II SA/Rz 438/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Joanna Zdrzałka Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Paweł Zaborniak /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. w [...] na decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej na rzecz strony skarżącej A. sp. z o.o. w [...] kwotę 160 zł /słownie: sto sześćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Spółka A. Sp. z o.o. (zwana dalej także Spółką) zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (zwany dalej WSA) opisaną w sentencji decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (zwany dalej KOSG) wydaną w przedmiocie nałożenia na Spółkę kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów o transporcie towarów niebezpiecznych. Komendant Placówki Straży Granicznej [...] (zwany dalej KPSG) decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. o nr [...], nałożył na Spółkę karę pieniężną w wysokości 500 zł z tytułu naruszenia art. 107 ust. 1, 2 i 4 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz.U. z 2011 r. Nr 227, poz. 1367 ze zm.). Organ opisując naruszenie stwierdził, że w trakcie kontroli w dniu 19 października 2013 r. w drogowym przejściu granicznym w M. na kierunku wjazdowym do Polski kierowcy P. Z. wykonującego międzynarodowy transport drogowy zestawem ciężarowym winien on był spełniać wszystkie wymogi określone w umowie europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 815) w tym warunek wyposażenia jednostki transportowej przewożącej towar niebezpieczny w wymagany sprzęt gaśniczy w postaci gaśnic przenośnych o minimalnej pojemności całkowitej 12 kg proszku gaśniczego. Tymczasem kierowca okazał podczas kontroli dwie gaśnice – jedna o zawartości 6 kg proszku gaśniczego zaś druga o zawartości 2 kg. Uznano, że przewoźnik, za którego uznano A. Sp. z o.o. ponosi winę za powstałe naruszenie i z tego powodu nałożono na spółkę karę w wysokości 500 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 92c ustawy o transporcie drogowym poprzez jego niezastosowanie oraz naruszenie art. 107 ust. 1, 2 i 4 pkt 5 w związku z załącznikiem Lp. 3.2. ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych. Zdaniem Strony odwołującej się, osoby zarządzające przedsiębiorstwem dopełniły wszystkich przepisanych prawem obowiązków nałożonych i uregulowanych ustawą z dnia 6 wrześnie 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.; zwana dalej u.t.d.). Ponieważ kierowca nie wykonał polecenia pracodawcy przed wyjazdem w trasę, pracodawca domniemywał, iż pojazd był należycie wyposażony w środki gaśnicze. Podniesiono, iż w piśmie z dnia 12 listopada 2013 r. wykazano, że pracodawca nie zawsze odpowiada za naruszenia prawa przez kierowcę, który również jest profesjonalistą. Kierowca P. Z. w toku postępowania wyjaśnił, że otrzymał od dyspozytora P. C. polecenie pobrania z magazynu środka gaśniczego w wymaganej przez prawo ilości. Pomimo powyższego kierowca nie wypełnił polecenia przełożonego. W wyniku rozpatrzenia tego odwołania, KOSG decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], postanowił utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Komendant ocenił, że organ pierwszej instancji prawidłowo zebrał materiał dowodowy, przyjął właściwą kwalifikację naruszanie i nałożył na przedsiębiorcę we właściwej wysokości karę pieniężną. Podniesiony w odwołaniu zarzut niezastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym uznano za całkowicie bezzasadny. Podkreślono w szczególności, że okoliczności wymienione w hipotezie art. 92 c ust. 1 pkt 1 u.t.d. powinien udowodnić przedsiębiorca. Podawane w odwołaniu argumenty, iż pracodawca posiada szereg uregulowań wewnątrz zakładowych, są według organu odwoławczego nie wystarczające do uznania, że jego odpowiedzialność zostaje wyłączona. Zawodowy charakter działalności przedsiębiorcy obliguje go do takiego działania aby dochować przepisom i nie narażać się na sankcje karne w związku z ich naruszaniem. Także zarzut nieprawidłowego zastosowania art. 107 ust. 1, 2 i 5 pkt 5 ustawy o przewozie towarów niebezpiecznych uznano za całkowicie bezzasadny. Opisaną decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej zaskarżyła do WSA Spółka. W petitum wniesionej skargi zarzucono zaskarżonej decyzji : 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy: • art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego mające wpływ na rozstrzygnięcie, poprzez nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, nie przeprowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: • art. 92c ustawy o transporcie drogowym z dnia 6 września 2001 r., poprzez jego niezastosowanie, • naruszenie art. 107 ust. 1, 2, i 4 pkt 5 w zw. z załącznikiem Lp. 3.2. ustawy z dn. 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych, poprzez nieprawidłowe zastosowanie i ukaranie przedsiębiorcy karą porządkową w kwocie 500 zł, za "niewyposażenie środka transportu przewożącego towary niebezpieczne w wymagane gaśnice lub gaśnice niespełniające warunków określonych odpowiednio w ADR lub ADN", w sytuacji gdy przedsiębiorcy nie można przypisać winy za powstałe uchybienie. Mając na uwadze te naruszenia prawa wniesiono do Sądu o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem prawa i o umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych. Uzasadniając powyższe naruszenia podkreślono, że pracodawca nie miał wpływu na popełnione uchybienia. Natomiast kierowca poniósł odpowiedzialność za brak gaśnicy zgodnie z przepisami umowy ADR. Powtórzono za odwołaniem, że wszelkie obowiązki licencyjne, związane z posiadaniem właściwych dokumentów związanych z czasem pracy, zapisy urządzeń rejestrujących, czy dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych zostały zachowane. Nadmieniono, że kierowcą pojazdu był P. Z., który otrzymał od swego przełożonego polecenie pobrania z magazynu środka gaśniczego. Ponieważ nie wykonał on tego polecenia, to uchybienie to nie powinno obciążać pracodawcy. Do podstawowych obowiązków pracownika należy wykonywanie obowiązków kierowcy. Wszystkie nieścisłości związane ze stanem pojazdu winny być zgłaszane kierownikowi. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżąca strona zauważył, iż ratio legis przepisów u.t.d. prowadzi do ograniczenia odpowiedzialności przedsiębiorcy poprzez wykluczenie ze stanów faktycznych ją wywołujących takich sytuacji, które aczkolwiek obiektywnie stanowią naruszenie, jednakże z uwagi na to, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, to nie może on ponosić za nie odpowiedzialności. Podniesiono, że pracodawca nie miał wpływu na popełnione uchybienia, natomiast kierowca poniósł odpowiedzialność poprzez ukaranie mandatem karnym. Skarżący wywiązał się z obowiązków wskazanych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., uwalniających przedsiębiorcę od odpowiedzialności za naruszenie przepisów przez kierowców. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jako zasadna, została przez Sąd uwzględniona. W pierwszej kolejności wypada wyjaśnić, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Należy dodać, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Kontrolowana przez WSA decyzja została wydana po przeprowadzeniu postępowania normowanego przepisami u.t.d. oraz przepisami ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz.U. z 2011 r. Nr 22, poz. 1367 ze zm.; zwana dalej ustawą o przewozie). Według art. 107 ust. 1 tej ustawy uczestnik przewozu towarów niebezpiecznych, który narusza obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 10.000 zł, z zastrzeżeniem art. 113 tej ustawy. Należy dodać, iż według art. 107 ust. 5 ustawy o przewozie, postępowanie administracyjne w sprawach o nałożenie kary pieniężnej prowadzone jest, z zastrzeżeniem przepisów ustawy o przewozie, na zasadach i w trybie określonym w rozdziale 11 u.t.d. Na mocy tej regulacji znajduje zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy o przewozie przepis art. 92c ust. 1 u.t.d., bowiem ustawa o przewozie, nie zawiera regulacji ustalających analogiczne przesłanki niewszczęcia jak umorzenia wszczętego postępowania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej. Nie jest przez stronę skarżącą kwestionowane, iż w trakcie wykonywania przewozu doszło do naruszenia przepisów dotyczących przewozu towarów niebezpiecznych, poprzez nie wyposażenie jednostki transportującej w wymaganą przez przepis 8.1.4.1. Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych sporządzona w Genewie z dnia 30 września 1957 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 815) ilość środka gaszącego. Strona skarżąca podniosła w swej skardze zarzut naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie. Wobec tego należy podnieść, że według treści powołanej regulacji nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Przytoczony przepis ustala tzw. przesłanki egzoneracyjne, których wystąpienie blokuje wszczęcie postępowania administracyjne lub powstanie obligu jego umorzenia przez organ, jeżeli zostało ono już wszczęte. Biorąc pod uwagę charakter tej regulacji, należy stwierdzić że ma ona wymiar procesowy, a nie materialnoprawny jak wskazuje to strona skarżąca. Jej dyspozycja wprost odnosi się do czynności procesowych organu administracji publicznej, czyli regulacji umożliwiających konkretyzację przepisu prawa materialnego. Według WSA, przepis art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. został przez Organy obu instancji naruszony w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania, bowiem nie odniesiono istotnej w sprawie okoliczności do hipotezy tej regulacji. Otóż strona skarżąca zarówno przed Organem pierwszej jak i drugiej instancji podnosiła aby w jej sprawie zastosować art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. To żądanie skarżąca strona opierała na oświadczeniu podpisanym przez kierowcę P. Z. złożonego w dniu 8 listopada 2013 r. Wynika z niego, iż przed wyjazdem do K. w dniu 15 października 2013 r. otrzymał od dyspozytora P. C. polecenie pobrania z magazynu gaśnicy 6 kg, sprawdzenie ich legalizacji, tak aby w pojeździe znalazło się m.in. 12 kg środka gaśniczego. Kierowca twierdził, że pomimo tego polecenia zapomniał zabrać dodatkową gaśnicę z magazynu a jej brak został ujawniony podczas kontroli na przejściu granicznym M. w dniu 19 października 2013 r. Treść uzasadnień decyzji obu instancji nie odnosi się do tego dowodu, co świadczy o jego pomięciu. Tym samym nie rozważono czy opisane oświadczenie może mieć znaczenie dla zastosowania normy art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Zdaniem Sądu opisany dowód w postaci wyjaśnień dotyczy kwestii istotnej dla sprawy, bo jego ocena może skutkować umorzeniem wszczętego postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Jeżeli było jak to twierdzi kierowca, że przed wyjazdem otrzymał polecenie od swego przełożonego, którego wykonanie znosiłoby odpowiedzialność jego i przedsiębiorcy, to nie można wykluczyć wystąpienia przesłanki egzoneracyjnej opisanej w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Ponieważ dowód ten nie został poddany swobodnej ocenie, to doszło zdaniem WSA do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a., a także art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Ponownie prowadząc postępowanie organy obowiązane będą uwzględnić na zasadzie art. 153 p.p.s.a. dostrzeżone w niniejszym wyroku uchybienia w zakresie stosowania przepisów postępowania administracyjnego, co powinno polegać na ocenie złożonych przez kierowcę wyjaśnień w kontekście regulacji, art. 7, 77 i 80 k.p.a oraz art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Ocena tego dowodu pozwoli organom rozważyć czy zaistniały przesłanki umorzenia postępowania określone w tej regulacji procesowej, a więc czy przewoźnik miał wpływ na powstałe naruszenie i czy naruszenie to powstało na skutek zdarzenia, którego nie mógł przewidzieć. Wyjaśniając to czy przedsiębiorca mógł przewidzieć niewykonanie wydanego polecenia organy winny uwzględnić to, że kierowca wykonujący transport posiada profesjonalne przygotowanie do wykonywania pracy wynikające m.in. z kwalifikacji wymaganych od kandydatów na kierowców w transporcie drogowym. Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Natomiast orzeczenie o zastosowaniu ochrony tymczasowej znajduje oparcie w normie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania przed WSA rozstrzygnięto po zastosowaniu art. 200 p.p.s.a.