II SA/Rz 432/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik AWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 10 października 2007 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej A. W. kwotę 20 zł /słownie: dwadzieścia złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2007r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania H. Ch. z dnia [...] października 1998r. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] września 1998r. znak: [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia u zainteresowanego choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołane działaniem hałasu (poz. 15 wykazu). W podstawie prawnej powołano § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). W odwołaniu H. Ch. uznał decyzję organu pierwszej instancji za krzywdzącą i zwrócił się z prośbą o ponowne przebadanie w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., bo badanie wykonane w S. nie jest wiarygodne, bo w hałasie w Elektrowni [...] przepracował 38 lat. Z protokołu Państwowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] lutego wynika, że w tym dniu córka H. Ch. A. W. przedłożyła kopię aktu zgonu H. Ch., który zmarł [...] grudnia 2006r. Odnosząc się do zebranego w sprawie materiału dowodowego i zaleceń zawartych w zapadłych wyrokach w niniejszej sprawie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie organ podał, że jednostki medycyny pracy uznały uszkodzenie słuchu u zainteresowanego nie było wywołane działaniem hałasu, gdyż stwierdzone objawy nie są typowe dla działania tego czynnika w miejscu pracy. Z przeprowadzonych badań wynika, pozaślimakowa lokalizacja schorzenia, zatem stopień uszkodzenia słuchu nie miał wpływu na odmowę stwierdzenia choroby zawodowej. Skargę do Sądu na wymienioną na wstępie decyzję wniosła A. W., córka zmarłego H. Ch. Zaznaczyła, że sprawa była prowadzona przez prawie 10 lat. W wyniku wieloletniej pracy ojca w hałasie nastąpiło uszkodzenie słuchu, co miało już miejsce już w czasie pracy. Zwróciła się o zadośćuczynienie za straty poniesione przez ojca, gdyż był solidnym pracownikiem i uczciwym człowiekiem. W ocenie skarżącej sprawa jest tak załatwiana, by uniknąć odpowiedzialności w przypadku stwierdzenia choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 stawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwana dalej w skrócie p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest ona naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Skarga zasługuje na uwzględnienie, wyłącznie z przyczyn, które Sąd uwzględnił z urzędu. Decyzją z dnia [...] września 1998r. Nr [...] Powiatowy Terenowy Inspektor Sanitarny w S. odmówił stwierdzenia choroby zawodowej: zawodowe uszkodzenie słuchu u H. Ch. Odwołanie od tej decyzji wniósł H. Ch., które wpłynęło do organu pierwszej instancji [...] października 1998r. (karta akt admin. I instn. nr 21). Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2001r. sygn. akt Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Rzeszowie na skutek skargi H. Ch. uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lipca 1999r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Wyrokiem z dnia 16 lipca 2002r. sygn. akt SA/Rz 1228/01 Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Rzeszowie uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] maja 2001r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 grudnia 2004r. sygn. akt SA/Rz 38/03 uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. W dniu [...] lutego 2007r. A. W. – córka H. Ch. w Powiatowym Inspektoracie Sanitarnym w S. przedłożyła kopię odpisu skróconego aktu zgonu H. Ch., który według zapisu w akcie zmarł [...] grudnia 2006r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] marca 2007r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Państwowego Terenowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] września 1998r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej doręczył, A. W. – córce zmarłego H. Ch. A. W. wniosła też skargę do Sądu na decyzję organu drugiej instancji. Reasumując organ odwoławczy rozpoznał odwołanie osoby, która w dacie wydania zaskarżonej decyzji już nie żyła. Stosownie do art. 29 k.p.a. stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne – również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych stron ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 30 § 1 k.p.a.) Zgodnie z art. 8 § 1 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną, która może być jedynie ograniczona przepisami ustaw. Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci, której dowodem jest sporządzony w przepisanej formie akt zgonu. Odesłanie w art. 30 § 1 k.p.a. do przepisów Kodeksu cywilnego daje podstawy do przyjęcia szeregu pojęć wykształconych na gruncie prawa cywilnego, między innymi takich jak zdolność do czynności prawnych. Zdolność do czynności prawnych osoby fizycznej ustaje wraz z jej zdolnością prawną, a wiec z chwilą śmierci, sądowego stwierdzenia zgonu, uznaniu za zmarłego, lub ubezwłasnowolnienia całkowitego (w okresie jego trwania). Nieprawidłowe ustalenie zdolności prawnej osoby potraktowanej przez organ jako strona pociąga za sobą wadę nieważności decyzji przewidziana w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Następstwo prawne w postępowaniu administracyjnym reguluje art. 30 § 4 k.p.a. Stosownie do tego przepisu w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Przepis ten reguluje dwie sytuacje. Pierwsza stanowi przeniesienie na inny podmiot praw zbywalnych w drodze czynności prawnej, a druga nabycie składników masy spadkowej przez spadkobierców strony. Zatem na następców prawnych zmarłego przechodzą prawa zbywalne. Prawa związane z osobą zmarłego nie podlegają dziedziczeniu. Stosownie do art. 922 § 1 kodeksu cywilnego prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów niniejszej księgi (Spadki). Dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych. Nie wchodzą w skład spadku prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych. Do spadku nie należą prawa i obowiązki ze stosunków karnoprawnych, administracyjnoprawnych, finansowoprawnych (patrz "Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki" Elżbieta Skowrońska-Bocian wyd. LexisNexis). Również Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 kwietnia 2004r. (sygn. akt IV CK 215/03 PiP 2005/6/111 wskazał, iż do spadku nie należą majątkowe prawa i obowiązki wynikające z przepisów należących do innych działów prawa (prawa administracyjnego, prawa finansowego). Takie prawa jak wynika z cytowanego wyroku Sądu Najwyższego mimo, że nie należą do spadku mogą z chwilą śmierci ich podmiotów przejść na spadkobierców, lecz wyłącznie wtedy, gdy przepisy tego działu przewidują takie przejście. Następstwo prawne istnieje na etapie, na którym osoba, która była stroną postępowania, albo zmarła, albo zbyła swoje prawa majątkowe. W przypadku praw dziedzicznych organ ustala następców prawnych zmarłego i na etapie postępowania odwoławczego (przedmiotowa sprawa) zwraca się z pytaniem, czy popierają odwołanie. Konsekwencją poparcia jest rozpoznawanie odwołaniu następców prawnych, którzy poparli odwołanie. Przepisy, na podstawie których prowadzi się postępowanie o stwierdzenie choroby zawodowej przed organami inspekcji sanitarnej nie przewidują takiej sukcesji. Zatem stwierdzenie choroby zawodowej jest prawem ściśle związanym z podmiotem, który się o to ubiega i może dotyczyć wyłącznie osoby żyjącej. Sukcesja w zakresie stwierdzenia choroby zawodowej osoby nieżyjącej jest niemożliwa, a w przypadku wydania decyzji już po śmierci osoby ubiegającej się o stwierdzenie choroby zawodowej w postępowaniu administracyjnym dotknięta jest wadą nieważności. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Organ drugiej instancji rozpoznał odwołanie podmiotu, który utracił zdolność prawną, a nadto adresatem decyzji uczynił osobę nieżyjąca. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji jest to sprawdzenie prawidłowości zastosowania przez organy przepisów prawa procesowego i materialnego, nie może pominąć uwzględnienia w sprawie opisanego faktu ujawnienia braku zdolności prawnej odwołującego się, czym organy rażąco naruszyły art. 29 i art. 30 k.p.a., co wyczerpuje przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji po myśli art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Wobec stwierdzenia niedopuszczalności sukcesji w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej, czyni to dalsze jego prowadzenie bezprzedmiotowym i winno zostać zakończone decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego. Nie sposób nie zauważyć, że organ odwoławczy w sposób przewlekły prowadził postępowanie po wyroku Wojewódzkiego sadu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2004r. sygn. akt SA./Rz 38/03, co potwierdzają monity czynione przez Dyrektora Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. (pisma z dnia [...] lutego 2006r. oraz [...] marca 2006r.). Dodać trzeba, że sam H. Ch. nie wnosił zażaleń na bezczynność organu w trybie art. 36 i art. 37 k.p.a. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego, na które złożyły się tylko koszty przejazdu zgłoszone przez skarżącą na rozprawie w trybie art. 210 p.p.s.a.