II SA/Rz 443/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Paweł Zaborniak /spr./ Sędziowie WSA Karina Gniewek - Berezowska WSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 15 lutego 2024 r. nr O-III.6233.2.2024 w przedmiocie odmowy zmiany nazwiska – skargę oddala – Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z 15 lutego 2024 r. nr O-III.6233.2.2024, wydana w przedmiocie odmowa zmiany nazwiska. Wydanie postanowienia poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: Wnioskiem z 5 grudnia 2023 r. DK (dalej: "Skarżący") zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] (dalej: "Kierownik" lub "Organ I instancji") o zmianę imienia i nazwiska z DK na SL. Uzasadniając zgłoszone żądanie Skarżący wskazał wiele powodów, dla których deklaruje chęć zmiany imienia i nazwiska, m.in. potrzebę odcięcia się od przeszłości i wiary katolickiej oraz o "szacunek dla samego siebie". Kierownik uznał, że wniosek Skarżącego dotyczy dwóch odrębnych spraw administracyjnych – zmiany imienia i zmiany nazwiska. Decyzją z [...] stycznia 2024 r. nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...], działając na podstawie art. 4 i art. 12 ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 1988) – dalej: "u.z.i.n.", odmówił zmiany nazwiska i nazwiska rodowego Skarżącego z "[...]" na "[...]". Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, decyzją z 15 lutego 2024 r. nr O-III.6233.2.2024 Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy opisaną wyżej decyzję Organu I instancji. Organy podały, że swoboda w wyborze nazwiska, które ma być noszone przez osobę składającą wniosek o jego zmianę, doznaje na gruncie polskiego ustawodawstwa ograniczenia, z uwagi na regulacje art. 4 oraz art. 5 u.z.i.n. Zdaniem Organów, wnioskodawca nie wskazał żadnego czynnika, który byłby przejawem obiektywnej, zewnętrznej konieczności, czy zasadności używania nowego nazwiska. Wskazane przez Skarżącego powody zmiany nie są na tyle ważne, aby uznać je za obiektywnie istotne. Skarżący sam przyznaje, że nazwisko "[...]" nie jest ani nazwiskiem ośmieszającym, ani też nie licuje z godnością człowieka. Twierdzi jednak, że chce odciąć się od przeszłości i ma przesłanki ku zmianie nazwiska na "[...]", ponieważ "pochodzi ono od nazwiska panieńskiego mojej prababki o niepochlebnym życiorysie, W tym kontekście zmiana nazwiska ma zatem dla Skarżącego znaczenie emocjonalne, nie poparte żadną wyższą koniecznością. W ocenie Organów, nazwisko "[...]" nie jest postrzegane jako ośmieszające, ani tym bardziej nielicujące z godnością człowieka. Natomiast negatywne odczucia Skarżącego związane z noszonym nazwiskiem mają charakter wyłącznie subiektywny i jako takie nie uzasadniają jego zmiany. Nawet jeśli Skarżący ma negatywne nastawienie do noszonego nazwiska, to brak jest podstaw do uznania, że istnieją racjonalne, obiektywne powody, które taki stan uzasadniają. Również argumentacja o funkcjonowaniu w internecie jako "SL" nie stanowi ważnego powodu, ponieważ sposób identyfikowania podmiotu korzystającego z internetu nie musi wskazywać na takie jego funkcjonowanie w rzeczywistym świecie. Organy podały, że w opisywanej sprawie nie występuje żadna z przesłanek wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 1-4 oraz ust. 5 u.z.i.n., uzasadniająca uwzględnienie złożonego wniosku. Przywołane przez Skarżącego argumenty nie dają podstaw do stwierdzenia, że zachodzą ważne powody uzasadniające zmianę podstawowych danych, jakie go identyfikują. Zmiana imienia i nazwiska nie ma wpływu na miejsce, w którym przebywa, nie zmieni postrzegania świata przez Skarżącego, ani też nie zmieni jego pozycji społecznej. "SL" nie jest pseudonimem, pod którym Skarżący ukrywał się przed jakiegoś rodzaju prześladowaniami, jak również nie posiada obywatelstwa innego państwa, z którego przepisami imię i nazwisko byłyby zgodne. Również dołączone do wniosku awizo przesyłki i koperty skierowane na dane: SL oraz SP nie potwierdzają, że Skarżący posługuje się nazwiskiem L i pod tym nazwiskiem jest znany. Okoliczność używania imienia i nazwiska według subiektywnego wyboru, na potrzeby kontaktów np. społecznych lub towarzyskich nie jest powodem obiektywnie uzasadniającym potrzebę dokonania takiej zmiany. Tego rodzaju dowody nie są wystarczające do uznania, że odwołujący rzeczywiście używa przybranego imienia i nazwiska. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, DK wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podniósł, że decyzję o zmianie imienia i nazwiska podjął z powodów obiektywnych i subiektywnych, a rolą organów administracji nie powinna być ocena tych powodów. Zdaniem Skarżącego, decyzja o odmowie uwzględnienia wniosku o zmianę danych osobowych jest wyrazem odgórnego nakazu wykazywania złej woli względem stron. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga została oddalona w całości, bowiem nie okazała się zasadna. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572) – dalej: "k.p.a." lub innych przepisach. Zgodnie z art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu ustalenia dokonane w sprawie przez organy są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli legalności stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa. Stan faktyczny sprawy został zatem ustalony zgodnie z wymogami stawianymi art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy dokonały ustaleń adekwatnych do zakresu i przedmiotu postępowania wyjaśniającego determinowanego przepisami prawa materialnego, bowiem to normy prawa materialnego przesądzają o przedmiocie sprawy i okolicznościach prawnie istotnych. Uwzględniły również specyfikę danej sprawy, która stanowi o stanie faktycznym. Ocena zgromadzonego materiału dokonana została natomiast zgodnie z zasadami swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), a motywy którymi kierowały się organy zostały szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji. Podstawa wydania decyzji o odmowie zmiany nazwiska Skarżącego był art. 4 u.z.i.n. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.z.i.n., zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: 1) imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka; 2) na imię lub nazwisko używane; 3) na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione; 4) na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również się posiada. Stosownie zaś do art. 4 ust. 2 u.z.i.n., zmiany imienia lub nazwiska cudzoziemca, który uzyskał w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, można dokonać wyłącznie ze szczególnie ważnych powodów związanych z zagrożeniem jego prawa do życia, zdrowia, wolności lub bezpieczeństwa osobistego. W świetle powyższego, o zaistnieniu ważnych powodów, które dostatecznie uzasadniają zmianę nazwiska lub imienia, mają decydować nie tylko przesłanki subiektywne, ale również obiektywne. W aspekcie ich oceny w każdej jednostkowej sprawie, pożądane jest zrównoważenie pierwiastka subiektywnego i obiektywnego. Oznacza to, że wnioskodawca powinien przekonać organ administracyjny, że wskazany subiektywnie przez niego powód zmiany jest na tyle istotny, by władza dokonała tej zmiany, uznając go za istotny obiektywnie. Ważne powody przemawiające za zmianą imienia i nazwiska nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom ich oceny (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 6 marca 2024 r. II SA/Gl 1733/23, wyrok WSA w Warszawie z 29 lutego 2024 r. VIII SA/Wa 34/24). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że decyzją z [...] stycznia 2024 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w [...] zasadnie odmówił zmiany nazwiska Skarżącego we wnioskowanym przez niego zakresie, a zaskarżoną decyzją z 15 lutego 2024 r. Wojewoda Podkarpacki – działając jako organ odwoławczy – utrzymał w mocy rozstrzygniecie Organu I instancji. Słuszne wskazały Organy, że Skarżący nie przedstawił obiektywnych okoliczności, które mogłyby zostać zakwalifikowane jako przesłanki wskazane w art. 4 ust. 1 lub ust. 2 u.z.i.n. Nie sposób przyjąć, że nazwisko "K." jest w jakikolwiek sposób ośmieszające albo nielicujące z godnością człowieka. Nie budzi bowiem jakichkolwiek skojarzeń ze słowami słownikowo lub potocznie uznawanymi za wulgarne, ośmieszające, obraźliwe lub żartobliwe (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.z.i.n.). Brak jest również podstaw do przyjęcia, że nazwisko L jest nazwiskiem używanym przez Skarżącego (art. 4 ust. 1 pkt 2 u.z.i.n.). Wymaga podkreślenia, że nawet wieloletnie używanie innego imienia i nazwiska dokonane z wyboru, a nie konieczności, nie musi uzasadniać dopuszczalności ich zmiany, jeśli nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistej, istotnej, a więc obiektywnej potrzebie dalszego używania tych przybranych, używanych imion lub nazwiska. Okoliczność używania imienia i nazwiska według subiektywnego wyboru, na potrzeby kontaktów służbowych lub towarzyskich nie jest powodem obiektywnie uzasadniającym potrzebę dokonania takiej zmiany (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 sierpnia 2019 r. IV SA/Wa 1094/19). Jednocześnie z akt administracyjnych, skargi i odpowiedzi na skargę nie wynika, aby wnioskowana przez Skarżącego zmiana nazwiska dotyczy nazwiska, które zostało bezprawnie zmienione (art. 4 ust. 1 pkt 3 u.z.i.n.) lub nazwiska noszonego zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo Skarżący posiada (art. 4 ust. 1 pkt 4 u.z.i.n.). Z powyższych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. W myśl tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 P.p.s.a. Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).