II SA/Rz 447/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. i Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki zadaszenia - postanawia - I. przyznać wnioskodawcom prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w połowie pełnej ich wysokości, II. odmówić zwolnienia wnioskodawców od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. H. K. i Z. K., będąc wezwanym do solidarnego uiszczenia wpisu od ich wspólnej skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki zadaszenia, złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podnieśli, że nie są w stanie ich uiścić bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu ich i ich studiującej córki, która nie pobiera stypendium. Wnioskodawcy mieszkają w domu o pow. 110 m.kw., a ich majątek stanowi także nieruchomość rolna o pow. 1,46 ha (grunt podmokły, obsiewany trawą). Dochody rodziny to emerytury wnioskodawców wynoszące: 1607,25 zł oraz 1851,20 zł. Duża ich część (1800-2000 zł miesięcznie) przeznaczana jest na utrzymanie studiującej poza miejscem zamieszkania córki tj. na najem przez nią mieszkania, zakup podręczników, odzieży – w tym specjalistycznej na zajęcia praktyczne, leczenie oraz dojazdy. Wnioskodawcy zaznaczyli, że ze względu na stan zdrowia nie mają siły pracować, aby osiągnąć "dodatkowe korzyści". Podane przez strony comiesięczne wydatki to: woda – 95,68 zł, energia elektryczna – 164,30 zł, gaz – 152,09 zł, wywóz śmieci – 42 zł, telefon – 51,88 zł, ubezpieczenie – 26-60 zł, lekarstwa i opatrunki – 120 zł. Wnioskodawczyni podkreśliła, że musiała zaciągnąć pożyczkę na spłatę zadłużenia w wysokości 3 617 zł i kosztów sądowych w kwocie 1150 zł. Na potrzeby utrzymania zaciągnęła kolejną pożyczkę. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata. O takie właśnie wsparcie ubiegają się H. K. i Z. K., domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W tym celu winni wykazać, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, który to obowiązek nakłada na nich art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Należy zaznaczyć, że wsparcie udzielane przez Państwo w ramach instytucji prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko w sytuacjach wyjątkowych. Powinno ono zatem dotyczyć sytuacji, gdy ubiegające się o nie podmioty dotknięte są trudnościami finansowymi. Chodzi zatem o osoby pozbawione środków do życia bądź też posiadające je wprawdzie, lecz w wymiarze pozwalającym jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wynika to z brzmienia art. 199 P.p.s.a. ustanawiającego zasadę, że wszelkie koszty postępowania sądowego powinny ponosić jego strony. To zatem strony w pierwszej kolejności obowiązane są do poszukiwania oszczędności we własnych wydatkach, czyniąc w ten sposób wydatek na udział w postępowaniu sądowym tzw. wydatkiem bieżącym w budżecie domowym, który powinien być zaspokajany na równi z innymi wydatkami strony, mającymi znamiona podstawowych. Uwzględniając powyższe uznano, że w odniesieniu do H. i Z. K. zasadne będzie zastosowanie instytucji prawa pomocy w częściowym zakresie i uwzględniono ich żądanie, choć nie w pełnym wymiarze. O takim częściowym wsparciu przesądza fakt, że wnioskodawcy dużą część swoich dochodów (ok. 2/3) przeznaczają na kształcenie córki. Pozostałe przedstawione przez nich wydatki mieszczą się także z pewnością w grupie tych koniecznych w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z drugiej strony miano także na uwadze, że wnioskodawcy posiadają dom i dysponują co miesiąc stałym dochodem, z którego są w stanie zapewnić sobie oraz córce utrzymanie. Posiadają także nieruchomość rolną, która mogłaby podlegać określonemu wykorzystaniu (ze względu na zły stan zdrowia wnioskodawców, na który się powołują, mogłaby ona stanowić np. przedmiot dzierżawy). Wnioskodawczyni zwróciła uwagę na fakt spłaty jednej pożyczki i zaciągnięcia drugiej, który wskazuje na to, że ma ona określoną zdolność płatniczą. Jak już wyżej podniesiono, strony obowiązane są do partycypowania w kosztach postępowania, w którym biorą udział, według własnych możliwości. Oceniając dane wniosku H. K. i Z. K. uznano, że wskazują one na zasadność zwolnienia ich od połowy kosztów sądowych w niniejszej sprawie – obecna wysokość tych kosztów to 500 zł (wpis od skargi). Przyznane zwolnienie oznacza, że aktualnie na skarżących będzie spoczywał obowiązek uiszczenia kwoty 250 zł. Z podanych powodów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.