II SA/Rz 435/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 4 października 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2007r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki nadbudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę części budynku gospodarczego - postanawia - odmówić zwolnienia skarżącego J. K. od kosztów sądowych. W dniu 18 kwietnia 2007r. wniesiono do tutejszego Sądu skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2007r. znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2006r. znak: [...], która nakazywała M. W. jako właścicielce działki o nr ewid. [...], położonej w [...] przy ul. [...] rozbiórkę nadbudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę części budynku gospodarczego na tej działce. Skarga ta była podpisana przez M. W. oraz J. K. W dniu 22 czerwca 2007r. wpłynęło do Sądu pełnomocnictwo udzielone przez M. W. jej ojcu J. K., upoważniające go do reprezentowania skarżącej w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, w osobie referendarza sądowego, umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia J. K. od kosztów sądowych, przyjmując iż wyżej wymieniony jako pełnomocnik strony skarżącej nie może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie, jako iż do ponoszenia owych kosztów nie jest zobowiązany. W takiej zaś sytuacji brak jest przedmiotu, który mógłby być poddany ocenie Sądu, co skutkuje koniecznością umorzenia takiego postępowania (w przedmiocie przyznania prawa pomocy). W ocenie Sądu pełnomocnik strony może skutecznie występować o pomoc finansową od Państwa jedynie, gdy działa w imieniu swojego mocodawcy. We wniesionym w terminie sprzeciwie od powyższego postanowienia, J. K. wyjaśnił, że to on jest stroną skarżącą w przedmiotowej sprawie a jego córka M. W. " nie ma nic z tą sprawą wspólnego". Na skutek podjętych przez Sąd czynności ustalono, że skargę w niniejszej sprawie złożył J. K., działając w imieniu własnym (oświadczenie J. K. z dnia 30 lipca 2007r. oraz oświadczenie M. W. z dnia 16 sierpnia 2007r.). W związku z niewystarczającymi informacjami, koniecznymi do rozpoznania wniosku J. K. o udzielenie prawa pomocy, wezwano wyżej wymienionego do uzupełnienia wniosku poprzez podanie przeciętnej wysokości ponoszonych comiesięcznie kosztów utrzymania siebie i żony, kosztów spożywanych lekarstw oraz utrzymania domu oraz przedłożenie dokumentów potwierdzających powyższe okoliczności (rachunki za prąd, wodę, gaz, zażywane lekarstwa itp.). W odpowiedzi na wspomniane wezwanie, J. K. wyjaśnił, iż miesięczny koszt wyżywienia jego i małżonki wynosi około 600 zł miesięcznie (20 zł x 30 dni). Ponadto nabywa także środki czystości, ubrania, buty, opał na zimę, przeznaczając na zakup powyższych towarów emeryturę żony. Natomiast ze swojej emerytury pokrywa rachunki za prąd, wodę, gaz, telefon, nabywa lekarstwa i paliwo do samochodu, który jest mu niezbędny z uwagi na trudności w poruszaniu się (cierpi na zwyrodnienie stawów kolanowych). Do pisma stanowiącego uzupełnienie wniosku o prawo pomocy, J. K. dołączył kserokopie stosownych rachunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skutkiem złożenia sprzeciwu od rozstrzygnięcia Sądu dotyczącego prawa pomocy jest utrata mocy tego ostatniego oraz konieczność rozpoznania na nowo sprawy stanowiącej przedmiot sprzeciwu – art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako P.p.s.a. Instytucja prawa pomocy została przewidziana celem umożliwienia osobom o bardzo trudnej sytuacji materialnej i bytowej dochodzenia swoich praw przed sądem. Stanowi ona realizację art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącego, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Stosownie do art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane bądź w zakresie całkowitym bądź tylko częściowym. W tym drugim wypadku chodzić może o zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub też o ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego czy rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przesłankę uwzględnienia wniosku strony w powyższym zakresie (częściowe prawo pomocy) stanowi fakt niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Brzmienie ostatniego ze wskazanych przepisów wskazuje na to, iż ciężar udowodnienia sytuacji pozwalającej na przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie wnioskującej o nie. Oznacza to potrzebę wskazania stosownych okoliczności oraz dokumentów je potwierdzających. Według oświadczeń skarżącego zawartych w złożonym przez niego wniosku i jego uzupełnieniu stan faktyczny jest następujący. Na podstawie umowy dożywocia J. K. wraz z żoną W. K. mieszka w domu stanowiącym własność córki M. W., która także wraz z rodziną mieszka w tym domu. Przy czym skarżący razem z żoną prowadzi odrębne od M. W. i jej rodziny gospodarstwo domowe. Na dochody wnioskodawcy i jego żony składają się pobierane przez nich emerytury w wysokości odpowiednio 587,07 zł oraz 760,06 zł. Wyżej wymienieni nie posiadają żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. Z przedłożonego wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS datowanego 4 lutego 2000r. wynika, że J. K. jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, a niezdolność ta ma charakter trwały . Dołączone do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy dokumenty wskazują na poniesienie przez skarżącego następujących wydatków: - 74,92 zł - lekarstwa (faktura z dnia 28 sierpnia 2007r.), - 200 zł - paliwo (dwie faktury z 27 sierpnia 2007r.), - 127,23 zł - energia elektryczna za sierpień 2007r., - 157,59 zł - gaz (za okres od 06.04. do 05.06.2007r.), - 56,03 zł - telefon (za okres od 01. do 31.08.2007r.), - 122,61 zł - woda i kanalizacja (za okres od 10.03 do 30.06.2007r.). Wszystkie załączone faktury zostały wystawione na J. K., tylko jedna (dotycząca opłaty za telefon) na W. K. – żonę skarżącego. Uzasadniając wniosek, skarżący wskazał, iż nie wystarcza mu środków na leki i życie. Dokonawszy analizy tego wniosku, Sąd doszedł do przekonania, iż nie może on zostać uwzględniony. Przyczyną powyższego stwierdzenia jest fakt wskazania w nim przez skarżącego, iż nie prowadzi z córką M. W. i jej rodziną wspólnego gospodarstwa domowego w sytuacji, gdy nadesłane do tut. Sądu faktury dotyczące opłat za różnego rodzaju usługi związane z utrzymaniem domu (gaz, prąd, woda, telefon) wystawione są na J. K. (zaś jedna na W. K. – żonę skarżącego). Jednocześnie wnioskodawca podał, iż to z emerytur jego i jego żony pokrywane są wskazane wyżej opłaty. W ocenie Sądu okoliczność ta świadczy jednoznacznie o tym, iż skarżący nie przedstawił w swoim wniosku prawdziwej sytuacji faktycznej. Skoro bowiem J. K. wraz ze swoją żoną mieszkają na podstawie umowy dożywocia w domu swojej córki (właścicielki domu), a wszelkie rachunki związane z utrzymaniem tego domu wystawiane są i opłacane przez skarżącego, uznać należy, iż J. K., W. K. oraz M. W. i jej rodzina pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Tymczasem przedmiotowy wniosek nie zawiera danych dotyczących sytuacji majątkowej M. W. i członków jej rodziny tj. przede wszystkim informacji odnoszących się do wysokości osiąganych przez nich dochodów. Okoliczność ta ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy dla J. K. Oczywistym jest bowiem, że dochody zarówno wnioskodawcy jak i osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe wpływają niewątpliwie na sytuację materialną ubiegającego się o pomoc finansową od państwa. Ponadto podkreślić należy, iż z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z załączonych do niego faktur wynika, że opłaty ponoszone przez skarżącego na paliwo wynoszą 200 zł, jednakże wnioskodawca nie wykazał, że kwota ta jest przez niego wydatkowana comiesięcznie. Nie udowodnił także jakiego rodzaju pojazdem dysponuje (marka, rok produkcji). Uwzględniając powyższe, Sąd odmówił przyznania J. K. prawa pomocy opierając się o przytoczone wyżej przepisy.