II SA/Rz 444/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Ekiert Sędziowie NSA Ryszard Bryk /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] kwietnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego - skargę oddala - II SA/Rz 444/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...].04.2005 r., Nr [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...].01.2005 r., Nr [...] odmawiającą przyznania P. K. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Wskazaną decyzję wydał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 78 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej /Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1230/ oraz § 5 i 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10.01.1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu /Dz. U. Nr 15, poz. 67 z późn. zm./. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył, że Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej odmówił przyznania P. K. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, gdyż otrzymał on już pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe. Organ odwoławczy nie uwzględnił odwołania w/w i podzielił stanowisko organu I instancji. Wyjaśnił, że stosownie do art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o Państwowej Straży Pożąrnej, strażakowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 75 nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Szczegółowo tą kwestię regulują przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10.01.1998 r. powołane w podstawie prawnej decyzji. Paragraf 5 stanowi, że równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się strażakowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, o której mowa w art. 74 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Natomiast § 6 rozporządzenia wprowadza dalsze obostrzenia dotyczące możliwości przyznania równoważnika za brak lokalu, tym ograniczeniem jest m. innymi otrzymanie przez strażaka lub jego małżonka pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu ze środków budżetu państwa. Zgodnie z § 6 pkt 2 i 3 rozporządzenia równoważnika za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje się strażakowi, jeżeli on sam lub jego współmałżonek otrzymali pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu ze środków budżetu państwa. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, skarżący P. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...].01.2005 r. i na wstępie wyjaśnił, że otrzymał pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego, gdy pełnił służbę w JRG [...]. Wówczas czas dojazdu do służby w obie strony nie przekraczał 2 godzin. W 2001 roku został przeniesiony służbowo do pełnienia służby w JGR [...] i czas dojazdu w obie strony, tj. z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby znacznie się wydłużył i wynosi obecnie zgodnie z rozkładem jazdy PKS 2 godziny i 28 minut. W miejscowości pełnienia służby, ani w miejscowości pobliskiej do niej, on i jego małżonka nie posiadają prawa do lokalu mieszkalnego. Dlatego też uważa, że w takiej sytuacji pomimo otrzymania w 2000 r. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w miejscowości P., spełnia obecnie warunki do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w związku z przekroczeniem ponad 2 godziny czasu dojazdu do miejsca pełnienia służby. Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze wyjaśnił, że okoliczność przeniesienia skarżącego do pełnienia służby w N. i wydłużenie z tego powodu czasu dojazdu do służby nie ma znaczenia prawnego, bowiem w poprzednim jak i nowym miejscu pełnienia służby on sam jak i członkowie jego rodziny nie posiadają własnego lokalu mieszkalnego lub domu, a prawo do równoważnika za brak lokalu utracił z powodu otrzymania pomocy finansowej na budowę własnego domu jednorodzinnego. Pozostałą argumentację skarżącego polegającą na fakcie przeniesienia go bez jego winy do służby w innej miejscowości jest bezprzedmiotowa. Przepisy z zakresu mieszkań strażaków w służbie państwowej /rozdział 8 ustawy z 24.08.1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej/, w ogóle nie rozróżniają sytuacji, czy przeniesienie następuje na wniosek strażaka, czy też z urzędu. Ma to wpływ, ale tylko przy określaniu wysokości uposażenia, ale ta kwestia nie jest przedmiotem skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący P. K. zamieszkuje w miejscowości K., gmina P. Pełnił służbę w Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej w [...]. Miejscowość K. jest miejscowością pobliską w stosunku do T., bowiem czas dojazdu do służby i z powrotem nie przekraczał 2 godzin. Pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Decyzją Nr [...] z dnia [...].05.2000 r. Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej przyznano mu pomoc finansową z budżetu Państwa na budowę domu jednorodzinnego w miejscowości P. w kwocie 8940 zł. W związku z tym Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej decyzją Nr [...] z dnia [...].08.2000 r. wstrzymał wymienionemu z dniem [...].08.2000 r. wypłatę równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Z dniem[...].12.2001 r. P. K. został służbowo przeniesiony do pełnienia służby w Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej w [...] i czas dojazdu z miejsca dotychczasowego zamieszkania do N. i z powrotem przekracza 2 godziny, zatem miejscowość K. w stosunku do N. nie jest już miejscowością pobliską w rozumieniu art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 24.08.1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej /tekst jednolity Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1230 z późn. zm./, lecz miejscowością dalszą. W związku z tym w styczniu 2005 r. złożył wniosek o przyznanie mu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby /N./, lub w miejscowości pobliskiej. Twierdził, że skoro został przeniesiony służbowo do pełnienia służby w innej miejscowości i czas dojazdu w obie strony przekracza 2 godziny, przeto w takiej sytuacji fakt przyznania mu pomocy finansowej na budowę domu nie powinien stanowić przeszkody prawnej do przyznania mu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Orzekające organy miały odmienne zdanie na ten temat i wyjaśniły, że § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10.01.1998 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania strażakom Państwowej Straży Pożarnej równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego i równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych zasad ich wypłaty i zwrotu /Dz. U. Nr 15, poz. 67, zm. Dz. U. z 2005 r., Nr 4, poz. 28/, nazwanego dalej rozporządzeniem – wyklucza możliwość przyznania równoważnika pieniężnego. Tak więc spór w przedmiotowej sprawie ma charakter prawny i sprowadza się do pytania, czy udzielona strażakowi w służbie stałej pomoc finansowa na budowę domu jednorodzinnego wyklucza możliwość przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej w przypadku przeniesienia strażaka do pełnienia służby w innej miejscowości, jeżeli czas dojazdu do służby z dotychczasowego miejsca zamieszkania i z powrotem przekracza 2 godziny? Przed odpowiedzią na tak postawione pytanie należy nawiązać do zasady ustrojowej stanowiącej, że wojewódzkie sądy administracyjne kontrolują zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem procesowym i materialnym i z tej racji przy tej kontroli kasacyjnej biorą pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji /art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269, oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., nazwanej dalej skrótem p.p.s.a./. Zaskarżona decyzja była wydana w dniu [...].04.2005 r., zatem zgodnie z powołaną zasadą, Sąd skontrolował tą decyzję według stanu prawnego obowiązującego w w/w dacie. Przesłanki przyznawania i utraty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego reguluje art. 78 powołanej już ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz wydane na podstawie upoważnienia tej ustawy przywołane wyżej rozporządzenie. Art. 78 ust. 1 ustawy stanowi, że strażakowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 75, nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej. Pojęcie miejscowości pobliskiej określa art. 74 ust. 3 ustawy /czas dojazdu publicznymi środkami transportu przewidziany w rozkładzie jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji [przystanku] najbliższej miejsca pełnienia służby do stacji [przystanku] najbliżej miejsca zamieszkania, ale do tego czasu nie wlicza się dojazdu do i od stacji [przystanku] w obrębie miejscowości, z której strażak dojeżdża oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe/. Zakres delegacji ustawowej /art. 78 ust. 2 ustawy/ - upoważniał ministra właściwego do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych do wydania rozporządzenia określającego wysokość oraz szczegółowe zasady przyznawania, wypłaty i zwrotu równoważnika pieniężnego, o którym mowa w ust. 1. Paragraf 5 rozporządzenia /z dnia 10.01.1998 r./ stanowi, że równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się strażakowi w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, o której mowa w art. 74 ust. 3 ustawy, on sam lub członkowie jego rodziny: 1/ nie posiadają lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale lokalu, umowy najmu lokalu, za który obowiązani są płacić czynsz regulowany, spółdzielczego lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, domu mieszkalno-pensjonatowego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość; 2/ nie otrzymał tymczasowej kwatery. Z kolei § 6 rozporządzenia enumeratywnie wylicza okoliczności wykluczające możliwość przyznania strażakowi równoważnika za brak lokalu mieszkalnego i jedną z takich okoliczności jest udzielenie strażakowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu ze środków budżetu państwa. Omawiane akty prawne nie zawierają szczegółowego przepisu odnoszącego się do postawionego wcześniej pytania, zatem w takiej sytuacji okoliczności wymienione w § 6 rozporządzenia wykluczają również możliwość przyznania strażakowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w przypadku przeniesienia go służbowo do pełnienia służby w innej miejscowości /gdy czas dojazdu w obie strony przekracza 2 godziny/. Za takim zapatrywaniem może dodatkowo przemawiać art. 82 ust. 1 pkt 2 ustawy, który stanowi, że strażakowi przeniesionemu do służby w innej miejscowości, który w poprzednim miejscu pełnienia służby posiada lokal mieszkalny, dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy, przydziela się lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej w nowym miejscu pełnienia służby, jeżeli zwróci pomoc finansową przyznaną na wkład mieszkaniowy lub wkład budowlany w wysokości zwaloryzowanej przez spółdzielnię lub na spłatę innych należności w wysokości przyznanej. Przytoczony przepis jest zamieszczony w tym samym rozdziale ustawy, co przepis dotyczący równoważnika, zatem wynika z niego wskazówka, że na podobnych zasadach może być przyznany strażakowi przeniesionemu do służby w innej miejscowości równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Taka konkluzja byłaby równocześnie zsynchronizowana z § 6 pkt 2 rozporządzenia. Skarżący na rozprawie sądowej podniósł, że przepis art. 78 ustawy został znowelizowany z dniem 1.06 lub 1.07.2005 r. i według nowego brzmienia strażakowi przeniesionemu służbowo do wykonywania służby w innej miejscowości, która nie jest miejscowością pobliską przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu, niezależnie od tego, czy przed przeniesieniem otrzymał pomoc finansową na budowę domu. Istotnie ustawa z dnia 6.05.2005 r. o zmianie ustawy o Państwowej Straży Pożarnej /Dz. U. Nr 100, poz. 836/, nadała nowe brzmienie art. 78, ale podniesiona okoliczność nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, bowiem dokonana zmiana obowiązuje od dnia 1.07.2005 r., a Sąd jak to już wyjaśniono ocenia zaskarżony akt administracyjny według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja była wydana w dniu [...].04.2005 r., zatem Sąd nie mógł stosować przepisów prawa, które weszły w życie po tej dacie. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.