II SA/Rz 435/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu - postanawia - odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy terenu A. M. zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podtrzymał go następnie na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wynika z niego jak też z dodatkowych, przekazanych na wezwanie danych, że jest on osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Pobiera dochód z tytułu renty oraz wynagrodzenia za pracę wynoszący łącznie 2448 zł netto. Jego majątek to dom o powierzchni 80 m.kw. oraz nieruchomość rolna (3,52 ha). Jako swoje comiesięczne wydatki strona podała: 1500 zł (utrzymanie własne, w tym 1200 zł na żywność), 700 zł (utrzymanie domu, w tym 520 zł za prąd, gaz, wodę, kanalizację oraz opał), 70 zł (telefon). Skarżący podniósł, że dwa razy w roku dokonuje zakupu obuwia ortopedycznego, którego koszt wynosi 1000 zł, jak też kupuje szkła korekcyjne – koszt 1000 zł rocznie. Wnioskodawca nie uzyskuje dopłat ze środków Unii Europejskiej w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym bądź częściowym zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. oz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". W tym pierwszym przypadku obejmuje ono zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata czy radcy prawnego – art. 245 § 2 P.p.s.a. Natomiast w drugim polega na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata czy radcy prawnego – art. 245 § 3 P.p.s.a. Wnioskodawca w niniejszej sprawie domaga się przyznania częściowego prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Analiza złożonego przez niego wniosku oraz podanych w dodatkowym piśmie danych przemawia jednakże za odmową uwzględnienia zgłoszonego żądania. Trzeba wskazać, że w świetle obowiązującej w postępowaniu sądowodministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.) prawo pomocy należy uznać za instytucję wyjątkową. Oznacza to, że przy rozstrzyganiu w przedmiocie ewentualnej potrzeby jej zastosowania w danym przypadku należy ściśle oceniać ustawowe przesłanki przyznania przedmiotowego wsparcia. W odniesieniu do prawa pomocy w zakresie częściowym ustawodawca wskazał, że do jego otrzymania kwalifikuje sytuacja niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nałożył jednocześnie na stronę obowiązek wykazania, że w sytuacji tego rodzaju aktualnie się znajduje. W interesie strony leży zatem przedstawienie oraz uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających jej wniosek. W tym też celu winna ona podjąć z Sądem należytą współpracę w razie kierowania do niej wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a., przewidującego możliwość zażądania przedstawienia dodatkowych informacji oraz dokumentów mających zobrazować w sposób jak najbardziej pełny sytuację rodzinną i materialną ubiegającego się o pomoc Państwa. Uwzględniając zatem brzmienie podanych wyżej regulacji w kontekście przedstawionych przez skarżącego danych należy przyjąć, że nie dowiódł on, iż wymaga udzielenia wsparcia, o które się ubiega. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że A. M. ma zaspokojone potrzeby w zakresie mieszkania (dom o pow. 80 m.kw.). Jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, a zatem cały dochód, którego wysokość nie jest obiektywnie mała (2448 zł netto) może on przeznaczyć w całości na zaspokojenie własnych potrzeb. Wprawdzie w oparciu o podane przez wnioskodawcę dane, z których wynika, że wysokość jego comiesięcznych wydatków wynosi 2438 zł, a więc pokrywa w istocie całość dochodu, którym dysponuje (2448 zł), należałoby uznać, że wymieniony nie jest w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanej przez niego sprawie, lecz stanowisko takie nie byłoby uzasadnione. Stanowiąc bowiem w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. o uszczerbku ustawodawca miał na myśli pozbawienie strony środków na sfinansowanie najbardziej podstawowych jej potrzeb, a więc dotyczących wyżywienia, leczenia czy mieszkania. Uszczerbek taki powstaje więc, gdy strona uiszczając koszty sądowe nie miałaby równocześnie możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb, jednak tylko w wymiarze niezbędnym tzn. pozwalającym na godną egzystencję. Zatem uszczerbek, który łączy się z obniżeniem tylko w miarę dobrej stopy życiowej strony nie może przemawiać za przyznaniem jej prawa pomocy, którego źródłem pokrycia są przecież środki publiczne. Wydatkowanie tych ostatnich musi się zaś odbywać z jak największą starannością. Jako wydatek na własne utrzymanie skarżący wskazał kwotę 1500 zł miesięcznie, z czego 1200 zł przeznaczane jest zgodnie z jego oświadczeniem na wyżywienie. Z kolei podając wydatki związane z utrzymaniem domu wskazał na kwotę 700 zł, z czego 520 zł to środki na opłaty za gaz, prąd, wodę i kanalizację oraz opał. Różnica pomiędzy powyższymi wartościami daje kwotę 480 zł, co do której skarżący nie określił szczegółowo celu, na który jest ona wydatkowana. Przy uwzględnieniu zaś, że pozostaje ona już po pokryciu wydatków dotyczących żywienia czy mieszkania należy przyjąć, że sytuacji będącej konsekwencją jej uiszczenia tytułem kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie możnaby ujmować w kategoriach uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Jako wydatku koniecznego, przez brak poniesienia którego przedmiotowa szkoda powstałaby u skarżącego nie można także uznać tego przeznaczanego na telefon. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku strony pozostaje także fakt braku odpowiedzi na zawarte w wezwaniu, w trybie art. 255 P.p.s.a., pytanie odnoszące się do posiadanych pojazdów mechanicznych i kosztów ich utrzymania. Wnioskodawca nie odniósł się także w żaden sposób do wezwania w części dotyczącej przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. Powyższe rodzi zaś wątpliwości co do jego faktycznej sytuacji finansowej czy też rzeczywiście ponoszonych w skali miesiąca wydatków. Mając zaś na uwadze, że przyznanie prawa pomocy powinno następować wyjątkowo, a więc w przypadkach, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych czy też wystarczających środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie uznano, że A. M. nie wykazał, iż w tego rodzaju sytuacji się znajduje. Z podanych względów orzeczono o odmowie uwzględnienia żądania wnioskodawcy w oparciu o art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.