II SA/Rz 443/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. W. R. dołączyła do skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że jest osobą w podeszłym wieku; posiada orzeczoną niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym w związku z czym wymaga stałego leczenia. W ostatnim czasie musiała nabyć aparat słuchowy. Niska emerytura, którą pobiera – 1170 zł ledwie wystarcza jej na bieżące wydatki. Skarżąca mieszka w domu o pow. 90 m. kw. Jej stałe zobowiązania to: energia elektryczna - 166,84 zł, gaz 84,11 zł, woda i ścieki – 180 zł, wywóz śmieci – 34 zł, lekarstwa – 200 zł, bieżące utrzymanie i koszt dojazdu do lekarzy – 300 zł. Aparat słuchowy kosztował ją 300 zł. Celem ustalenia średnich miesięcznych wydatków strony na utrzymanie siebie i domu (we wniosku nie wskazała ona jakich okresów rozliczeniowych dotyczą przedstawione przez nią płatności) wezwano ją do podania danych w tym zakresie, jak też przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. W odpowiedzi W. R. wskazała następujące comiesięczne wydatki: wyżywienie – 400 zł, leczenie i dojazdy do specjalistów – 450 zł, gaz – 42 zł, energia elektryczna – 180 zł, opał – 100 zł, woda i ścieki – 100 zł, wywóz śmieci – 12 zł, telefon stacjonarny i komórkowy – 60 zł. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że nie posiada pojazdu mechanicznego w związku z czym korzysta ze środków transportu publicznego bądź pomocy rodziny w tym zakresie. Podniosła, że na aparat słuchowy wydała kwotę 1620 zł pochodzącą z kilkuletnich oszczędności. Wyciąg z rachunku bankowego strony wskazuje saldo 1365,18 zł na dzień 27 kwietnia 2016 r., przy czym kwota 1300 zł to dofinansowanie do powyższego aparatu słuchowego. Wynagrodzenie dla pełnomocnika pokryła z zaoszczędzonych środków, a częściowo z tych, które otrzymała w formie darowizny od dzieci. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: żądanie W. R. nie zostało uwzględnione, bowiem powzięto wątpliwości co do jej faktycznej sytuacji finansowej. W świetle podanych przez skarżącą danych, jej wydatki w skali miesiąca wynoszą ok. 1344 zł, natomiast dochód wymienionej z tytułu emerytury to 1174,68 zł, a zatem nie jest on wystarczający na pokrycie powyższych. Powstaje więc w takiej sytuacji pytanie, skąd skarżąca uzyskuje środki na uiszczenie wszystkich podanych przez siebie we wniosku płatności. Zwrócenia uwagi wymaga, że wnioskodawczyni korzysta z pomocy dzieci, które – jak twierdzi – pomogły jej sfinansować wynagrodzenie dla ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Wszystkie podstawowe potrzeby skarżącej są na bieżąco zaspokajane. Wymienioną stać także na wydatek na dwa telefony. Prawo pomocy to zaś instytucja wyjątkowa, której istotą jest dofinansowanie strony z budżetu państwa , a więc powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na pokrycie kosztów udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy w częściowym zakresie, a więc dotyczącym np. zwolnienia od kosztów sądowych przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To więc na składającym wniosek spoczywa ciężar przekonania Sądu, że znajduje się w sytuacji, którą ustawodawca uznał za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy. Tymczasem, jak już wyżej podano, wysokość dochodów skarżącej (1174,68 zł) stoi w sprzeczności z deklarowaną przez nią wysokością wydatków (1344 zł), co nasuwa wątpliwości, czy rzetelnie wykazała ona swoją rzeczywistą sytuację majątkową. Nie bez znaczenia, co już także wyżej zasygnalizowano, jest uzyskiwana od dzieci pomoc, która może także objąć koszty sądowe w niniejszej sprawie. Mając więc na uwadze wyjątkowość instytucji prawa pomocy, a co się z tym wiąże konieczność występowania jasnej sytuacji co do możliwości płatniczych wnioskodawcy odmówiono zwolnienia W. R. od kosztów sądowych. Orzeczono o tym na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.