II SA/Rz 438/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Magdalena Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 14 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] maja 2008 r., Nr [...] Wojewoda P. po rozpoznaniu odwołania S. P. działającego przez przedstawiciela ustawowego S. P. od decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...], orzekającej o wymeldowaniu A. P. i odmowie wymeldowania B., A., M. S. oraz małoletnich A., P., S., E., H. i K. S. z pobytu stałego w miejscowości R. W. 136/2 gm. W., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy wymeldowania B., A., i M. S. i w tym zakresie orzekł o ich wymeldowaniu. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. ) w związku z art. 15 ust. 2 i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2007 r., Nr 21, poz. 125 ) – powoływanej dalej jako ustawa. Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek S. P., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego S. P., legitymującego się zaświadczeniem Sądu Rejonowego w J. z dnia 24 czerwca 2003 r., sygn. akt III RNs 163/03 o ustanowieniu go opiekunem prawnym dla całkowicie ubezwłasnowolnionego S. P. Zwrócił się w nim o wymeldowanie: A. P. i jej dzieci: B., A., M., K., A., P., Sa., H. oraz E. S. z mieszkania położonego w R. W. nr 136/2. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. o dziale spadku po L. P. stał się jedynym, prawowitym właścicielem przedmiotowego lokalu, na dowód czego przedłożył postanowienie z dnia 7 listopada 2005 r., sygn. akt I Ns 689/04, zaś wskazane we wniosku osoby nie zamieszkują w nim od kilku lat. W toku prowadzonego postępowania organ I instancji ustalił, że w mieszkaniu 136/2 w R. W. zameldowane są na pobyt stały następujące osoby: K. S. urodzony 22 lipca 1992 r., H. S. 1 maja 1998 r., E. S. 26 stycznia 1997 r., S. S. urodzony 6 lipca 1995 r., P. S. urodzona 9 lutego 1995 r., A. S. urodzona 1 lutego 1991 r., M. S. urodzony 6 września 1989 r., A. S. urodzona 2 czerwca 1988 r., B. S. urodzony 14 kwietnia 1987 r. oraz ich matka A. P. Dla nieobecnych w toku postępowania administracyjnego: A. P. ustanowiono kuratora w osobie B. P. – postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt III RNs 227/07; A. S. i B. S. – M. S. - postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt III RNs 507/07 i III R Ns 506/07. Małoletnich A., K., S. i P. S. reprezentował ich ojciec, R. S., który względem nich ma ograniczoną władzę rodzicielską – postanowienie Sądu Rejonowego w J. Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 11 kwietnia 2000 r., sygn. akt III R Nsm 32/00 oraz z dnia 4 lutego 2004 r., sygn. akt III R Nsm 65/03, zaś przedstawicielami E. i H. S. byli sprawujący nad nim opiekę w formie rodziny zastępczej G. i S. B. oraz posiadający ograniczoną władzę rodzicielską R. S. Podczas oględzin, przeprowadzonych w dniu 27 lutego 2007 r., a także w dniu 22 stycznia 2008 r., stwierdzono, że w przedmiotowym lokalu nie znajdują się żadne rzeczy osobiste świadczące o fakcie zamieszkania w nim A. P. i jej dzieci. Znajdują się w nim jedynie rzeczy i przedmioty należące do S. P. Wszystkie przedmioty, które stanowiły własność stron zostały przeniesione przez S. P. do komórki położonej niedaleko spornego mieszkania. Wśród nich znajdowały się meble i naczynia kuchenne. Rzeczy te miał odebrać R. S., na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia 27 kwietnia 2007 r., sygn. akt I C 200/06, którym nakazano wyżej wymienionemu opróżnienie lokalu 136/2 położonego w R. W. Obecnie H. i E. S. przebywają w rodzinie zastępczej, K. S. w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym w L., A., P. i S. S. w Domu Dziecka w N.S. M. S. czasowo przebywa w mieszkaniu 23 w M., bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Miejsce pobytu B. i A. S. jest nieznane. A. i B. S., obecni w początkowej fazie postępowania, a także M. S., zgodnie zeznali, że nie opuścili mieszkania w R. W. dobrowolnie, lecz zostali z niego zabrani. Słuchani w charakterze świadków: Ł. W., B. J., Ł. M., S. Z. i O. E., nie podali przyczyn opuszczenia przez A. P. i jej dzieci lokalu 136/2. Jedynie B. M. zeznała, że dzieci nie opuściły tego lokalu dobrowolnie lecz zostały zabrane pod przymusem. S. P. zeznał, że opuszczenie mieszkania przez dzieci miało charakter dobrowolny, i nie widzi szans ich powrotu. Z. P. wskazała, że A. P. wyjechała do pracy za granicę około cztery lata temu. Informację tę potwierdził również B. S. G. i S. B., sprawujący opiekę nad H. i E. S., w piśmie skierowanym do Urzędu Gminy w W. wskazali, że pozbawienie dzieci mieszkania po matce będzie dla nich bardzo krzywdzące. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Wójt Gminy W., decyzją z dnia [...] marca 2008 r., Nr [...] orzekł o wymeldowaniu A. P. i odmowie wymeldowania: B., A., M., A., P., S., E., H. i K. S. W uzasadnieniu wskazał, że rolą organu w postępowaniu o wymeldowanie jest badanie i ocena czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny, natomiast nie ma żadnego znaczenia komu przysługuje prawo do tego lokalu. Zdaniem organu bezsporne jest, że A. P. opuściła lokal dobrowolnie około 5 lat temu i od tego czasu jej życie osobiste zostało zlokalizowane poza tym lokalem. W ciągu tego okresu nie wystąpiła o umożliwienie jej powrotu do mieszkania. W lokalu wprawdzie pozostawiła zniszczone meble i naczynia, lecz rzeczy nie są jej niezbędne do codziennego użytku, skoro nie wróciła po nie przez tak długi okres czasu. Ze względu na brak cechy dobrowolności w opuszczeniu mieszkania przez dzieci wyżej wymienionej, należało odmówić ich wymeldowania. Od decyzji Wójta Gminy W. odwołanie złożył S. P. Nie zgodził się z przyjętą przez organ argumentacją o braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu przez dzieci A. P. Wskazał, że wprawdzie opuszczenie spowodowane było umieszczeniem ich w domu dziecka, ale odbyło się z konieczności i dla ich dobra. Organ odwoławczy podzielił zarzuty odwołania, ale jedynie w stosunku do B., A. i M. S.. Jak wskazał organ wyżej wymienieni opuścili lokal w 2003 r., co związane było z umieszczeniem ich w placówce opiekuńczej, jednak żadne z nich po opuszczeniu placówki odpowiednio w 2005, 2006 i 2007 r. nie powróciło do dotychczasowego miejsca stałego pobytu w R. W. 136/2. Również przeprowadzone oględziny lokalu nie wykazały by znajdowały się w nim jakiekolwiek pozostawione przez nich rzeczy. Nie zgodził się ze stanowiskiem odwołującego, jakoby przesłanki wymeldowania zostały spełnione w stosunku do małoletnich A., P., S., K., E. i H. S. Dzieci te do czasu uzyskania pełnoletniości wymagają opieki placówki opiekuńczo –wychowawczej: A., P., S. i K. S. oraz rodziny zastępczej - E. i H. S., w związku z czym, do czasu ustania okresu przejściowego, jakim jest pobyt w placówce opiekuńczej czy też w rodzinie zastępczej, nie ma możliwości zastosowania wobec nich instytucji wymeldowania. Skargę na powyższą decyzję złożył M. S. W uzasadnieniu wskazał, że chce wrócić do mieszkania, i zamiar taki miał również po opuszczeniu domu dziecka, jednak z powodu zmiany zamka przez S. P. nie mógł go zrealizować. W mieszkaniu tym on i jego rodzeństwo pozostawili rzeczy, które zostały wyniesione przez S. P. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że zadeklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do mieszkania ma charakter subiektywny, gdyż nie ma on prawnych możliwości jego zrealizowania. Na jego powrót nie wyraża bowiem zgody właściciel mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: Po myśli art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd rozpoznając skargę nie jest związany jej zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez stronę wnioskami. Sąd administracyjny uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi, naruszenie prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, bądź jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt1 lit. a, b i c. P.p.s.a. Zgodnie zaś z pkt 2 powyższego przepisu Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości albo w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa i dlatego zgodnie z art. 151 cyt. ustawy skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody P. z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] uchylająca decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] marca 2008 r. w części dotyczącej odmowy wymeldowania B. S., A. S. i M. S. i w tym zakresie orzekająca o wymeldowaniu w/w z pobytu stałego w miejscowości R. W. 136/2 gm. W. Trzeba też zaznaczyć, że skarżący M. S. w postępowaniu sądowoadministracyjnym działa wyłącznie we własnym imieniu – tak też wniósł skargę – chociaż w postępowaniu administracyjnym występował również jako kurator dla nieobecnych A. i B. S. /zakres jego obowiązków jako kuratora określają postanowienia Sądu Rejonowego w J. Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 6.12.2007 r. sygn. akt III R.Ns. 506 i 507/07, z ograniczeniem do postępowania administracyjnego/. Obowiązek meldunkowy osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia art. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm./. Obejmuje on między innymi zameldowanie się w miejscu pobytu stałego lub czasowego i wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego lub czasowego /art. 4 pkt 1 i 2 powyższej ustawy/. Czynności meldunkowe – zameldowania lub wymeldowania – dokonywane są zgodnie z oświadczeniem woli /zgłoszeniem/ osoby, która wykonuje swój obowiązek meldunkowy /art. 47 ust. 1 cyt. ustawy/. Natomiast wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej przewiduje przepis art. 15 ust. 2 tej ustawy. Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji stanowi wspomniany wyżej art. 15 ust. 2 cyt. ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania powyższej decyzji stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Trzeba też zauważyć, że z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01/OTK-A 2002/3/34/ wynika, iż ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim, czego skarżący M. S., jak wynika z akt sprawy, nie dostrzega. Nie może zatem budzić jakichkolwiek wątpliwości, że zameldowanie i wymeldowanie się winno odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy. A contrario nie powinno odzwierciedlać stanu faktycznie nie istniejącego, co do miejsca zamieszkania danej osoby, czyli służyć fikcji meldunkowej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Opuszczeniem zaś miejsca stałego pobyt zwykle uważa się jego opuszczenie, które zostało poprzedzone powzięciem woli jego opuszczenia oraz zamiarem stałego związania się z innym miejscem i urządzeniem w nim swego trwałego centrum życiowego. Tak więc w postępowaniu w przedmiocie wymeldowania wymaga ustalenia czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca stałego pobytu i czy ten zamiar zrealizowała. Przez "zamiar" należy z kolei rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności /należy do nich m.in. sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu – przebywanie w nim w sensie fizycznym, prawa, nauka, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim/. Przenosząc powyższe rozważania na realia rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zostały spełnione przesłanki do wymeldowania skarżącego M. S., a także A. S. i B. S. z pobytu stałego w miejscowości R. W. 136/2 gm. W. Materiał aktowy rozpoznawanej sprawy wykazuje bezspornie, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia 7 listopada 2005 r. sygn. akt I NS 689/04 o dział spadku po L. P. wyłącznym właścicielem spornego lokalu mieszkalnego jest S. P., od którego na rzecz A. P. została zasądzona spłata w wysokości 9.643 zł /pkt IV postanowienia/. Niesporne też jest, że A. P. – matka B., A., M., K., A., P., S., H. oraz E. S. opuściła sporny lokal ponad 5 lat temu /wyjechała w celach zarobkowych za granicę/. Aktualnie w spornym lokalu nie przebywa żadna z wymienionych wyżej osób, nie znajdują się w nim żadne rzeczy osobiste tychże osób, zaś rzeczy wcześniej przez nich użytkowane, tj. stare meble, naczynia kuchenne zostały wyniesione przez S. P. do komórki w pobliżu tegoż lokalu. Skarżący, jak wynika z materiału zebranego w sprawie, przebywa czasowo w mieszkaniu nr 23 w M. bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Nie jest też kwestionowane, że S. P. reprezentowany przez S. P. nie wyraża zgody na zameldowanie A. P. i jej dzieci w spornym lokalu, którego jest wyłącznym właścicielem. W tym stanie rzeczy uzasadniona jest ocena – wobec zaistnienia przesłanek koniecznych do wydania orzeczenia w przedmiocie wymeldowania /art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych/, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Tym samym niezasadny jest wniosek skargi dotyczący uchylenia tej decyzji. Zawarte w skardze twierdzenia, że opuszczenie przedmiotowego lokalu przez skarżącego i rodzeństwo B. S. oraz A. S. pozbawione było cech dobrowolności nie mogły odnieść spodziewanego przez skarżącego skutku. Bez wątpienia umieszczenie w domu dziecka nie nosiło cech dobrowolności, jednakże po jego opuszczeniu nie powrócili oni do przedmiotowego lokalu w R. W. Nie skorzystali z ochrony posesoryjnej, po wymianie zamków do drzwi przez S. P. nie podjęli żadnych czynności zmierzających do odwrócenia takiego stanu rzeczy. Słusznie też przyjął organ odwoławczy, że subiektywny zamiar skarżącego powrotu do poprzedniego miejsca pobytu stałego nie ma obiektywnej możliwości realizacji. Jak wcześniej podkreślono, a co w sprawie ma istotne znaczenie, obecny właściciel przedmiotowego lokalu nie wyraża zgody na zameldowanie i co za tym idzie pobyt w nim skarżącego oraz A. P. i pozostałych jej dzieci. Z powyższych względów na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.