kuchni i komina wskazuje na chęć przekształcenia go przez T. M. w budynek mieszkalny. W sprawie przesunięcia granicy toczy się natomiast postępowanie administracyjne. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując kontroli w niniejszej sprawie Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wymienionych wyżej wad i uchybień nie zawiera. W rozpatrywanej sprawie niesporne było wybudowanie na działce nr 10 położonej w L. budynku gospodarczego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zasadniczą kwestią dla oceny legalności tego obiektu była data jego wybudowania. Organy przyjęły, iż sporny budynek gospodarczy został wykonany w latach 1990-1991, ustalając tę okoliczność w oparciu o oświadczenie pełnomocnika inwestorki oraz zeznania świadków. Poddając ocenie te ustalenia Sąd podziela pogląd organu odwoławczego o ich prawidłowości, bowiem zostały dokonane w oparciu o właściwie zebrane dowody. W postępowaniu administracyjnym oceny czy dana okoliczność została udowodniona dokonuje się na podstawie całokształtu materiału dowodowego, o czym stanowi art. 80 k.p.a. Słusznie zatem organ uznał, że skoro skarżąca wywodząc inną datę wybudowania spornego obiektu nie wskazała żadnych dowodów mogących potwierdzić tę okoliczność, to należało przyjąć wersje inwestora, popartą stosownym dowodami. Konsekwencje wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę reguluje art. 48 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.). Przepisu tego nie stosuje się jednak do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się natomiast do nich przepisy dotychczasowe, o czym stanowi art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Ustalenie zatem w rozpatrywanej sprawie, że sporny budynek wybudowany został przed 1995 r., skutkuje zastosowaniem ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Zasadą wynikającą z tych przepisów jest legalizacja samowoli budowlanej, a przymusowej rozbiórce określonej w art. 37 ust. 1 podlegają jedynie te obiekty budowlane lub ich części, wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich budowy, które: 1) znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami z o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powodują lub w razie wybudowania spowodowałyby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Regulacja ta pozostaje w ścisłym związku z art. 40, który stanowi, że w przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. W prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu wykluczone zostały wskazane w art. 37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. przesłanki nakazania rozbiórki budynku gospodarczego na działce nr 10 w L. Budynek ten został bowiem usytuowany na obszarze określonym w Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy [...] z [...].09.1990 r. – jako teren zabudowy zagrodowej istniejącej z dopuszczalnością jej uzupełnienia. Nie stwierdzono także, by stwarzał on niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W tej sytuacji, stosując art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. organ zobligowany był do oceny istniejącego stanu pod kątem zgodności z przepisami. Dokonując analizy w tym zakresie organ zakwestionował usytuowanie przedmiotowego budynku względem granicy z działką sąsiednią nr 9 (2 m) oraz ściany posadowionego na tej działce budynku gospodarczego murowano – drewnianego o dachu niepalnym (6,1 m), stwierdzając niezgodność z przepisami obowiązującego w dacie budowy obiektu rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz. 62) - § 12 ust. 1 i § 14. Jednocześnie, zgodnie z dyspozycją powołanego art. 40, nałożył na inwestorkę obowiązek wykonania ściany oddzielenia pożarowego od strony działki nr 9, wskazując sposób tego wykonania w istniejącej ścianie murowanej poprzez zamurowanie otworu okiennego materiałem ceramicznym określonej grubości i likwidację wszystkich elementów drewnianych wystających poza lico ściany zewnętrznej. Wykonanie tych robót pozwoli na zastosowanie w niniejszej sprawie § 13 ust. 1 i 2 cyt. rozporządzenia, dopuszczającego zbliżenie budynku gospodarczego do granicy działki sąsiedniej, nie naruszając jednocześnie § 14 tego rozporządzenia, który reguluje minimalne odległości budynków inwentarskich, stodół i innych budynków gospodarczych wyłącznie od innych budynków nie zabezpieczonych ścianą oddzielenia przeciwpożarowego. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że zarówno zastosowany przepis art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., jak i nałożone na inwestorkę obowiązki są prawidłowe. Oceny tej nie zmienia podnoszony w skardze i w toku postępowania administracyjnego zarzut bezprawnej zmiany przebiegu granicy przez T. i T. M. i zbliżenia jej do działki skarżącej oraz faktycznego położenia spornego budynku w odległości nie 2 m, ale 1,5 m od granicy z działką skarżącej. Spory graniczne, rozstrzygane w odrębnym postępowaniu przez inne organy i ewentualnie sąd powszechny, nie mają bowiem wpływu na działania organów nadzoru budowlanego, który, tak jak w rozpatrywanej sprawie bierze w takich sytuacjach pod uwagę stan władania, w tym istniejące ogrodzenie. Sąd nie ustosunkował się natomiast do eksponowanych w skardze zarzutów odnoszących się do budynku mieszkalnego na działce nr 10 w L., jako że wykraczają one poza granice niniejszej sprawy, która dotyczy wyłącznie budynku gospodarczego na tej działce, objętego zaskarżoną decyzją. Nie mogły również odnieść zamierzonego rezultatu argumenty skarżącej wskazujące na powodowanie przez sporny budynek niebezpieczeństwa pożaru. Pożary, na jakie powołuje się skarżąca dotyczyły bowiem jej budynku, a nie budynku na działce nr 10. Z wszystkich tych względów Sąd nie mógł uznać argumentów skargi za zasadne. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu określonym w art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 P.p.s.a.