II SA/Rz 447/15

z dnia 10 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2015 r. w Rzeszowie wniosku HK i ZK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi HK i ZK na decyzję [.] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [.] z dnia [.] lutego 2015 r. nr [.] w przedmiocie nakazu rozbiórki zadaszenia - p o s t a n a w i a - I. przyznać HK i ZK prawo pomocy obejmujące zwolnienie od opłat sądowych w 1/2 (jednej drugiej) części, II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł HK i ZK wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 18 maja 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącym prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych z połowie pełnej ich wysokości. Z zachowaniem ustawowego terminu wnioskodawcy wnieśli sprzeciw. Z przedstawionych przez strony informacji wynika, że utrzymują się z emerytur w kwotach 1607,25 zł (od maja 2015 r. 1120,59 zł z powodu zajęcia egzekucyjnego części świadczenia) i 1851,20 zł netto. Mieszkają w domu o pow. 110 m2, są również właścicielami nieruchomości rolnej o pow. 1,46 ha. Po stronie wydatków podali: woda – 95,68 zł, energia elektryczna – 164,30 zł, gaz – 152,09 zł, wywóz śmieci – 42 zł, telefon – 51,88 zł, ubezpieczenie – 26-60 zł, lekarstwa i opatrunki – 120 zł. Utrzymanie studiującej córki ma pochłaniać od 1800 do 2000 zł miesięcznie (najem mieszkania, zakup pomocy naukowych, codzienne utrzymanie, leczenie, dojazdy). Podano również, że wnioskodawczyni musiała zaciągnąć pożyczkę na spłatę zadłużenia w wysokości 3 617 zł i kosztów sądowych w kwocie 1150 zł, a kolejną na potrzeby utrzymania. Pokreślono ponadto, że ze względu na stan zdrowia nie są w stanie podjąć zatrudnienia. Na wezwanie Sądu skarżący oświadczyli, że nie dysponują pisemną umową najmu lokalu mieszkalnego przez studiującą córkę, jak też umów pożyczek. Podkreślili, że nie posiadają oszczędności, ponieważ od lat kształcą 6 swoich dzieci. Do oświadczenia dołączyli wyciągi z rachunku bankowego oraz kopie zeznań podatkowych za 2014 r., a także dowód uiszczenia kosztów sądowych w sprawie cywilnej w kwocie 3617 zł, zaliczki na poczet kosztów w kwocie 1151 zł i opłaty w kwocie 50 zł – z kwietnia i maja 2015 r. W lipcu 2015 r. odnotowano wpływ na rachunku bankowym w kwotach 1590,78 zł i 1850,20 zł oraz wypłatę gotówkową w kwocie 3430 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "Ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżący ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ocena okoliczności przedstawionych na uzasadnienie żądania przez pryzmat ww. przesłanek przemawia za częściowym uwzględnieniem wniosku. Skarżący dysponują stałym źródłem dochodu wynoszącym miesięcznie około 3500 zł, choć w kwietniu i maju 2015 r. był niższy i wynosił około 3000 zł, natomiast w lipcu 2015 r. ujawniony dochód wyniósł ponownie niemal 3500 zł. Nie uprawdopodobnili jednak wysokości ponoszonych wydatków na utrzymanie studiującej córki, a te zadeklarowane wydają się być zawyżone, jeżeli wziąć pod rozwagę pozostałą kwotę do utrzymania wnioskodawców i ich gospodarstwa domowego, w tym deklarowanych spłat pożyczek. Także brak dowodu na zaciągnięte pożyczki i ich spłatę. Z wyciągów z rachunku bankowego wynika jedynie, że po wpływie środków są one niezwłocznie wybierane przez dysponenta rachunku. Fakt pokrycia kosztów innego postępowania i regulowania w toku postępowań cywilnych o sygn. I.C. [.] czy I.Co. [.] wydatków (zaliczek) i opłat świadczy natomiast o tym, że nie cały dochód jest przeznaczany na podstawowe utrzymanie rodziny. Dlatego brak było podstaw do uwzględnienia wniosku w pełnym zgłoszonym zakresie. Niemniej, Sąd uznał, że zasadne w świetle art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa będzie częściowe zwolnienie wnioskodawców od kosztów sądowych. Nie kwestionując zadeklarowanych wydatków na codzienne utrzymanie, jak też faktu studiowania córki (pomimo braku uprawdopodobnienia wysokości wydatków z tym związanych, które jednak w okresie wakacyjnym i tak zazwyczaj są niższe) dochód w wysokości około 3500 zł przeznaczany jest na utrzymanie trzech osób. Dlatego przyznano wnioskodawcom zwolnienie od opłat sądowych w 1/2 części co oznacza, że będą obowiązani do pokrywania połowy każdej należnej opłaty sądowej, w tym wpisu od skargi. Pamiętać bowiem należy, że prawo pomocy powinno służyć osobom bez dochodu lub o niskich dochodach, które przy wykorzystaniu wszystkich swoich możliwości i środków rzeczywiście nie są w stanie wygospodarować wolnych środków kosztem podstawowego utrzymania. Wysokość dochodu skarżących obliguje ich natomiast w świetle art. 199 Ppsa do poniesienia części wydatków zainicjowanego przez nich postępowania sądowego. W świetle przedstawionych okoliczności może się to odbyć bez uszczerbku dla koniecznego ich utrzymania. Ponadto czas trwania rzeczonego postępowania administracyjnego winien być wykorzystany przez nich na dokonanie chociażby minimalnych oszczędności dla pokrycia ewentualnych kosztów sądowych, a oszczędności takie są w ich przypadku możliwe. Wskazuje na to chociażby fakt ponoszenia kosztów innych postepowań. Z podanych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 Ppsa, orzeczono jak w sentencji postanowienia.