II SA/Rz 437/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk Sędziowie NSA Małgorzata Wolska /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia samowolnie wzniesionego budynku garażowego do stanu zgodnego z prawem -skargę oddala- Przedmiotem skargi jest, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – zwana dalej "P.b. z 1974 r." w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.) decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] orzekająca o nakazie wykonania określonych robót budowlanych. Z uzasadnienia i akt sprawy wynika, że PINB prowadził postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektów budowlanych na stolarnię, zlokalizowanych na działce nr 1586 w W. Ustalono, że na ww. działce znajdują się m.in. drewniany garaż, parterowe obiekty murowane: magazyn na elementy drewniane i budynek gospodarczy (wykorzystywany w części na stolarnię), do którego dobudowane zostało pomieszczenie obudowa silosu na trociny. Z uwagi na różne czasookresy wzniesienia w/w obiektów organ objął sprawy odrębnymi postępowaniami. Niniejsze dotyczy legalności budynku garażowego. W toku postępowania ustalono, że przedmiotowy budynek garażowy zlokalizowany jest przy granicy z działką nr 1592. Posiada wymiary 5,52 x 4,55 m. Jest to obiekt o konstrukcji drewnianej - słupki drewniane zamocowane trwale w gruncie, w punktowych fundamentach betonowych tzw. "pęckach". Obiekt od strony wschodniej przylega (jest dostawiony) do ściany szczytowej budynku magazynu na drewno (od tej strony obiekt nie posiada własnej ściany). Od strony południowej i zachodniej ściany są wypełnione deskami, w ścianie od strony północnej zamontowane są drzwi garażowe. W ścianie od strony południowej znajduje się okno. Obiekt posiada dach jednospadowy, o konstrukcji drewnianej, kryty eternitem. Spadek dachu w kierunku zachodnim. Na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków oraz mapy do celów projektowych aktualnej na dzień [...] stycznia 1998 r. organ I instancji uznał, że przedmiotowy budynek garażowy wybudowany został w warunkach samowoli budowlanej w 1993 r. W dacie wybudowania tego budynku obowiązywały przepisy ustawy P.b. z 1974 r. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego. Zgodnie z art. 28 P.b. z 1974 r. oraz § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia na wykonanie obiektu należało uzyskać pozwolenie na budowę, którego inwestorzy nie posiadają. PINB ustalił także, że teren działki nr 1586 w czasie budowy w/w budynku garażowego objęty był ustaleniami Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonego Uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w G. Nr [...] w dniu [...] marca 1984 r., ogłoszonej w Dz. U. Woj. [...] Nr 3/85, poz.119 z 25.04.1985 r. Zgodnie z w/w planem ww. działka znajduje się na terenie Jednostki Strukturalnej "C" - wieś W., w obszarze oznaczonym symbolem C.1.31. MR/MN. Zgodnie z zapisem planu, w obszarze tym ogranicza się wysokość zabudowy do rzędnej 240,0 m n.m.p., a warunki realizacji budownictwa mieszkaniowego na wymienionym terenie ustala się jak w pkt 4.1. Jednostka strukturalna "A" pkt. I "Ustalenia dotyczące terenu o jednakowym sposobie użytkowania". W rozdziale tym symbolem MR/MN oznaczono tereny zabudowy mieszkaniowej, zagrodowej i jednorodzinnej tworzące zwarte kompleksy z możliwością wprowadzenia zabudowy plombowej, uzupełnień i wymiany substancji (...). W ramach terenów oznaczonych symbolem MR/MN można realizować zabudowania gospodarcze związane z rozwojem gospodarstwa, pod warunkiem zachowania obowiązujących stref ochrony sanitarnej (...). Ponadto na terenach oznaczonych symbolem MR/MN dopuszcza się realizację usług elementarnych, o ile zostaną spełnione wymogi zachowania stref ochronnych. Organ stwierdził, że budowa przedmiotowego budynku garażowego nie narusza ustaleń wyżej przytoczonego zapisu planu, co wyklucza orzeczenie rozbiórki budynku na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 P.b. z 1974 r. Nie zachodzą też przesłanki z art. 37 ust. 1 ust. 2 cyt. ustawy, gdyż istnieje możliwość doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, poprzez wykonanie w nim zmian i przeróbek. W tej sytuacji PINB postanowieniem z [...] marca 2017 r. zobowiązał właścicieli obiektu do przedłożenia ekspertyzy technicznej. Postanowienie to zostało uchylone przez WINB mocą postanowienia z dnia [...] maja 2017 r., którym zobowiązano jednocześnie do przedłożenia oceny technicznej, określającej stan techniczny oraz jakość wykonanych robót budowlanych związanych z budową budynku garażowego. Po przedłożeniu wymaganej ekspertyzy z której wynikała konieczność wykonania zmian i przeróbek w celu wyeliminowania stwierdzonych nieprawidłowości, PINB decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] nakazał A. J., K. J., L. J., R. J., S. J., Z. J., A. K. - jako współwłaścicielom - doprowadzenie samowolnie wzniesionego budynku garażowego na działce nr 1586 w W., gm. G. do stanu zgodnego z prawem, poprzez wykonanie robót budowlanych, wyszczególnionych w załączonej do decyzji ekspertyzie technicznej, opracowanej przez mgr. inż. J. C., posiadającego uprawnienia budowlane, w specjalności konstrukcyjno-inżynieryjnej, nr 92/72 i będącego członkiem Izby Inżynierów Budownictwa - w terminie do dnia [...] maja 2018 r., pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia budowlane. Powołując się na dokonane ustalenia organ stwierdził, że poprzez wykonanie wyszczególnionych w ekspertyzie robót budowlanych budynek zostanie doprowadzony do stanu zgodnego z prawem i nie będzie powodował niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia i nie będzie w sposób niedopuszczalny pogarszał warunków zdrowotnych lub użytkowych otoczenia. Odwołanie od opisanej wyżej decyzji złożyła Z. S. (reprezentująca K. S.). Oświadczyła, że nie wyraża zgody na rozwiązanie wskazane w ekspertyzie. Podniosła zastrzeżenia co do wiarygodności świadków oraz wskazała, że teren parceli Pani J. (która ułożyła chodnik z betonu) jest wyższy i zalewa dom i oborę skarżącej. WINB wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2018 r. (sprostowaną postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r.) uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku wykonania robót - i w tym zakresie wyznaczył nowy termin do dnia [...] czerwca 2018 r., w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że stanowisko PINB jest prawidłowe i brak jest podstaw do uwzględnienia odwołania. Prawidłowo bowiem ustalił, że budynek garażowy wybudowany w warunkach samowoli budowlanej powstał w 1993 r. Zasadnie wykluczył przesłanki przymusowej rozbiórki wynikające z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b. z 1974 r. oraz powołując się na zapisy miejscowego planu uznał, że budowa przedmiotowego budynku nie narusza zapisów planu. Jako prawidłowe ocenił także, stanowisko organu odnośnie zastosowania art. 40 P.b. z 1974 r. a mianowicie by wyeliminować wpływ budynku na sąsiednie nieruchomości, a tym samym wykluczyć niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia, a także wyeliminować ewentualne zagrożenia pożarowe, należy w budynku dokonać zmian i przeróbek, w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a w szczególności do stanu zgodnego z wymogami bezpieczeństwa pożarowego, zawartymi w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.). W ocenie PINB po przeprowadzeniu dowodu z ekspertyzy technicznej i ustaleniu, że zachodzą dające się usunąć nieprawidłowości, zasadnie organ I instancji działając na podstawie art. 40 P.b. z 1974 r. zobowiązał właścicieli budynku do wykonania robót budowlanych określonych w ekspertyzie i określił termin ich wykonania. WINB stwierdził, że wydana decyzja jest prawidłowa, należało jedynie zreformować sentencję decyzji co do terminu wykonania obowiązku. Skargę na tę decyzję do WSA w Rzeszowie złożył K. S. – zastępowany przez Z. S., wskazując, że nie zgadza się z nią. Podał, że dom mieszkalny, stajnię, gnojownik i małą stolarnie, wybudował ojciec Pani J., 2m od granicy. Budynki winno się rozebrać, a działki rozgraniczyć. Zaznaczył, że w wyniku połączenia nowej stolarni ze stodołą powstał nielegalnie obiekt o wym. 16m x 9,5m, z którego dachu woda opadowa zalewa jego działkę (dom, obora). Wskazał także na konieczność rozebrania garażu. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.). Uwzględnienie skargi może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonego aktu (tu decyzja) organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 P.p.s.a, skarga podlegała oddaleniu. Nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, że organy nadzoru budowlanego dokonały prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Zasadnie przy tym przyjęły, iż w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.). Otóż z art. 103 ust. 2 ustawy wymienionej ostatnio wynika, że w przypadku samowolnej budowy obiektu budowlanego zakończonej przed dniem 1 stycznia 1995 r. stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy obowiązujące w dacie budowy obiektu (czyli wspomnianej wyżej ustawy z dnia 24 października 1974 r.). Przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. stwarzają możliwość legalizacji popełnionej samowoli budowlanej w przypadku, gdy wykluczone zostanie istnienie przesłanek określonych w art. 37 ust. 1, a stanowiących podstawę nakazania rozbiórki. W myśl tego przepisu obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy terenowy organ administracji państwowej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1), lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2). Lektura akt administracyjnych i uzasadnienie zaskarżonej decyzji jak i decyzji wydanej w pierwszej instancji potwierdza zasadność stanowiska organów nadzoru budowlanego, że przedmiotowy garaż, zlokalizowany na działce nr 1586 w W., został wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. cyt. wyżej (w 1993 r.). Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że jego budowa nie była realizowana na podstawie wymaganego pozwolenia na budowę (art. 28 w/w ustawy w zw. z § 44 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MGTiOŚ z dnia 20 lutego 1975 r. w/s nadzoru urbanistyczno – budowlanego – Dz.U. Nr 8, poz. 48). Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w sposób dostatecznie klarowny i szczegółowy wykazuje, że w rozpoznawanej sprawie przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., a więc obligujące organ do nakazania rozbiórki nie występują. Wykazano dowodnie, że zrealizowana budowa garażu nie narusza ustaleń obowiązującego wówczas Planu Zagospodarowania Przestrzennego Gminy G., zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w G. NR [...] z dnia [...] marca 1984 r. (Dz.Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]). Trafnie też organy uznały, że nie występuje przesłanka nakazania przymusowej rozbiórki w myśl art. 37 ust. 1 pkt 2 P.b. z 1974 r., bowiem istnieje możliwość doprowadzenia garażu do stanu zgodnego z prawem, poprzez wykonanie w nim zmian i przeróbek. Przedmiotowy garaż, usytuowany bezpośrednio przy granicy z działką sąsiednią od strony południowej (nr 1592, wł. R. S.), posiada konstrukcję drewnianą i wypełnienie ścian z desek. Usytuowanie tego garażu – z materiałów palnych – bezpośrednio przy granicy działki bez wątpienia może pogarszać warunki użytkowe dla otoczenia, a także może powodować zagrożenie pożarowe. Prawidłowo zatem organu wskazały, iż wyeliminowanie wpływu garażu na sąsiednie nieruchomości, a więc wykluczenie niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, w szczególności tez wyeliminowanie ewentualnego zagrożenia pożarowego wymaga dokonania w nim zmian i przeróbek, celem doprowadzenia tegoż garażu do stanu zgodnego z prawem, w tym też do stanu zgodnego z wymaganiami bezpieczeństwa pożarowego, a określonymi postanowieniami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.), wskazując przy tym na regulacje § 271 – 273 dotyczące usytuowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. Właściciele garażu, jak wynika z akt sprawy, w wykonaniu obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r., przedłożyli ekspertyzę techniczną dot. określenia jakości wykonanych robót budowlanych związanych z budową budynku garażowego na działce nr 1586 w W., z oceną jego stanu technicznego sporządzoną przez mgr inż. J. C., posiadającego uprawnienia budowlane, w specjalności konstrukcyjno – inżynieryjnej, z sierpnia 2017r. Ekspertyza ta, zawierająca również opinię rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń p-poż. (zał. 5), w trafnej ocenie organów, dawała podstawę do uznania, że "mamy do czynienia z dającymi się usunąć nieprawidłowościami". Wynika z niej w sposób wyraźny i jednoznaczny, że po wykonaniu zaleceń (p. 5 i p. 7.1), "gdy roboty zostaną doprowadzone do stanu zgodnego z prawem oraz warunkami technicznymi istniejący budynek garażowy nie będzie stwarzał zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia". Z art. 40 P.b. z 1974 r. wynika, że w przypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazująca wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. W świetle zatem tego, co wyżej naprowadzono nałożenie na właścicieli garażu – z powołaniem się na ten przepis - obowiązku doprowadzenia tegoż garażu do stanu zgodnego z prawem, poprzez wykonanie robót budowlanych określonych w ekspertyzie technicznej (zał. do decyzji I instancji), pod nadzorem osoby posiadającej stosowne uprawnienia i w zakreślonym terminie, było prawidłowe i odpowiada prawu. Zarzuty skargi dotyczące zabudowań znajdujących się na działce nr 1586 (m.in. dom mieszkalny, stajnia, gnojnik) a nie objęte skarżonym rozstrzygnięciem pozostają poza zakresem kontroli Sądu w tej sprawie i na ocenę legalności kontrolowanego rozstrzygnięcia nie mogą mieć wpływu. Odnośnie zaś zarzutu, jakoby wody opadowe z dachu (bez określenia jakiego budynku) zalewały działkę skarżącego zauważyć należy, że powoływana ekspertyza techniczna (pkt 5.4) wskazuje obowiązek zamontowania na części okapowej dachu garażu rynny i rury spustowej, w taki sposób by woda opadowa nie spływała na działki sąsiednie nr 1592 i nr 1593/1. Dopiero więc niewykonania tych robót, a więc nałożonego obowiązku skutkować może negatywnie dla właścicieli garażu. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 P.p.s.a skarga została oddalona.