II SA/Rz 45/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Małgorzata Wolska Sędziowie WSA Piotr Godlewski WSA Paweł Zaborniak /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 marca 2020 r. sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania -skargę oddala- Syng. II SA/Rz 45/20 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi P.K. jest postanowienie Komendanta Oddziału Straży Granicznej w [...] (dalej zwany Komendantem) z dnia [...] listopada 2019 r., znak [...], o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r., o nr [...], w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r., [...] w [...], Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12 000 zł, z tytułu wykonywania przewozu drogowego odpadów tranzytem przez terytorium Rzeczpospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia. Dnia [...] listopada 2019 r., P.K. reprezentowany przez fachowego pełnomocnika wniósł od powyższej decyzji odwołanie, do którego załączył jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wskazano, że w okolicznościach w jakich doszło do zwrócenia zatrzymanego pojazdu oraz pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2019 r., którym dysponował P.K. wytworzyło w nim usprawiedliwione przekonanie, że nie zostanie nałożona na niego kara za przewóz odpadu. Ponadto, okolicznością przemawiającą za uwzględnieniem żądania jest fakt, że P.K. jest obywatelem Ukrainy i komunikował się w języku polskim jedynie w ograniczonym zakresie. Komendant Oddziału Straży Granicznej w [...] opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] listopada 2019 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od opisanej wyżej decyzji o nałożeniu kary pieniężnej. Organ, rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu wyjaśnił, iż pismem z dnia [...] czerwca 2019 r., zawierającym zawiadomienie o wszczęciu postępowania Organ I instancji pouczył stronę m.in. o obowiązku ustanowienia w Rzeczpospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń na podstawie art. 40 § 4 K.p.a. Zawiadomienie to zostało doręczone stronie w dniu [...] lipca 2019 r. Od tej daty strona powinna mieć świadomość, że jeżeli w zakreślonym terminie nie wyznaczy pełnomocnika do doręczeń w kraju to organ nie będzie wysyłał jej pism za granicę, fecz pozostawi je w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Strona pomimo tego pouczenia nie wyznaczyła pełnomocnika do doręczeń, akceptując wynikające z takiego zaniechania ryzyko nieotrzymania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. Wobec tego Organ I instancji zobowiązany był pozostawić decyzję o nałożeniu kary w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, a skutek ten nastąpił w dniu wydania opisanej decyzji. Odwołanie mogło zostać złożone w każdym 14 dniowym terminie, czyli najpóźniej w dniu [...] sierpnia 2019 r. Powyższe okoliczności stanowią ważną podstawę dla stwierdzenia, że strona nie uprawdopodobniła braku swej winy. Podkreślono, że w świetle orzecznictwa NSA nieznajomość języka polskiego nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu. Język polski jest językiem urzędowym m.in. dla terenowych organów administracji publicznej. Nieznajomość języka polskiego powinna skłonić stronę do skorzystania z pomocy tłumacza. Wniesiony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie bowiem strona nie uprawdopodobniła w toku postępowania, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Podnoszone przez nią twierdzenia, że nie zostanie nałożona kara za przewóz odpadu w związku z pismem Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska czy też ze względu na braki w komunikowaniu się w języku polskim w ograniczonym zakresie nie powodowały, że nie była ona w stanie złożyć odwołania w terminie. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do WSA P.K., który zarzucił naruszenie: 1) art. 58 § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowym stanie faktycznym poprzez uznanie, że przedstawione zdarzenia nie uzasadniają przywrócenia terminu oraz poprzez uznanie, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy skarżącego; 2) art. 7 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności w związku z tym, iż organ przy rozpoznaniu sprawy nie wziął pod uwagę słusznego interesu strony; 3) art. 8 i art. 9 K.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej i niezapewnienie skarżącemu podstawowej wiedzy o dalszym biegu postępowania oraz niewyjaśnienie budzących wątpliwości działań. Wobec tak postawionych zarzutów, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od Organu kosztów postępowania sądowego. W skardze zrelacjonowano stan faktyczny sprawy. Zwrócono uwagę, iż w dniu [...] czerwca 2019 r. na drogowym przejściu granicznym w [...] został zatrzymany celem kontroli pojazd wraz z przyczepą, na której znajdował się spalony pojazd marki Mercedes zakupiony przez skarżącego w Niemczech. Według oceny pracownika Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska delegatura w [...] samochód ten stanowił odpad niebezpieczny w związku z czym w dniu [...] czerwca 2019 r., Komendant Placówki Straży Granicznej w [....] poinformował Główny Inspektorat Ochrony Środowiska o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w postaci pojazdu. Równocześnie zostało wszczęte przez Komendanta postępowanie w związku z podejrzeniem naruszenia przy przewozie przepisów art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f ustawy o transporcie drogowym oraz art. 4 pkt 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Została pobrana od kierowcy kaucja w wysokości 12 000 zł. W odpowiedzi na zawiadomienie Komendanta Główny Inspektorat Ochrony Środowiska pismem z dnia [...] lipca 2019 r. stwierdził, że w świetle danych uzyskanych przez odpowiedni organ władz niemieckich w jego opinii nie zostało spełnione żadne z kryteriów zaliczenia pojazdu jako odpadu. Wzwiązku z powyższym Dyrektor Departamentu Kontroli Gospodarowania Odpadami GlOŚ zwrócił się do Komendanta PSG w [...] o zwolnienie i umożliwienie dalszego przemieszczenia pojazdu na terytorium U. Z pismem zawierającym opinie GlOŚ zapoznał się skarżący, który był kilkukrotnie obecny w siedzibie Placówki SG. Pojazd zgodnie ze wskazaniem został zwolniony i wydany skarżącemu. P.K. po odebraniu pojazdu był przekonany, że postępowanie prowadzone w jego sprawie zostało zakończone wraz ze zwrotem pojazdu. O tym, że w jego sprawie wydano decyzję o nałożeniu kary pieniężnej dowiedział się dopiero gdy jego pełnomocnik wystąpił do organu o zwrot wpłaconej na poczet grożącej mu kary kaucji. Okoliczności, w jakich doszło do wydania decyzji wskazują, że Organ niewłaściwie zinterpretował powołaną przyczynę uchybienia terminu, skutkiem czego błędnie zastosował art. 58 § 1 k.p.a. Organ w sposób nieusprawiedliwiony pominął wyżej opisane okoliczności poprzedzające wydanie decyzji, a wskazujące, że strona dochowała staranności w prowadzeniu swoich spraw. Skarżący mógł uznać, że kwestia uznania lub nie pojazdu za odpad została ostatecznie rozstrzygnięta na jego korzyść i nie ma potrzeby ustanawiać pełnomocnika w sprawie. Jeżeli zaś organ uważał, że nie jest związany opinią GIOŚ i w dalszym ciągu może uznać pojazd za odpad, to powinien był najpóźniej w momencie zwalniania pojazd udzielić stosownego wyjaśnienia stronie. Skarżący wbrew twierdzeniom organu dochował staranności w prowadzeniu własnych spraw. Skarżący przy zapoznawania się ze stanowiskiem GIOŚ wyrażonym w piśmie z dnia [...] lipca 2019 r. miał świadomość, że opinia ta została wydana już po uznaniu pojazdu za odpad przez Inspektora WIOŚ. Miał też świadomość, że pojazd jest mu zwracany w związku z otrzymanym przez Organ pismem. Biorąc te okoliczności pod uwagę przy ograniczonej znajomości polskiego języka i prawa przez stronę przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek warunkujących skuteczne wnioskowanie o przywrócenie terminu Organ powinien był uznać, że zasadnym jest przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a nie czyniąc tego naruszono przepis art. 58 § 1 K.p.a. Komendant, odpowiadając na zarzuty skargi wniosło jej oddalenie. Stwierdzono, że skarga nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym i nie zasługuje na uwzględnienie. Ponieważ skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi, to Organ nie mógł uwzględnić jego wniosku. Na etapie postępowania administracyjnego strona została należycie pouczona o skutkach braku ustanowienia pełnomocnika i z tego względu decyzja została pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Podkreślono, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności. Na gruncie niniejszej sprawie wykazane zostało, że zaistniała sytuacja była wynikiem niedbalstwa strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 365). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Należy na wstępie przypomnieć, że przedmiotem skargi jest postanowienie Komendanta Oddziału Straży Granicznej w [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 58 K.p.a. Zgodnie z nim w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w §2 jest niedopuszczalne (§3). Należy dodać, iż w myśl art. 59 § 2 K.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. W niniejszej sprawie znaczenie kluczowe odgrywa art. 40 § 4 K.p.a., który stanowi: Strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej, innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej i nie działa za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Natomiast w myśl art. 40 § 5 k.p.a. w razie niewskazania pełnomocnika do doręczeń przeznaczone dla tej strony pisma pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Stronę należy o tym pouczyć przy pierwszym doręczeniu. Strona powinna być również pouczona o możliwości złożenia odpowiedzi na pismo wszczynające postępowanie i wyjaśnień na piśmie oraz o tym, kto może być ustanowiony pełnomocnikiem. Zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że Organ I instancji przed wydaniem decyzji o nałożeniu kary, wypełnił ciążący na nim prawny obowiązek pouczenia o konieczności wskazania przez stronę pełnomocnika do doręczeń oraz wynikających z powołanych regulacji konsekwencji niewskazania pełnomocnika do doręczeń. Otóż zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. Komendant Placówki Straży Granicznej w M. szczegółowo poinformował P.K. o treści wszystkich istotnych w sprawie przepisów prawa. Stosowne pouczenie zawiera treść pkt 6 części "Zawiadomienia" o treści pouczenia. Poinformowano również stronę, iż w myśl art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. z 2019 r. poz. 1480), dokumenty przesłane do sprawy winny być sporządzone w języku urzędowym, którym jest język polski. W rezultacie dokonanego pouczenia oraz zaniechania zastosowania się do niego przez stronę skarżącą Organ I instancji miało pełne podstawy do pozostawienie w aktach sprawy swej decyzji z dnia [...] kwietnia 2019 r. o nałożeniu kary pieniężnej na stronę skarżącą. Dlatego odwołanie strony wpłynęło do Organu z uchybieniem terminu do jego wniesienia, co uprawniało stronę do złożenia wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. Sąd podziela wyrażony w postanowieniu pogląd Organu odwoławczego, który znajduje oparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż nieznajomość języka polskiego nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą uchybienie terminu bowiem język polski jest językiem urzędowym, o czym strona została skutecznie poinformowana z chwilą wszczęcia postępowania w jej sprawie. Zauważyć należy, że wszystkie pisma kierowane do strony zostały sporządzone w języku polskim w tym pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2019 r., [...]. Zdaniem Sądu, nie można skutecznie powoływać się na nieznajomość języka urzędowego, jeżeli z zachowania wnioskodawcy wynika, że część dokumentów była dla niego zrozumiała. W niniejszej sprawie strona traktuje wybiórczo kierowane do niej pisma organów administracji twierdząc, że te z których wywodzi pozytywne dla siebie skutki prawne były dla niej zrozumiałe i jasne, zaś zawiadomienie o wszczęciu postępowania nie doszło do stanu jej świadomości ze względu na nieposługiwanie się językiem polskim. Strona nieskutecznie odwołuje się do okoliczności mających związek ze zwróceniem zatrzymanego na granicy pojazdu oraz treścią pisma Dyrektora Departamentu Kontroli Gospodarowania Odpadami Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2019 r. Ten argument został powołany we wniosku o przywrócenie terminu oraz w treści skargi do WSA. Skarżący otrzymał bowiem nie tylko to pismo, ale w dniu [...] lipca 2019 r, także zawiadomienie Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w związku z naruszeniem przepisów ustawy o transporcie drogowym, co polegało na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów tranzytem przez terytorium Rzeczpospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia. Zatem do chwili zakończenia tego postępowania i uzyskania decyzji rozstrzygającej sprawę, strona nie mogła zakładać, że kara za przewóz odpadów bez zezwolenia nie zostanie nałożona. Tym bardziej, że z treści pisma z dnia [...] lipca 2019 r. nie wynika jednoznaczne stanowisko organu krajowego o tym, że spalony pojazd nie jest odpadem a tym samym, że nie ma podstaw do nakładania kary. Dlatego też żadne ze zdarzeń, do których odwoływał się pełnomocnik strony nie mogło wytworzyć rozumianego obiektywnie uzasadnionego przekonania o braku sankcji z tytułu naruszenia obowiązujących przepisów o transporcie drogowym, a tym bardziej nie znosiło obowiązku strony zaznajomienia się z treścią zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przewozu tranzytem odpadu bez wymaganego prawem zezwolenia. Wydanie pojazdu nie oznacza bowiem automatycznego zniesienia sankcji za brak zezwolenia na przewóz. Ewentualne przypuszczenia strony o nie nałożeniu kary, nie wyłączały jej odpowiedzialności za niedochowanie terminu do złożenia odwołania, skoro o wszystkich istotnych prawach i obowiązkach skarżący została wyraźnie pouczona w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania zaś Organ prowadzący postępowanie nie skierował do strony jakiegokolwiek dokumentu, choćby sugerującego pozytywne zakończenie sprawy nałożenia kary. Wobec tego nie może być mowy o uprawdopodobnieniu braku winy w nieterminowym złożeniu środka odwoławczego. Postanowienie Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jako w pełni legalne powinno więc pozostać w obrocie prawnym. WSA działając z urzędu na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. nie doszukał się w działaniu w/w Organu, takich uchybień które wiązałyby się z koniecznością uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a. Z tych powodów skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.