II SA/Rz 451/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata. J. S. dołączonym do skargi na decyzję SKO z dnia [...] marca 2012 r. Nr [..] urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF zwrócił się o przyznanie mu zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu wskazał, że wraz z żoną z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej spowodowanej jej chorobą i kosztami leczenia. Wg zawartego we wniosku oświadczenia, jedynym źródłem ich utrzymania jest pobierana przez nią renta w wysokości 1335 zł., zaś posiadany majątek obejmuje dom o pow. 100 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 1,17 ha. Ponieważ powyższe informacje okazały się niewystarczające dla dokonania wiarygodnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, został on wezwany do: a) wskazania średniej wysokości miesięcznych wydatków przeznaczanych przez siebie i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym na zakup żywności, utrzymanie domu (z wyszczególnieniem opłat za energię elektr., gaz, wodę i kanalizację, telefony, zakup opału itp.) oraz ewentualnie inne cele obciążające w istotny sposób domowy budżet (np. wydatki na leczenie żony), b) wskazania wszystkich osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym oraz posiadanego przez nie majątku i uzyskiwanych dochodów (z akt sprawy wynikało, że do grona dorosłych domowników należą oprócz żony jeszcze inne osoby, m.in. synowa A. S.), c) wskazania kwoty netto renty pobieranej przez żonę, d) wykazania wszystkich posiadanych przez siebie i domowników pojazdów mechanicznych oraz średnich miesięcznych kosztów ich utrzymania i eksploatacji, e) wskazania sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej oraz uzyskiwanych z gospodarstwa dochodów i /lub innych korzyści, f) korzystania ze wsparcia pomocy społecznej, g) przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych swoich i osób wspólnie gospodarujące za okres od 1 marca 2012 r. do dnia wykonania wezwania. Doręczone mu 16 maja 2012 r. wezwanie z zakreślonym 7-dniowym terminem do jego wykonania i wskazanym rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy (formularzu PPF) pozostało jednak bez odpowiedzi (ostatnim dniem tego terminu był 23 maja 2012 r.). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu z uwagi na podyktowane przedmiotem sprawy i przysługujące mu z mocy prawa zwolnienie od nich – art. 239 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270); informację o tym przekazano już skarżącemu w wezwaniu do uzupełnienia formularza PPF z dnia 15 maja 2012 r./. W tej sytuacji wniosek o ustanowienie adwokata dotyczy przyznania skarżącemu częściowego prawa pomocy, czego niezbędnym warunkiem jest wykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy. Jak wynika z powyższego, wykazanie tej przesłanki obciąża osobę wnioskującą (stosownie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2009 r. I FZ 171/09, to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy). Mimo że wstępna ocena możliwości płatniczych J. S. mogłaby wskazywać na spełnienie przez niego tej przesłanki, jego wniosek o ustanowienie zastępcy prawnego w osobie adwokata nie może jednak zostać uwzględniony. Jego nieco bardziej wnikliwa analiza poddaje bowiem w wątpliwość, czy informacje podane we wniosku PPF w zakresie w nim wskazanym, zostały udzielone w sposób wyczerpujący, a przez to czy są zgodne z rzeczywistością. Wynikało to głównie z braku dostatecznych informacji nt. wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę jego możliwości płatniczych, w tym m.in. faktycznie uzyskiwanych dochodów, ponoszonych na bieżące utrzymanie i leczenie wydatków, osób pozostających wraz z nim i żoną we wspólnym gospodarstwie domowym oraz posiadanych przez nich składników majątkowych i dochodów; tę ostatnią okoliczność uprawdopodabnia odbiór korespondencji kierowanej do skarżącego przez dorosłego domownika (synową). Udzielenie przez skarżącego odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie pozwoliłoby w sposób nie budzący wątpliwości ocenić złożony przez niego wniosek i w przypadku stwierdzenia jego zasadności, przyznać mu wnioskowane prawo pomocy (a więc wobec przysługującego mu ze względu na przedmiot sprawy ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych ustanowić zastępcę prawnego w osobie adwokata). Brak tej odpowiedzi skutkuje uzasadnionym przypuszczeniem, że skarżący nie ma zamiaru ujawnienia szczegółowych danych nt. swojej sytuacji materialnej i finansowej, a przez to, że być może kształtuje się ona nieco odmiennie niż wynika to z podanych dotychczas informacji. Finansowanie prawa pomocy ze środków publicznych powoduje, że okoliczności decydujące o jego przyznaniu nie mogą budzić jakichkolwiek wątpliwości, a jeżeli takie wystąpią, nie mogą być one interpretowanie na korzyść osoby wnioskującej i podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 255 wskazanej ustawy. Skarżący składając wniosek o prawo pomocy powinien był się liczyć z określonym stopniem ingerencji w sferę swojej prywatności, a decydując się na niewykonanie skierowanego do niego wezwania przewidywać niekorzystne dla siebie jego załatwienie. Powyższe skutkuje zatem uznaniem braku podstaw do wyłączenia względem wnioskodawcy obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Ubocznie należy zwrócić uwagę wnioskodawcy, że przepisy normujące postępowanie przed sądami administracyjnymi nie przewidują obowiązku działania stron przez fachowych pełnomocników na żadnym jego etapie (wyjątek stanowi jedynie wymóg sporządzenia przez osoby uprawnione niektórych środków zaskarżenia), a sąd orzekający w sprawie bierze z urzędu pod uwagę wszystkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji. W zestawieniu z przysługującym skarżącemu ustawowym zwolnieniem od kosztów sądowych, w pełni zabezpiecza to jego prawa w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 i 3 i art. 246 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.