II SA/Rz 434/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia I. Zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w 4/5 części, II. W pozostałej części odmówić przyznania zwolnienia. Z. Z. reprezentowana przez męża E. Z. wezwana do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł. od wniesionej przez siebie skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...], w terminie do jego opłacenia wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym na obowiązującym w postępowaniu sądowoadministracyjnym formularzu PPF zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z zawartego w tym formularzu oraz złożonego w wyniku wezwania dodatkowego oświadczenia, skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem E., utrzymując się z pobieranych świadczeń emerytalno – rentowych w wysokości odpowiednio 496 i 825 zł. netto. Średnie miesięczne wydatki obejmują zakup żywności – 800 zł., opłaty za energię elektryczną i gaz – 140 zł., wywóz śmieci i odprowadzenie ścieków – 60 zł., zakup leków – 400 zł. Z uzyskiwanych dochodów wnioskodawczyni czyni także oszczędności na zakup opału na zimę w wysokości ok. 150 zł. miesięcznie. Majątek Z. i E. Z. stanowi dom o pow. 87 m² wraz z budynkiem gospodarczym oraz nieruchomością rolną o pow. 0,76 ha, z czego 49 arów stanowią nieużytki, zaś pozostała część jest wykorzystywana pod uprawy na własne potrzeby. Wnioskodawczyni wraz z mężem nie posiadają pojazdów mechanicznych i nie korzystają z pomocy społecznej. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych, zarówno w całości jak i w części, wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 245 § 3 w/z z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – określanej dalej jako P.p.s.a. Stosownie do powyższego przyznanie prawa pomocy podyktowane jest przede wszystkim oceną możliwości finansowych osoby wnioskującej, dokonywanej z uwzględnieniem sytuacji majątkowej oraz dochodów i wydatków jej oraz osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. W tym kontekście, mimo braku bezpośredniego wykazania przez Z. Z. potrzeb życiowych swoich i męża których zaspokojenie mogłoby być zagrożone w związku z wymogiem opłacenia kosztów sądowych, uznano, że jej wniosek o przyznanie w sprawie objętej skargą zwolnienia od nich zasługuje na uwzględnienie w znaczącej części. Wynika to przede wszystkim z analizy jej możliwości płatniczych odnoszonych do osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, a także do wysokości kosztów których płatność już jest wymagalna (wpis od skargi) i które mogą (nie muszą) wystąpić w przyszłości; do najbardziej prawdopodobnych należy opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi (100 zł.) i wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia od wyroku sądu I instancji w wysokości połowy wpisu od skargi (w niniejszej sprawie 250 zł.). Dochody skarżącej pochodzą wyłącznie z pobieranej renty, zaś jej męża z emerytury. Ze środków tych pokrywają oni wszystkie wydatki związane z utrzymaniem siebie i domu. W sytuacji braku posiadania przez nich jakichkolwiek wolnych zasobów pieniężnych czy składników majątkowych przynoszących dodatkowe dochody, przy wykazanych obciążeniach finansowych związanych z bieżącym utrzymaniem, nawet jednorazowe opłacenie w stosunkowo krótkim okresie czasu w/w kosztów sądowych w pełnej ich wysokości mogłoby skutkować zagrożeniem dla podstaw ich egzystencji. Sama wysokość wpisu w sprawie objętej skargą z pewnością nie jest dla nich kwotą niską, gdyż stanowi ponad 2/5 miesięcznych dochodów. W tej sytuacji obciążenie Z. Z. całością kosztów sądowych stanowiłoby nadmierny ciężar finansowy dla jej domowego budżetu, któremu bez narażania siebie i męża na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu nie byłaby w stanie podołać. Powyższe wiąże się zatem z potrzebą ustalenia poziomu kosztów sądowych, które skarżąca może bez tego uszczerbku opłacić. W rezultacie tego za zasadne uznano jej zwolnienie od kosztów sądowych w 4/5 części; w przypadku wpisu od skargi będzie to kwota 100 zł., opłaty kancelaryjnej 20 zł., zaś wpisu od skargi kasacyjnej 50 zł. Względem wymienionych we wniosku PPF dochodów i wydatków skarżącej kwoty te nie są już rażąco wysokie i ich jednorazowe opłacenie nie będzie przekraczało jej możliwości finansowych, a także nie narazi jej i męża na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Koszty te są związane z konkretnym etapem postępowania sądowego; ich rozłożenie w czasie powoduje, że przy stałych miesięcznych dochodach oscylujących w granicach 1320 zł. netto nie będą one stanowiły nadmiernego obciążenia dla ich domowego budżetu. Jest to wyrazem kompromisu między ich możliwościami płatniczymi a obowiązującą w postępowaniu sądowoadministarcyjnym zasadą ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Obowiązek ten generalnie dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04), który to warunek skarżąca spełnia. Dlatego też uwzględnienie jej wniosku w większej części niż przyznane zwolnienie wiązałoby się z nadużyciem instytucji prawa pomocy, które z racji finansowania ze środków publicznych (Skarbu Państwa) poddane jest szczególnym wymaganiom. Ubocznie należy zwrócić uwagę na treść art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącej będzie przysługiwał od organu który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.