II SA/Rz 436/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2016 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia - postanawia - I. zwolnić wnioskodawczynię od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia na rzecz wnioskodawczyni adwokata. Postanowieniem z dnia 9 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia. Podstawą powyższego orzeczenia było nieuiszczenie przez skarżącą wpisu od jej skargi. Po otrzymaniu odpisu wskazanego orzeczenia sądowego J. K. zwróciła się z prośbą o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, jak też innych opłat. Wskazała, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, zaś mąż jej posiada taki sam status, z tym że pobiera zasiłek w kwocie 710 zł. Podniosła, że obydwoje chorują, co wiąże się z dużymi wydatkami. Z wniosku złożonego następnie na urzędowym formularzu (PPF) wynika, że skarżąca wraz z mężem mieszka w domu o pow. 62 m.kw. Poza tym, mąż wnioskodawczyni zawarł umowę zlecenia na okres od 16 maja do 15 czerwca 2016 r., z której uzyska dochód w kwocie 1300 zł brutto. We wniosku tym skarżąca rozszerzyła nadto zakres żądania, wskazując, że domaga się także ustanowienia adwokata. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Osoba uzyskująca jakikolwiek dochód obowiązana jest do partycypowania w kosztach postępowania, stosownie do swoich możliwości. Wynika to z obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony postępowania jego kosztów, wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". Wyjątkowo tzn. gdy poza możliwościami płatniczymi strony znajduje się pełne bądź częściowe sfinansowanie kosztów udziału w danym postępowaniu, możliwe jest udzielenie jej całkowitego bądź częściowego wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. Przeznaczona jest ona dla dofinansowania osób, które poprzez własne starania nie są w stanie zdobyć środków na koszty postępowania. W przypadku prawa pomocy w częściowym zakresie (art. 245 § 3 P.p.s.a.) tj. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, przesłankę jego przyznania stanowi niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Z kolei całkowite prawo pomocy, na które składa się zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie zawodowego pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) przeznaczone jest dla osoby, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Wskazać należy, że skarżącej nie wzywano do uzupełnienia informacji zawartych w złożonym przez nią wniosku, a skorzystano z tych, które przedstawiła na potrzeby innej sprawy przez nią zainicjowanej tj. oznaczonej sygn. akt II SA/Rz 824/15. Wynika z nich mianowicie, że comiesięczne wydatki strony to: 400 -500 zł wyżywienie, 120 – 200 zł lekarstwa, 40 zł gaz, 65 zł energia elektryczna, 30 zł woda, 22 zł wywóz śmieci, 100-200 zł opał, 120 zł utrzymanie samochodu. Poza tym, wnioskodawczyni wraz z mężem otrzymuje środki z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w rocznej wysokości 750 zł. Z danych przedstawionych przez J. K. i jej męża w sprawie II SA/Rz 824/15 wynika także, iż aby przeżyć i pokryć wszystkie wymienione wyżej wydatki otrzymują oni środki pieniężne od członków rodziny tj. dzieci, matki, teściowej oraz szwagra, których nie muszą zwracać. Ponadto mąż skarżącej zaciągnął w 2014 r. pożyczkę, której miesięczna rata wynosi 94,02 zł. Uwzględniwszy powyższe uznano, że sytuacja skarżącej J. K. nie wymaga, aby uzyskała ona wsparcie w postaci ustanowienia na jej rzecz adwokata, natomiast zasadne jest zwolnienie wymienionej od kosztów sądowych. Przede wszystkim podnieść należy, że przyznane wnioskodawczyni tego rodzaju zwolnienie ma skutek jedynie na przyszłość i nie konwaliduje wcześniejszego braku uiszczenia przez nią wpisu od skargi, co stanowiło podstawę odrzucenia tej skargi. Przechodząc do merytorycznej oceny złożonego wniosku wskazać należy, że sytuacja materialna strony w porównaniu z tą, będącą podstawą przyznania jej prawa pomocy w całkowitym zakresie w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 824/15 uległa poprawie, bowiem mąż skarżącej zawarł umowę zlecenia, z której otrzyma dochód wynoszący 1300 zł brutto. Nie można także stracić z pola widzenia, że inna jest sytuacja procesowa strony w sprawie niniejszej, gdzie udział profesjonalnego zastępcy prawnego w osobie adwokata nie jest potrzebny w świetle stosownych regulacji P.p.s.a. i Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie uchybienia organów, a inna występowała na gruncie powołanej sprawy II SA/Rz 824/15, gdzie zapadł wyrok, który zaskarżyć można tylko za pośrednictwem takiego zawodowego pełnomocnika. Znaczenie ma także fakt, że wnioskodawczyni i jej mąż mogą liczyć na szerokie wsparcie członków swojej rodziny. Jak już wyżej podniesiono, prawo pomocy to wyjątkowa instytucja, która finansowana jest ze środków publicznych, na straży legalności i celowości wydatkowania których winien stać rozstrzygający w przedmiocie złożonego przez stronę wniosku referendarz sądowy lub sąd. Dlatego też uznano, że adekwatną formą pomocy dla strony będzie zwolnienie jej od kosztów sądowych i odmowa ustanowienia na jej rzecz adwokata. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3, i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.