II SA/Rz 447/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. i Z. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki zadaszenia - postanawia - I. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od opłat sądowych w 1/2 części, II. odmówić zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy ze skargi K. K. i Z. K. uchylił kwestionowaną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki zadaszenia. Następnie, postanowieniem z dnia 24 lutego 2016 r. tut. Sąd oddalił wniosek K. K. i Z. K. o uzupełnienie tego wyroku, natomiast postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2016 r. tut. Sąd odmówił sporządzenia uzasadnienia swojego postanowienia z dnia 24 lutego 2016 r. Zażalenie na to ostatnie postanowienie złożyli K. K. i Z. K. Jednocześnie skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów związanych z tym środkiem zaskarżenia, których nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku w zakresie koniecznego utrzymania. Początkowo stwierdził, że jego sytuacja finansowa jest taka sama jak wtedy, gdy składał w niniejszej sprawie pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy. Następnie skarżący podał, że jednak sytuacja ta się zmieniła tzn. pogorszyła się, bowiem wobec postępującej nieuleczalnej choroby zmuszony jest do wydatkowania większej kwoty środków pieniężnych na zakup środków higienicznych. Do wniosku strona dołączyła postanowienie Sądu Rejonowego w [...] o zwolnieniu jej od opłaty sądowej od pozwu oraz o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. We wniosku o prawo pomocy złożonym następnie na urzędowym formularzu (PPF) Z. K. zaznaczył, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że obecnie pozostaje mu do spłaty kwota 450 zł z tytułu pożyczki zaciągniętej na poczet kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności, bowiem od 1991 r. kształci wraz z żoną sześcioro dzieci. Prowadzone zaś przez nich skromne gospodarstwo rolne jest na granicy opłacalności, zwłaszcza, że w ostatnim czasie ze względu na zły stan zdrowia nie mają siły by pracować w nim. Wnioskodawca mieszka wraz z żoną w domu o pow. 110 m.kw., który nie jest wykończony, a wymaga remontu, na który ich nie stać. Majątek skarżącego stanowi także nieruchomość rolna o pow. 1,46 ha (grunt częściowo obsiany łubinem, częściowo trawą, a częściowo z zasadzonymi ziemniakami oraz innymi warzywami i z budynkiem gospodarczym). Wspólne gospodarstwo domowe wymieniony prowadzi także z córką, która studiuje, a koszty tej edukacji to 1200 zł miesięcznie. Skarżący zaznaczył, że nie posiada środków finansowych na konieczne leczenie stomatologiczne, jak też na zakup droższych lekarstw. Musi także gromadzić oszczędności na zakup opału na zimę. Strona zaznaczyła także, iż posiada do spłaty 10 000 zł, z tym, że spłata ta rozpocznie się w październiku, kiedy córka skończy studia, będzie się sama utrzymywać i partycypować w uiszczeniu powyższych należności. Dochody rodziny to emerytury wnioskodawców wynoszące: 1855,08 zł i 1605,46 zł. Podane przez stronę wydatki to: gaz – 141,63 zł, energia elektryczna – 158,59 zł, woda – 106,18 zł, wywóz śmieci – 39 zł, telefon – 40,59 zł, ubezpieczenie budynków – 505 zł, ubezpieczenie skarżącego – 60 zł, rata podatku rolnego – 60 zł, lekarstwa i środki opatrunkowe – 400 zł, żywność – 1200 zł i więcej. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Strony postępowania sądowego obowiązane są do ponoszenia jego kosztów, na co wskazuje art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej "P.p.s.a.". Oznacza to, że zadaniem stron jest poczynienie oszczędności we własnych, zwykle ponoszonych wydatkach na poczet tego rodzaju kosztów. Ustawodawca przewidział jednocześnie możliwość uczynienia odstępstwa od powyższej reguły w przypadku osób o trudnej sytuacji materialnej. Wedle art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata i o takie właśnie częściowe wsparcie ubiega się Z. K. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przesłanką jego przyznania jest niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przepis ten zarazem stanowi wyraźnie, że to wnioskodawca winien wykazać opisaną wyżej niemożność samodzielnego sfinansowania swojego udziału w danym postępowaniu sądowym. Mając powyższe na uwadze uznano, że brak jest podstaw do uwzględnienia żądania strony. W pierwszej jednak kolejności należy wskazać, że postanowieniem tut. Sądu z dnia 10 sierpnia 2015 r. Z. K. przyznane zostało prawo pomocy obejmujące zwolnienie od połowy opłat sądowych. Tym samym obecne jego żądanie o zwolnienie od wszelkich kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe w części, w której zostało już uwzględnione. Dlatego też w pkt I niniejszego postanowienia umorzono w tym zakresie postępowanie na podstawie art. 249a P.p.s.a. Odnosząc się natomiast merytorycznie do wniosku skarżącego o zwolnienie od pozostałej części kosztów sądowych wskazać należy, że jest on niezasadny. Wnioskodawca powołuje się na swoją trudną sytuację finansową tj. brak jakichkolwiek oszczędności, konieczność utrzymywania studiującej córki oraz wzrost wydatków na leczenie. Analiza przedstawionych w jego oświadczeniu majątkowym danych wskazuje, że w zasadzie całość uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego żonę dochodów wydatkowana jest na tzw. konieczne potrzeby. Należy jednak zwrócić uwagę, że zarówno wnioskodawca, jak i jego żona uzyskują stałe dochody, które trudno obiektywnie zaliczyć do najniższych. Wystarczają one na zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb wymienionych i ich córki. Ponadto, strona dysponuje majątkiem w postaci nieruchomości rolnej wykorzystywanej na tzw. własne potrzeby (uprawa warzyw). W związku z powyższym zawyżone wydają się być podane przez skarżącego wydatki na wyżywienie dwóch osób w kwocie 1200 zł miesięcznie. Nadto, skarżący powołuje się na wydatek (500 zł) związany z obsianiem części posiadanego gruntu rolnego łubinem zaznaczając jednocześnie, że jego celem było tylko to, aby grunt ten nie stał odłogiem i brak jest jakiejkolwiek korzyści z tym związanej. W kontekście powołanej wyżej przesłanki przyznania prawa pomocy argumentacja ta nie może skłaniać ku przychyleniu się do wniosku strony, bowiem trudno tego rodzaju wydatku uznać za konieczny tj. przesądzający o egzystencji człowieka. Poza tym, pozostała część posiadanego przez skarżącego gruntu rolnego mogłaby podlegać np. dzierżawie celem uzyskania dodatkowych środków pieniężnych dla rodziny, w sytuacji, gdy z uwagi na zły stan zdrowia wnioskodawca i jego żona nie są w stanie go uprawiać. Istotnym jest także, iż wysokość opłaty, której obowiązek uiszczenia spoczywa aktualnie na wnioskodawcy to 50 zł (tzn. po uwzględnieniu faktu, że jest on już zwolniony od połowy tej opłaty wynoszącej 100 zł). Zestawiając tę kwotę tj. 50 zł z dochodem skarżącego i jego żony (3460,54 zł) trudno przyjąć, że jej wydatkowanie na poczet kosztów sądowych w niniejszej sprawie może skutkować powstaniem uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zaznaczenia wymaga też, że niniejsza sprawa została już prawomocnie zakończona i w takim stanie rzeczy istnieje małe prawdopodobieństwo dalszych wydatków z nią związanych. Trzeba też zaznaczyć, że inna ocena możliwości płatniczych strony dokonana przez sąd powszechny nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku złożonego w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznający go referendarz sądowy uprawniony jest do samodzielnych rozważań w tym przedmiocie. Dlatego też odmówiono zwolnienia Z. K. od kosztów sądowych w zakresie, w jakim nie został od nich zwolniony wymienionym postanowieniem tut. Sądu z dnia 10 sierpnia 2015 r., o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.