II SA/Rz 447/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2017 r. w Rzeszowie wniosku ZK i KK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi ZK i KK na decyzję [.] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [.] z dnia [.] lutego 2015 r. nr [.] w przedmiocie nakazu rozbiórki zadaszenia - p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wnosząc zażalenia na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 października 2016 r. oraz 24 lutego 2016 r., skarżący wystąpili z wnioskiem o przyznaje prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych związanych z tymi środkami zaskarżenia (k. 252, 294 i n.). Z przedstawionych przez strony informacji wynika, że utrzymują się z emerytur w kwotach 1605,46 zł i 1855,08 zł netto. Mieszkają w domu o pow. 110 m2. Są również właścicielami nieruchomości rolnej o pow. 1,46 ha, której jednak nie uprawiają. Na ich utrzymaniu pozostaje dorosła córka, która pomimo ukończenia studiów w październiku 2016 r. dotąd nie znalazła jeszcze pracy. Pomimo posiadania stałego dochodu ich wydatki rosną, także z powodu pogarszania się stanu ich zdrowia. Muszą też wykonać konieczne remonty domu, w tym wymianę starych okien. W związku z tym nie mają z czego czynić oszczędności, których nie posiadają, ponieważ przez 26 lat kształcili 6 dzieci, a do dzisiaj posiadają niespłacone długi. Na remont i kształcenie zaciągnęli dług w wysokości 9 000 zł, który spłacają od listopada po 1000 zł miesięcznie. Od 19 grudnia 2016 r. Z. K/ przebywał w szpitalu, z którym łączyły się nieprzewidziane wydatki, które nie dał on żadnych korzyści. Po stronie wydatków podali: woda – 74,62 zł, energia elektryczna – 189,93 zł, gaz – 394,49 zł, wywóz śmieci – 39 zł, telefon – 40,59 zł, ubezpieczenie ZK – 60 zł, ubezpieczenie budynków gospodarczych – 505 zł, węgiel 1659 zł, lekarstwa i opatrunki – 400 zł. Pozostałe środki wydatkują na własne utrzymanie i wynajęcie samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga w niniejszej sprawie została wniesiona 3 kwietnia 2015 r. (data stempla pocztowego). Wniosek o prawo pomocy podlega zatem rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej: "Ppsa", przy uwzględnieniu dyspozycji art. 2 i 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658). Rozpoznawany wniosek jest kolejnym zgłoszonym przez skarżących w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2015 r. (k.67) Sąd przyznał skarżącym prawo pomocy obejmujące zwolnienie od opłat sądowych w 1/2 części. Po rozpoznaniu wniosku z dnia 23 czerwca 2016 r. (k.189) postanowieniem z dnia 30 czerwca 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie szerszym, niż przyznane postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2015 r. Okoliczności te determinowały zatem sposób rozpoznania także obecnego wniosku, ponieważ zgodnie z art. 165 Ppsa, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Ocenie Sądu podlegała zatem zmiana sytuacji materialno-bytowej wnioskodawców od czasu ostatniej takiej oceny dokonanej przez Sąd i referendarza sądowego. Skarżący ubiegają się o zmianę postanowienia z dnia 10 sierpnia 2015 r. poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie szerszym, niż przyznane ww. orzeczeniem. Wobec tego, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, powinni wykazać, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz że od tamtego czasu nastąpiła zmiana w sytuacji materialno-bytowej uzasadniająca zmianę ww. postanowienia. Okoliczności takich jednak nie wykazano. Rodzina ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a deklarowane dochody i wydatki pozostają na zbliżonym poziomie i nie pochłaniają wszystkich posiadanych środków. Koszty sądowe w postaci opłat sądowych od wniesionych aktualnie zażaleń, biorąc pod uwagę, że będą należne tylko w 1/2 części (czyli po 50 zł, łącznie 100 zł), nie mogą zaś spowodować uszczerbku dla koniecznego utrzymania rodziny skarżących. Niewątpliwie sytuacja materialna rodziny poprawiła się zaś w związku z nieponoszeniem już wydatków na córkę, która dotychczas studiowała i mieszkała poza M., a te były deklarowane w kwotach od 1200 do nawet 2000 zł miesięcznie (m.in. sprawy o sygn. II SA/Rz 860/15 i II SA/Rz 1207/15). Znaczna część tej kwoty pozostaje więc obecnie do dyspozycji rodziny. Wcześniejsze wydatki na naukę innych starszych dzieci nie mają zaś dla niniejszego postępowania bezpośredniego znaczenia, ponieważ ocenie Sądu podlega obecna sytuacja materialno-bytowa skarżących i wspólnie gospodarującej rodziny. Nie wykazano natomiast żadnymi dowodami posiadania zobowiązań do spłaty, w tym obecnie deklarowanej pożyczki w kwocie 9 000 zł, którą mają spłacać w ratach po 1000 zł miesięcznie. Analiza danych z innych spraw i orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy w nich wydawanych oraz regulowania opłat sądowych wskazuje zaś, że skarżący posiadają jednak pewne zdolności płatnicze. Sąd nie wzywał jednak wnioskodawców o nadesłanie bardziej szczegółowych danych, ponieważ oświadczenia zawarte w formularzu PPF składane są pod rygorem odpowiedzialności karnej, a ponadto Sąd z urzędu miał również możliwość zapoznania się z oświadczeniami i dowodami złożonymi przez nich (bądź ich pełnomocnika) w innych postępowaniach sądowych. Z podanych względów brak było podstaw do zmiany postanowienia z dnia 10 sierpnia 2015 r. poprzez przyznanie skarżącym zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie szerszym, niż w wysokości 1/2 opłat sądowych. Nie wykazano bowiem istotnych, niekorzystnych zmian w sytuacji materialno-bytowej rodziny, zwłaszcza niemożności poniesienia opłat sądowych od wniesionych zażaleń. Dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 Ppsa odmówiono uwzględnienia wniosku. Prawo pomocy powinno bowiem służyć osobom bez dochodu lub o niskich dochodach, które przy wykorzystaniu wszystkich swoich możliwości i środków rzeczywiście nie są w stanie wygospodarować wolnych środków kosztem podstawowego utrzymania. Wysokość dochodu skarżących obliguje ich natomiast, w świetle art. 199 Ppsa, do poniesienia części wydatków zainicjowanego przez nich postępowania sądowego. W świetle przedstawionych okoliczności może się to odbyć bez uszczerbku dla koniecznego ich utrzymania.