II SA/Rz 448/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolska Sędzia NSA Stanisław Śliwa /spr./ AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant st.sekr.sąd.B.Krztoń po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę do wyroku z dnia 21 czerwca 2005 r. Decyzją z dnia [...] marca 2004 r., Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art.138 § 1 pkt 1 KPA oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.07.2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (Dz. U. nr 132, poz. 1115 z 2002 r.) po rozpatrzeniu odwołania B. B. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...].12.2003 r., Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u zainteresowanej choroby zawodowej - przewlekłego alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa z poz. 12 wykazu chorób zawodowych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W jej uzasadnieniu podano, że przedmiotowym aktem organ I instancji orzekł o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa z poz. 12 wykazu chorób zawodowych u B. B. Przeprowadzona ocena narażenia zawodowego wykazała, że zainteresowana pracowała kolejno w latach 1977 - 1980, jako programista w ośrodku obliczeniowym [...], w latach 1980 - 1981, jako specjalista-programista w ośrodku obliczeniowym [...], w latach 1982 - 1997, jako specjalista programista w ośrodku obliczeniowym [...], od roku 1994 przekształconym w "[...]", obecnie S. sp. z o.o. w R. W trakcie wykonywania powyższej pracy narażona była na oddziaływanie pola elektromagnetycznego powstającego podczas pracy monitorów ekranowych oraz okresowo na hałas o natężeniu do 80 dB[A], a więc znacznie poniżej obowiązujących normatywów higienicznych, powstający przy pracy drukarek igłowych. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w orzeczeniu lekarskim z dnia 8.07.2003 r. nie rozpoznał choroby pochodzenia zawodowego z poz. 12 wykazu chorób zawodowych z powodu braku zmian alergicznych oraz braku narażenia zawodowego na typowe czynniki alergizujące środowiska pracy. Zainteresowana odwołała się od tego orzeczenia lekarskiego, w związku z czym skierowana została do Instytutu Medycyny Pracy. IMP wydał w dniu 14.11.2003 r. orzeczenie, nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej alergicznego nieżytu nosa z poz. 12 wykazu. Stwierdzono, że zainteresowana nie była narażona na typowe alergeny zawodowe i brak zmian chorobowych typowych dla alergicznego nieżytu nosa. Na podstawie powyższych orzeczeń Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał przedmiotową decyzję. Od decyzji odwołała się B. B. Domagała się przeprowadzenia dodatkowych badań lekarskich mających na celu ustalenie jej pasma widzialności i słyszalności, zażądała obecności w trakcie wyżej wymienionych badań egzorcysty, stwierdziła, że schorzenia górnych dróg oddechowych nie były u niej wywołane czynnikami alergizującymi, ale promieniowaniem elektrostatycznym i elektromagnetycznym. Organ odwoławczy uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Dla stwierdzenia istnienia schorzenia zawodowego przez organy sanitarne konieczna jest pozytywna opinia lekarska biegłych z zakresu medycyny pracy oraz udowodnienie faktu pracy w warunkach szkodliwych mogących wywołać dane schorzenie, w tym przypadku zatrudnienie w narażeniu na czynniki alergizujące typowe dla miejsca pracy. Odwołująca się nie wykazała narażenia na czynniki alergizujące typowe dla środowiska pracy. Uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostki tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Medycyny Pracy nie rozpoznały istnienia schorzeń, które można zakwalifikować jako chorobę zawodową z poz. 12 wykazu chorób zawodowych. Brak jest pozytywnego rozpoznania lekarskiego jednostki chorobowej znajdującej się w wykazie chorób zawodowych. Brak jest doniesień w dostępnej literaturze o możliwości wywoływania przez pola elektromagnetyczne o tak niewielkich natężeniach, jakie powstają podczas pracy monitora, jakichkolwiek schorzeń. Postępowanie w kierunku rozpoznania choroby z poz. 25 wykazu nie zostało wszczęte, albowiem zgodnie z obowiązującą treścią rozporządzenia w kontekście zgłoszonego podejrzenia mogłyby być rozpatrywane : choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami fizycznymi, chemicznymi lub biologicznymi i wg p. 6 centralne zmiany zwyrodnieniowe siatkówki i naczyniówki wywołane krótkofalowymi promieniami podczerwonymi lub promieniowaniem widzialnym w obszarze widma niebieskiego. W przedmiotowej sprawie ekspozycja zawodowa ustała w 1997 r., czyli minęło 5 lat do chwili zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej mimo wcześniejszego zakończenia narażenia zawodowego wynosi 3 lata. Zatem nie ma podstaw do wszczęcia procedury orzeczniczej. Stwierdzone u zainteresowanej w październiku 2002 r. zmiany w narządzie wzroku dotyczyły rozpoznania starczowzroczności czyli osłabienia ostrości wzroku związanego z wiekiem. Ponadto monitory ekranowe nie emitują promieniowania podczerwonego lub ultrafioletowego. Brak narażenia na czynnik szkodliwy nie pozwała podjąć postępowania diagnostycznego. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarzyła B. B. nie wskazując kierunku jej weryfikacji. W uzasadnieniu skargi podała, że organy niezasadnie przyjmują, że ubiega się ona o stwierdzenie choroby zawodowej alergicznego nieżytu błony śluzowej nosa związane z alergią czynników alergizujących nie uwzględniając schorzeń wpisanych w karcie charakterystyki narażenia zawodowego. Organy powinny kierować się przy tym listą chorób obowiązującą w okresie kiedy skarżąca przechodziła na rentę w latach 1996 - 1998. W świadectwie pracy nie wpisano skarżącej, że przechodzi na rentę z tytułu choroby zawodowej. Pierwsze narażenie narządu wzroku ustało w 1998 r. i nie wpisano jej pracy w [...] Banku. Nieracjonalne jest stwierdzenie, że w wieku 45 lat, po 15 latach pracy przy monitorze osłabienie wzroku, uszkodzenie układu łzawiącego, czy wada cylindryczna związana jest z wiekiem, a nie z pracą zawodową. Wadliwym jest stosowanie przez organy nowych przepisów dotyczących chorób zawodowych. W dalszej części skargi B. B. odwołuje się do treści swoich pism z 12.12.2003 r. i 16.01.2004 r. Wskazuje także na dopuszczalne dawki stawek promieniowania, zagrożenie wynikające z pracy przy komputerze, występujące choroby, czynniki szkodliwe i niebezpieczne i istotne czynniki rzutujące na negatywny wpływ komputerów na zdrowie osób przy nich pracujących. Podczas rozprawy sądowej w dniu 21.06.2005 r. skarżąca podała, że przedmiotem jej skargi jest między innymi decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...].09.2004 r., Nr [...]. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie z przyczyn, które legły u podstaw wydania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się w trybie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) zwanego dalej rozporządzeniem. § 10 tego rozporządzenia przewiduje, że w postępowaniach rozpoczętych przed jego wejściem w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Rozporządzenie to weszło w życie 2 września 2002 r., a wszczęcie niniejszego postępowania - według akt administracyjnych przedstawionych Sądowi - nastąpiło wnioskiem z dnia 29.10.2002 r., a więc już pod rządami rozporządzenia z dnia 30.07.2002 r., dlatego podlegało regulacjom tego właśnie aktu prawnego, a nie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.). Powołane rozporządzenie zawiera uregulowania o charakterze materialnym i przepisy procesowe. W świetle przepisu § 2 rozporządzenia chorobą zawodową jest choroba ujęta w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pod rządami uprzednio obowiązującego rozporządzenia, które zachowuje aktualność pod rządami obecnie obowiązującego rozporządzenia przyjmuje się, że dla uznania schorzenia za chorobę zawodową niezbędnym jest, by figurowało ono we wspomnianym wykazie, by zespół objawów chorobowych odpowiadał skutkom biologicznym czynnika szkodliwego oraz by istniał lub był wysoce prawdopodobny związek przyczynowy między chorobą a warunkami pracy. Choroby zawodowe rozpoznają jednostki organizacyjne służby zdrowia wymienione w § 5 ust. 1-3 rozporządzenia. Jednostki orzecznicze I i II stopnia wymienia przepis § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia. Orzeczenie rozpoznające chorobę zawodową lub wykluczające schorzenie, ewentualnie jego zawodową etiologię wydają one na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej I stopnia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej było kwestionowane przez pracownika, przysługiwało mu uprawnienie do jego weryfikacji poprzez ponowne badanie, dokonywane na jego wniosek przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. (§7 ust. 1 rozporządzenia). Decyzję w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim. (§8 ust. 1 rozporządzenia). Zachowało aktualność dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że inspektor sanitarny podejmujący decyzję na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia jest przy tym związany orzeczeniem lekarskim wydanym w sprawie w tym znaczeniu, że nie ma on prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyroki NSA : z dnia 9 lipca 1998 r., II SA 634/98, Pr. Pracy 1998 r., Nr 12, poz. 38 ; z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, ONSA z 1998 r., Nr 4 poz. 150). Jednocześnie należy podkreślić, że dokonane rozpoznanie choroby nie wyłącza uprawnień organów sanitarnych do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej, określonych w § 2 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia (postanowienie NSA z 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97 ONSA 1998/4/150 ) . Obowiązek oceny orzeczenia lekarskiego wynika dla inspektora sanitarnego z przepisu art. 7 kpa ustanawiającego zasadę dążenia do prawdy obiektywnej oraz art. 77 § 1 kpa, który stanowiąc gwarancję realizacji tej zasady obciąża organ administracyjny obowiązkiem zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Stosowanie tych przepisów oraz innych przepisów kpa jest konsekwencją faktu, że jest to postępowanie administracyjne podległe regulacjom rozporządzenia, co oznacza, że jeśli rozporządzenie nie zawiera odmiennych regulacji zastosowanie mają przepisy tego kodeksu. W. pierwszym rzędzie należy wskazać, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności odmowy stwierdzenia u skarżącej występowania choroby zawodowej określonej w poz. 12 wykazu chorób zawodowych - choroby alergicznego nieżytu nosa. Sąd w tej materii związany jest przedmiotem rozstrzygania przez organy obu instancji. Decyzje organów obu instancji i orzeczenia jednostek orzeczniczych obu stopni dotyczą choroby alergicznego nieżytu nosa. Kwestia ewentualnej bezczynności organów sanitarnych w zakresie choroby układu wzrokowego będzie przedmiotem odrębnego postępowania sądowego. W sprawie zostało wykazane, że skarżąca była zatrudniona w okresach wskazanych w decyzji na stanowiskach pracy, w trakcie wykonywania której narażona była na oddziaływanie pola elektromagnetycznego powstającego podczas pracy monitorów ekranowych oraz okresowo na hałas o natężeniu do 80 dB[A]. Jest poza sporem, że dwa wydane w toku postępowania orzeczenia uprawnionych jednostek służby zdrowia obu stopni wykluczyły występowanie u skarżącej choroby alergicznego nieżytu nosa o podłożu zawodowym. Jak wskazał organ II stopnia analiza zagrożenia zawodowego skarżącej nie potwierdza występowania alergenów zawodowych i tym samym brak jest podstaw do rozpoznania zawodowej etiologii alergicznego nieżytu nosa. Takie samo stanowisko zajął organ orzeczniczy I stopnia. W takiej sytuacji stwierdzić należy, że badania przeprowadzone przez dwie niezależne od siebie jednostki organizacyjne służby zdrowia nie stwierdziły u B. B. schorzenia określonego w poz. 12 wykazu chorób zawodowych. Danie wiary tym rozpoznaniom i odmowa uznania za wiarygodne odmiennych twierdzeń skarżącej jest uzasadnione z uwagi na wysokie kwalifikacje pracowników Instytutu Medycyny Pracy i Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Obie opinie są zgodne co do swojej treści, dlatego stanowisko organu II instancji co do braku podstaw do stwierdzenia u B. B. choroby zawodowej w postaci alergicznego nieżytu nosa wywołanego czynnikami zawodowymi nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przez organ ustanowionej art. 80 KPA. Sąd mógłby tę ocenę podważyć wyłącznie w przypadku naruszenia przepisów postępowania przy przeprowadzaniu postępowania dowodowego lub gdyby ocena ta była dowolna, to jest sprzeczna z logiką wiedzą i zasadami doświadczenia życiowego. Takiego zarzutu ocenie przeprowadzonej przez organ JJ instancji uczynić nie można. Wprawdzie skarżąca prezentuje w tej materii odmienne stanowisko, jednak nie może to podważać wiarygodności opinii WOMP i IMP. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego konieczności stosowania w sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) stwierdzić, należy, że nie może zostać on uwzględniony. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, by postępowanie w sprawie zostało wszczęte pod rządami tego rozporządzenia. Jak wskazano wyżej w świetle § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych ... kryterium decydującym o jego stosowaniu jest moment wszczęcia postępowania, a nie moment przechodzenia skarżącej na rentę. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.