II SA/Rz 433/17
WyrokWSA w Rzeszowie2017-06-21
Skład orzekający: Joanna Zdrzałka, Paweł Zaborniak, Piotr Godlewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, której dochody przekraczają kryterium dochodowe, można przyznać specjalny zasiłek celowy na remont mieszkania, jeśli potrzeby mieszkaniowe nie są niezbędne do życia, a remont ma na celu podniesienie standardu?Ratio decidendi
Specjalny zasiłek celowy może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach, nawet gdy dochody przekraczają kryterium. Jednakże, remont mieszkania mający na celu podniesienie standardu, a nie zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, nie stanowi takiego przypadku. Organy prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku, gdyż wnioskodawczyni nie wykazała zaistnienia wyjątkowych, nadzwyczajnych zdarzeń, którym nie mogła zapobiec, a jedynie chęć podniesienia komfortu życia.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni D. K. ubiegała się o specjalny zasiłek celowy na pokrycie kosztów remontu mieszkania (zakup paneli, szpachlowanie, malowanie). Organy odmówiły przyznania zasiłku, wskazując, że dochody wnioskodawczyni przekraczają kryterium dochodowe, a planowany remont ma na celu podniesienie standardu mieszkania, a nie zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Wnioskodawczyni argumentowała swoją trudną sytuacją życiową, zdrowotną i materialną, a także wskazywała na wadliwość proponowanych przez zarządcę budynku rozwiązań remontowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, podzielając stanowisko, że nie zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego -skargę oddala-
II SA/Rz 433/17
U z a s a d n i e n i e
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego
(dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] o odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego.
Jak wynika z treści tych decyzji oraz akt administracyjnych sprawy,
o przyznanie tego zasiłku z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zakupu materiałów i wykonania usługi remontu mieszkania zwróciła się D. K.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. Prezydent Miasta [...] – na podstawie art. 3 ust. 4, art. 8 ust. 1 i 3, art. 41 pkt 1, art. 106 ust. 4 i art. 110 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 2174, dalej: u.p.s.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) - odmówił przyznania D. K. pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup materiałów do wykonania remontu w mieszkaniu przy ul. [...], tj. paneli do pokoju i przedpokoju, farb oraz na pokrycie kosztów wykonania usługi (szpachlowanie, malowanie, położenie paneli) w łącznej wysokości 1853,28 zł.
Organ zaznaczył, że ze zgromadzonej dokumentacji oraz przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Do końca stycznia 2017 r. przebywała w jednopokojowym lokalu socjalnym o powierzchni użytkowej 17,52 m2 przy ul. [...]. Mieszkanie było zadbane i kompletnie wyposażone.
W dniu [...] października 2016 r. Komisja Mieszkaniowa przyznała D. K. przydział pełnostandardowego lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy o powierzchni użytkowej 31 m2 przy ul. [...]. Umowa najmu nowego lokalu mieszkalnego została zawarta [...] grudnia 2016 r. i obowiązuje od [...] grudnia 2016 r. Gmina ustaliła kaucję z tytułu najmu lokalu na kwotę 810,96 zł. Zapłata kaucji była gwarancją, że lokal mieszkalny zostanie wyremontowany przez pracowników Zakładu Administracji Budynków (ZAB) i oddany lokatorowi do użytku w stanie gotowym do zamieszkania (malowanie ścian, ewentualna wymiana podłóg). Lokal już wcześniej wyposażony został przez Gminę w przedmioty codziennego użytku i sanitaria: umywalkę, baterię zlewozmywakową, wannę, 4-palnikową kuchenkę gazową (szczegółowy opis urządzeń w mieszkaniu zawiera protokół zdawczo -odbiorczy z [...] grudnia 2016 r.).
Z umowy z dnia [...] grudnia 2016 r. wynika, że D. K. nie wpłaciła kaucji, gdyż zobowiązała się do samodzielnego malowania ścian w całym mieszkaniu, jak również nie wyraziła zgody na położenie podłogi przez ZAB. Zażądała jedynie wykonania wylewki podłogi, by móc później we własnym zakresie - przy pomocy finansowej MOPS - położyć płytki lub panele. Nie wyraziła także zgody na pomalowanie ściany na kolor oferowany przez ZAB. Organ ustalił, że w związku
z brakiem akceptacji rozwiązań zaproponowanych przez ZAB, lokal mieszkalny nadal oczekuje na remont. D. K. nie zdała mieszkania przy ul. [...], więc w grudniu 2016 r. i styczniu 2017 r. zobowiązana była opłacić czynsz za oba lokale.
Ustalono również, że wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem
o niepełnosprawności w stopniu znacznym, na podstawie którego pobiera zasiłek pielęgnacyjny. Jest uprawniona do renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie pomniejszane jest o potrącenia komornicze z tytułu zaległych alimentów na rzecz Funduszu Alimentacyjnego w wysokości 375 zł miesięcznie. Nie deklaruje innych dochodów. Korzysta z różnych form pomocy, w tym Środowiskowego Domu Samopomocy Nr [...] w S., który zapewnia wsparcie instytucjonalne
a także bezpłatne wyżywienie (śniadanie, obiad). Z powodu licznych schorzeń pozostaje pod stałą opieką lekarską, na zakup leków otrzymuje stałą pomoc finansową z MOPS-u. Przyznawane są jej też w zależności od zgłaszanych potrzeb specjalne zasiłki celowe na zakup odzieży, środków czystości itp.
Miesięczny dochód wnioskodawczyni w listopadzie 2016 r. wyniósł 962,28 zł (renta – 816,28 zł i zasiłek pielęgnacyjny – 153 zł), przekraczając kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 u.p.s.
Organ zaznaczył, że nie zachodzi przypadek o jakim mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s.,
tj. możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego. Z okoliczności sprawy wynika, że pomysł wykonania remontu na własny koszt powodowany był chęcią podniesienia standardu mieszkania i dokonania prac zgodnie z oczekiwaniami wnioskodawczyni. Mimo możliwości wystąpienia z wnioskiem o odstąpienie od pobierania kaucji a także skorzystania z pomocy pracowników ZAB w remoncie, wnioskodawczyni nie wykorzystała tych możliwości. W ocenie organu zgłoszone potrzeby nie wynikają z rzeczywistych potrzeb, a jedynie z nieustającej chęci podnoszenia komfortu życia ze środków publicznych.
W odwołaniu od powyższej decyzji D. K. wskazała, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe, upośledzoną w stopniu umiarkowanym. Choruje na epilepsję i dyskopatię zwyrodnieniową. Do 18 roku życia mieszkała w domu dziecka. Wyjaśniła, że ze względu na niepełnosprawność
i bardzo złe warunki mieszkaniowe, Komisja Mieszkaniowa przydzieliła jej lokal. Wskazała, że nieprawdą jest, że ZAB zakwalifikował podłogę do wymiany, gdyż chciał położyć na zgniłym parkiecie – bez jego demontażu - nowe panele, co jej zdaniem uniemożliwiłoby normalne użytkowanie podłogi. ZAB zgodził się na zerwanie podłogi i wykonanie wylewek pod warunkiem przeprowadzenia prac remontowych na własny koszt, na który jej nie stać. Końcowo wskazała, że leczy się w Poradni Psychiatrycznej.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. SKO – powołując
w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. – utrzymało w mocy decyzję organu
I instancji, podzielając ustalenia co do sytuacji życiowej i dochodowej wnioskodawczyni. Wskazało, że pobierane przez nią świadczenie z ZUS obciążone jest potrąceniem w wysokości 375 zł miesięcznie. Przytaczając treść art. 41 ust. 1 u.p.s. wyjaśniło, że specjalny zasiłek celowy ma charakter uznaniowy i zależy od "szczególnie uzasadnionego przypadku", tj. wyjątkowego zdarzenia, występującego okazjonalnie i wykraczającego poza możliwość ludzkiej zapobiegliwości;
w przypadku odwołującej brak jest tego typu szczególnych okoliczności przemawiających za przyznaniem jej wnioskowanej pomocy.
Zwrócono uwagę, że mieszkanie które aktualnie zajmuje, jest zadbane, czyste, komfortowo urządzone. Mimo, że lokal składa się z jednego pokoju, łazienki i nie posiada kuchni (ma aneks kuchenny umieszczony w przejściu do pokoju), to spełnia standardy dla jednoosobowego gospodarstwa domowego. SKO zauważyło, że powodem zmiany mieszkania była chęć posiadania "jasnej kuchni". W ocenie organu w sytuacji zapewnionego komfortowo urządzonego mieszkania, zamiana na większe była bezzasadna. Godząc się na zamianę odwołująca miała świadomość, że nie stać jej na samodzielne wykonanie prac remontowych.
W ocenie Kolegium podjęcie decyzji o niepłaceniu kaucji, gwarantującej odebranie lokalu w stanie gotowym do zamieszkania i deklaracja wykonania remontu we własnym zakresie, bez uwzględnienia dodatkowych kosztów, nie może stanowić przesłanki do przyznania zasiłku celowego specjalnego. Wnioskowane świadczenie nie może być wykorzystywane do zaspokojenia potrzeb wykraczających poza katalog podstawowych środków niezbędnych do życia. Zaspokojenie potrzeby niebędącej niezbędną – w okolicznościach sprawy remontu mieszkania, który mógłby zostać wykonany nieodpłatnie w ramach odstąpienia od płacenia kaucji – pozostawione jest indywidualnym wysiłkom i staraniom. Organy pomocy społecznej nie mogą być gwarantem oczekiwanej wysokiej stopy życiowej.
Końcowo SKO zwróciło uwagę na subsydiarny charakter uprawnień wynikających
z przepisów u.p.s., a także na możliwości finansowe poszczególnych gmin
w zaspokajaniu potrzeb.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Rzeszowie D. K. zawnioskowała o uchylenie decyzji SKO.
Podała, że jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu. Leczy się psychiatrycznie. Do osiemnastego roku życia przebywała w domu dziecka. Powołała się na swoją trudną sytuację życiową i materialną oraz zdrowotną. Wyjaśniła, że pobiera rentę w wysokości 440,28 zł i po opłaceniu mieszkania zostaje jej tylko 10 zł.
Jest samotna, nie ma rodziny, nie może liczyć na niczyje wsparcie. Wyjaśniła, że
10 lat oczekiwała na przyznanie mieszkania komunalnego. W dotychczasowym mieszkaniu socjalnym panowały złe warunki, nie było kuchni, ciepłej wody. Jak oświadczyła, było ono zadbane, bo "sprzątała opiekunka".
Powyższą argumentację skarżąca podtrzymała w piśmie z dnia 24 kwietnia 2017 r.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione
w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach.
Ustalony w toku postępowania administracyjnego stan faktyczny sprawy nie budzi w ocenie Sądu zastrzeżeń i może stanowić podstawę wyrokowania.
Dokonana w kontekście wskazanych kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do uwzględnienia skargi.
Materialnoprawną podstawę tej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu
I instancji stanowi art. 41 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Przepis ten stanowi uzupełnienie art. 39 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.
Zarówno zasiłek celowy jak i specjalny zasiłek celowy przyznawany jest
w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy wyraźne określenie "może być przyznany". Oznacza to, że organ administracji, mając na względzie ogólne zasady udzielenia wsparcia z pomocy społecznej, ma co do zasady swobodę w podjęciu decyzji co do przyznania takiej pomocy, jak i jej wysokości.
Nie oznacza to dowolności, bowiem warunkowane jest dokonaniem w sprawie prawidłowych ustaleń faktycznych oraz wymogiem należytego i przekonującego uzasadnienia rozstrzygnięcia. Nie może mieć ono charakteru dyskryminującego oraz powinno zostać oparte na jasnych i czytelnych, a więc poddających się kontroli kryteriach. Samo bowiem uznanie administracyjne nie podlega kontroli Sądu, skoro
z woli ustawodawcy organy administracji publicznej zostały wyposażone w pewien zakres swobody decyzyjnej. Kontroli podlega natomiast sposób skorzystania z tego uprawnienia, który wyznaczają normy kompetencyjne organu administracji oraz zgodność rozstrzygnięcia z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego.
Kryterium odróżniającym specjalny zasiłek celowy od "zwykłego" zasiłku celowego jest okoliczność zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", który nie jest tożsamy z niezbędną potrzebą bytową i równocześnie nie jest uzależniony od wymogu zachowania kryterium dochodowego.
W u.p.s. ustawodawca nie zdefiniował określenia "szczególnie uzasadnionych przypadków", pozostawiając ocenę w tym zakresie organowi wydającemu decyzję.
W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, że oznaczają one taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która nie należy do przypadków zwykłych i powszechnie występujących, a która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów kwalifikacyjnych w stosunku do istniejącego stanu rzeczy pozwala stwierdzić zaistnienie drastycznych, dotkliwych w skutkach, nadzwyczajnych
i negatywnych zdarzeń, którym strona nie była w stanie zapobiec (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2016 r. I OSK 1585/15,
z dnia 11 października 2016 r. I OSK 340/15 i z dnia 29 czerwca 2016 r. I OSK 1077/16).
Z akt sprawy wynika, że u podstaw wniosku D. K. o przyznanie specjalnego zasiłku celowego znalazł się zamiar pokrycia przez nią w ten sposób oszacowanych na ponad 1,8 tys. zł wydatków związanych z zakupem materiałów
i wykonaniem robót remontowych polegających na położeniu paneli podłogowych
i malowaniu ścian w przydzielonym jej z gminnego zasobu mieszkaniowego lokalu
o pow. 31 m² położonym przy ul. [...] w S.
W związku z niekwestionowanym ustaleniem przez orzekające w sprawie organy, że jej miesięczne dochody obejmujące rentę (816,28 zł) i zasiłek pielęgnacyjny (153 zł) przekraczają kryterium dochodowe 634 zł o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. dla osoby samotnie gospodarującej (bez odliczania obciążających ją należności na rzecz Funduszu Alimentacyjnego), prawidłowo organy przyporządkowały
i rozpatrzyły zgłoszony wniosek w kontekście przesłanek określonych w art. 41
pkt 1 u.p.s. Wymagało to rozważenia sytuacji życiowej wnioskodawczyni przez pryzmat podyktowanego wyjątkowymi okolicznościami szczególnie uzasadnionego przypadku.
W okolicznościach sprawy Sąd w pełni podziela dokonaną przez organy administracji ocenę sytuacji osobistej i materialnej skarżącej, jako nie spełniającej tego kryterium.
Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżąca do daty przydziału jej mieszkania przy ul. [...], miała w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, zajmując lokal socjalny przy ul. [...]. Mieszkanie to, składające się z jednego pokoju, łazienki oraz aneksu kuchennego umieszczonego w przejściu do pokoju, jakkolwiek o znacznie mniejszej powierzchni względem przydzielonego (odpowiednio 17,52 oraz 31 m2), było stosownie urządzone i wyposażone, spełniając standardy dla 1-osobowego gospodarstwa domowego. Zwrócenia uwagi wymaga, że mimo posiadania przez skarżącą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, zarówno dotychczasowe mieszkanie nie posiadało a przydzielone nie wymagało w związku z tym szczególnych dostosowań.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca obejmując nowo przydzielone mieszkanie przy ul. [...], co do zasady stanęła przed koniecznością zapłaty kaucji mieszkaniowej w kwocie 810,96 zł, zabezpieczającej pokrycie należności z tytułu najmu, przysługujących wynajmującemu w dniu opróżnienia lokalu (§ 2 pkt 2 umowy z dnia [...] grudnia 2016 r.).
Lokal wymagał przy tym remontu w zakresie pomalowania w całości, naprawy podłogi (przyjęta koncepcja zakładała położenie na istniejącym parkiecie paneli podłogowych), wymiany drzwi wejściowych i wewnętrznych, całościowej wymiany instalacji elektrycznej i przeróbek instalacji wod.-kan.
W wyniku dokonanych uzgodnień, doszło do usunięcia parkietu i wykonania przez ZAB nowej wylewki, na której skarżąca zobowiązała się na własny koszt położyć płytki ceramiczne /panele. Ustalono także, że w ramach rezygnacji z dochodzenia zapłaty kaucji mieszkaniowej, także na swój koszt wykona malowanie pomieszczeń (pozostały zakres prac został wykonany przez ZAB).
Odnosząc powyższe do odmowy przyznania skarżącej pomocy finansowej
w formie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie wydatków związanych
z ułożeniem paneli podłogowych i malowaniem mieszkania Sąd nie dopatrzył się przekroczenia przez organy granic uznania administracyjnego.
Abstrahując od sygnalizowanej przez organy dopuszczalności ubiegania się
w wyjątkowych przypadkach o zwolnienie z obowiązku opłacenia kaucji w części lub w całości, co do czego brak w aktach sprawy dowodu wskazującego na świadomość skarżącej takiej możliwości, należy jednak przede wszystkim zauważyć, że występując do MOPS o przyznanie jej pomocy w w/w formie (w kwocie 1853,28 zł),
bez zaistnienia żadnych konkretnych okoliczności – w tym zmiany sytuacji dochodowej, samoistnie uchyliła się od przyjętego na siebie zobowiązania sfinansowania tych prac, nie opłacając przy tym znacznie niższej kaucji mieszkaniowej (810,96 zł). Co niezwykle istotne, w ramach tej kaucji możliwe było przemalowanie mieszkania i położenie paneli przez ZAB.
Bez znaczenia pozostaje przy tym, że proponowany kolor ścian nie był przez skarżącą akceptowany, tak samo jak sposób montażu paneli, tj. na istniejącym parkiecie, skoro podnosiło to estetykę i standard mieszkania (krytyczne uwagi skarżącej co do rzekomo bardzo złego stanu tego parkietu i zaproponowanego sposobu montażu na nim paneli jako potencjalnie uniemożliwiającego użytkowanie mieszkania należy uznać za subiektywne i nie znajdujące potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materialne dowodowym).
Sąd w całości podziela stanowisko organów administracji, że
w okolicznościach sprawy czynności związane z malowaniem pomieszczeń
i ułożeniem paneli podłogowych wiążą się wyłącznie z podniesieniem standardu mieszkania i w żaden sposób nie wpływają na możliwość zgodnego
z przeznaczeniem korzystania z niego. Brak jest uzasadnionych podstaw, by utożsamiać je z zaistnieniem "szczególnie uzasadnionego przypadku" pozwalającego na przyznanie specjalnego zasiłku celowego, zwłaszcza że stanowi on kwalifikowaną odmianę zasiłku celowego, w związku z czym przesłanki jego przyznawania również muszą być interpretowane w sposób wyłączający wykładnię rozszerzającą, ograniczony do szczególnie wyjątkowych sytuacji; w odniesieniu do skarżącej
z opisanych wyżej przyczyn takie nie zachodzą.
Nie bez znaczenia pozostaje, że w procesie decydowania o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczeń z pomocy społecznej, zwłaszcza tych, przy których zastosowanie znajduje tzw. uznanie administracyjne, organy powinny kierować się ogólnymi przesłankami pomocniczości i subsydiarności pomocy społecznej wynikającymi z art. 2 ust. 1 u.p.s. (pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości), art. 3 ust. 1 (pomoc społeczna wspiera osoby
i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb
i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka), rodzaj,
forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3), zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom
i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4).
Kryteria te zostały przez orzekające w sprawie organy uwzględnione. Zasadnie wskazały one, że celem pomocy społecznej jest jedynie udzielanie wsparcia w sytuacjach tego wymagających, a nie zastępowanie indywidualnych wysiłków w dążeniu do poprawy swej sytuacji bytowej, czy wręcz dopuszczanie do czynienia z otrzymywanych świadczeń stałego źródła dochodów.
Jak trafnie zauważono w uzasadnieniach decyzji organu I i II instancji, skarżąca –
w zależności od zgłaszanych potrzeb - objęta jest regularną pomocą finansową MOPS na zakup leków, odzieży, środków czystości itp. (zgodnie z zaświadczeniem MOPS z dnia [...] lutego 2017 r., w 2016 r. wypłacono jej świadczenia na łączną kwotę 4273,09 zł). Ma też zapewnione wsparcie instytucjonalne (zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2016 r., na okres od [...] grudnia 2016 r. do [...] stycznia 2018 r. została skierowana do środowiskowego domu samopomocy, gdzie ma zapewnione usługi w ramach indywidualnych i zespołowych treningów samoobsługi i umiejętności społecznych) oraz wsparcie rzeczowe
(w postaci nieodpłatnych posiłków).
Niezasadne w tej sytuacji pozostaje wskazywanie w skardze – jako argumentu przemawiającego za przyznaniem wnioskowanego zasiłku - złego stan zdrowia, skoro jak wynika z powyższego, skarżąca jest już objęta pomocą na ten cel w formie zasiłków celowych. Bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy pozostaje również twierdzenie skarżącej, że MOPS pomaga innym osobom (w tym alkoholikom); jest to argument pozaprawny i nie może być brany pod uwagę (każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie, a u.p.s. nie zawiera żadnych uregulowań wyłączających określone kategorie osób z możliwości skutecznego ubiegania się
o świadczenia z pomocy społecznej).
W tej kwestii dodatkowo wyraźnego podkreślenia wymaga, że uznanie administracyjne – zwłaszcza w sytuacji wielości zgłaszanych przez daną osobę wniosków - obejmuje również prawo do oceny hierarchii jej potrzeb, gdyż zadaniem organów pomocy społecznej nie jest zaspokajanie w pełnej oczekiwanej wysokości wszystkich zgłaszanych przez osobę wnioskującą żądań.
Nie jest to również możliwe chociażby z uwagi na ograniczoną ilość środków finansowych pozostających do ich dyspozycji i konieczność sprawiedliwego rozdziału funduszy pomiędzy wszystkie osoby ubiegające się o wsparcie, wśród których niewątpliwe pierwszeństwo należy przyznać tym, które z uwagi na całkowity brak lub posiadanie minimalnych dochodów spełniają kryterium dochodowe.
Nie można też pominąć, że obydwa wskazane podmioty (MOPS i ZAB) są jednostkami organizacyjnymi tej samej Gminy (Miasta [...]). Wobec uchylania się skarżącej od skutków dobrowolnie złożonego oświadczenia co do wykonania na własny koszt prac związanych z malowaniem mieszkania i położeniem paneli, przyznanie wnioskowanego specjalnego zasiłku celowego powodowałoby pośrednio pełne obciążenie Gminy całością kosztów wynikających z przydzielenia jej większego i bardziej funkcjonalnego lokum, tj. z tytułu już wykonanych prac, przyznania zasiłku na ich dokończenie oraz utraty dochodów z tytułu niepobrania kaucji.
Końcowo należy zwrócić uwagę na jeszcze jedną doniosłą kwestię, która zdaje się umknęła uwadze orzekającym w sprawie organom administracji, aczkolwiek nie rzutując - z uwagi na odmowny charakter - na prawidłowość wydanych rozstrzygnięć.
Związana jest ona z wysokością dochodzonego przez skarżącą specjalnego zasiłku celowego, tj. kwotą 1853,28 zł, której przyznania z tego tytułu odmówiły organy. Niezależnie bowiem od przytoczonych wyżej argumentów przemawiających przeciwko uwzględnieniu wniosku, przyznanie skarżącej tego zasiłku we wnioskowanej wysokości i tak nie mogłoby nastąpić.
To, że zasiłek ten zgodnie z art. 41 pkt 1 nie jest uzależniony od spełnienia kryterium dochodowego i może być przyznany osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających to kryterium, nie oznacza, że jego wysokość również jest w żaden sposób nielimitowana. Jak wynika bowiem z tego przepisu, może być on przyznany w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, co w przypadku skarżącej oznaczałoby maksymalną dopuszczalną kwotę 634 zł, a więc w przybliżeniu o ok. 2/3 niższą od wnioskowanej.
Podsumowując powyższe rozważania, Sąd nie stwierdził, aby przy wydawaniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji naruszone zostały przepisy postępowania administracyjnego oraz u.p.s. Organy dokonały dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, a ich ocena skutkująca odmową przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego we wnioskowanej wysokości 1853,28 zł z przeznaczeniem na pokrycie wydatków związanych z remontem mieszkania została w świetle zgromadzonego materiału dowodowego należycie wykazana i uzasadniona, spełniając wymogi określone w art. 7, art. 77 § 1, art. 80
i art. 107 § 3 K.p.a. Wyklucza to skuteczność zarzutu dowolności i przekroczenia granic uznania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze - podstawie art. 151 P.p.s.a. - Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło