II SA/Rz 447/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka SO (del.) Ewa Partyka Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 21 września 2010 r. sprawy ze skargi D. Ć. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- Przedmiotem skargi D. Ć. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2010 r. znak [...]. Na podstawie zaskarżonego rozstrzygnięcia utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z [...] stycznia 2010 r., znak [...] w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności otrzymywanych przez osobę uprawnioną do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Upoważniony przez Burmistrza [...] pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wydał w dniu [...] stycznia 2010 r. decyzję nr [...], którą zobowiązał D. Ć. do zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W treści tej decyzji powołano następujące okoliczności prawne i faktyczne: decyzją z [...] listopada 2008 r., nr [...] przyznano na dzieci D. Ć.: M. Ć. i P. Ć. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 380 zł płatne miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Świadczenie to zostało przyznane na mocy wyroku Sądu Rejonowego w L. W okresie pobierania świadczeń wypłaconych na łączną kwotę 4 560 zł, komornik nie wyegzekwował od D. Ć. żadnych kwot, wobec czego do zapłaty pozostaje kwota 4 560 zł plus odsetki liczone od dnia całkowitej spłaty. Decyzja ta została przekazana do realizacji Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej. Odwołanie od decyzji zobowiązującej do zwrotu wypłaconych świadczeń złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego D. Ć. W jego treści zwrócono uwagę na zły stan majątkowy i zdrowotny odwołującej się. Nie posiada ona jakichkolwiek środków, którymi mogłaby pokryć ustalone zobowiązania. Strona zdaje sobie sprawę, że zaległości te powstały z jej winy, jednak jej sytuacja osobista i majątkowa nie pozwala na wywiązanie się z nałożonego obowiązku. Ponadto, nie otrzymała ona informacji o przyznaniu osobom uprawnionym świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO) po rozpoznaniu odwołania D. Ć. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...]. Kolegium w decyzji z [...] marca 2010 r., nr [...] uznało odwołującą się za dłużnika alimentacyjnego. Nie podlega wątpliwości także i to, że organ pierwszej instancji przyznał osobom uprawnionym świadczenie z funduszu alimentacyjnego w łącznej kwocie 4 560 zł za okres od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. Kwota ta nie została przez komornika wyegzekwowana od D. Ć. Dlatego za zasadne, według Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ pierwszej instancji wydał decyzję zobowiązującą do zwrotu wypłaconych należności. Jako bezpodstawny oceniono zarzut nie poinformowania D. Ć. o przyznaniu osobom uprawnionym świadczeń z funduszu. Informacja ta została w formie pisemnej doręczona D. Ć. dnia 11 lutego 2009 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma zawierającego wiadomość o przyznaniu uprawnionym świadczeń. SKO w końcowych motywach decyzji pouczyło stronę o trybie złożenia wniosku o umorzenie, odroczenie płatności albo rozłożenia na raty ustalonych w zaskarżonej decyzji należności. Skargę na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA), D. Ć. Skarżąca powtarza w skardze argumenty powołane w treści odwołania kierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ponownie zwróciła uwagę na trudną sytuację osobistą i majątkową. Nie może podjąć pracy, jest ciężko chora i pozostaje na utrzymaniu matki. Trudności życiowe uniemożliwiają jej spłatę powstałego zadłużenia. Te przyczyny zakazywały Burmistrzowi [...] obciążanie skarżącej znacznymi dla niej ciężarami finansowymi. Skarżąca ponowiła wysuwane w toku postępowania administracyjnego twierdzenie, że wbrew obowiązującym przepisom nie otrzymała informacji o przyznaniu uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Kolegium odpowiadając na skargę D. Ć. wniosło o jej oddalenie. Organ uważa, że wydane przez niego rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem, zaś skarga nie przedstawia nowych zarzutów ponad te, które zawarto w odwołaniu od decyzji Burmistrza Gminy [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, zważył co następuje: W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne kierując się zatem kryterium legalności dokonują kontroli zgodności zaskarżonego aktu /decyzji, postanowienia/ z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania wykładni norm prawa materialnego. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza konieczność przeprowadzenia analizy /kontroli/ konkretnej sprawy w jej całokształcie. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia wskazanego w powyższej ustawie naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 tej ustawy, skarga podlegała oddaleniu. Działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych zostały uregulowane mocą przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r., nr 1, poz. 7 ze zm.). Pomoc, o której mowa w ustawie, najogólniej rzecz biorąc polega na wypłacie osobom uprawnionym do alimentów świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Okolicznością skutkującą prawem ubiegania się od państwa wypłaty świadczeń jest bezskuteczność egzekucji alimentów od dłużnika alimentacyjnego. Kształtowany ustawą system, ma w założeniu przez określony czas wspomóc rodziny, które na skutek bezczynności dłużników alimentacyjnych nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb. Wbrew pozorom, wypłata świadczeń z funduszu nie jest kolejnym świadczeniem z pomocy społecznej. Przyjmuje ono postać świadczenia zwrotnego, przy czym zobowiązanym do zwrotu nie jest w tym przypadku osoba korzystająca ze świadczenia, lecz ten którego nieuprawnione zaniechanie spowodowało konieczność kredytowania alimentacji ze środków publicznych (por. A. Korcz – Maciejko, Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz, Warszawa 2010 r., str. 223 i nast.). Obowiązek zwrotu wypłaconych świadczeń kieruje do dłużnika alimentacyjnego art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (prawo regresu). Według literalnej treści powołanej regulacji dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Konkretyzacja tego obowiązku następuje w treści decyzji administracyjnej. Jej wydanie może nastąpić po zaistnieniu dwóch alternatywnych zdarzeń prawnych. Pierwszym jest zakończenie okresu świadczeniowego, drugim zaś uchylenie decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powołane przepisy stanowiły podstawę zaskarżonych do Sądu decyzji. Orzekające w sprawie organy dokonały właściwej wykładni tych unormowań, jak również prawidłowo zakwalifikowały ustalone okoliczności faktyczne i wyciągnęły dla skarżącej stosowne do ich treści konsekwencje. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się decyzja Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. Ć. i M. Ć. Powodem przyznania tych świadczeń była bezskuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych od D. Ć., co poświadcza zaświadczenie komornika sądowego przy Sadzie Rejonowym w L. Wydanie decyzji przyznającej świadczenia z funduszu na skutek niealimentowania przez D. Ć. było równoznaczne z perspektywą wydania przez organ właściwy wierzyciela decyzji zobowiązującej do zwrotu tych kwot wraz z odsetkami. Według treści osnowy decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu na rzecz wyżej wymienionych, okres świadczeniowy rozpoczął się 1 października 2008 r., a zakończył się 30 września 2009 r. Zaskarżona do sądu decyzja organu pierwszej instancji została zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wydana po zakończeniu okresu świadczeniowego. W świetle tych niespornych okoliczności zaistniały przesłanki do wydania decyzji zobowiązującej dłużnika alimentacyjnego w osobie D. Ć. do zwrotu wypłaconych na rzecz uprawnionych świadczeń. Łączna kwota wypłaconych świadczeń przez okres 12 miesięcy stanowi wysokość 4 560 zł. Z uwagi na konieczność uwzględnienia przez organ odsetek ustawowych, kwota podlegająca zwrotowi wyniosła 5 033 zł. Wyłożone przez stronę skarżącą argumenty nie mogą spowodować skasowania wydanych przez organy decyzji zobowiązujących do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca kwestię swej niewypłacalności może skutecznie podnosić w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami. Prawo do złożenia takiego wniosku przez dłużnika alimentacyjnego zostało przewidziane w art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wbrew stanowisku skarżącej, poinformowanie jej o przyznaniu uprawnionym świadczeń z funduszu nie jest elementem, od którego ustawodawca uzależniłby wydanie decyzji, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Wypada jednak zauważyć, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się pismo Burmistrza Gminy [...] z dnia 4 grudnia 2009 r., nr [...] informujące D. Ć. o zadłużeniu wobec Skarbu Państwa, w tym zaległościach orzeczonych na podstawie wymienionej wyżej ustawy. Zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie decyzje nie są obarczone innymi wadami prawnymi, mogącymi mieć wpływ na ocenę ich legalności. Z tych wszystkich względów, skargę D. Ć. należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.