II SA/Rz 451/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk /spr./ WSA Ewa Partyka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- Przedmiotem skargi JK jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: "SKO" lub "Kolegium) w [.] z dnia [.] lutego 2015 r. nr [.] w przedmiocie zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Powyższą decyzją Kolegium utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasto [.] z dnia [.] stycznia 2015 r., którą zobowiązano skarżącego do zwrotu wypłaconych uprawnionym dzieciom: A. i K., świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. w łącznej wysokości 12 000 zł - wraz z ustawowymi odsetkami. Z ustaleń faktycznych organów wynika, że na stronie ciąży wobec małoletnich dzieci: A. i K. obowiązek alimentacyjny. W związku z bezskutecznością egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 16 grudnia 2009 r. – wyroku Sądu Okręgowego w [.] o sygn. I.C. [.] /08, decyzją z dnia [.] września 2013 r. przyznano uprawnionym z funduszu alimentacyjnego świadczenie w łącznej wysokości 1 000 zł. W okresie świadczeniowym wypłacono im z funduszu łącznie kwotę 12 000 zł. Wobec tego na mocy art. 27 ust. 1 – 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.) dalej zwanej: "Ualim", JK obowiązany jest do zwrotu tej należności do funduszu. W odwołaniu od powyższej decyzji JK zarzucił organowi I instancji błąd w ustaleniach faktycznych, ponieważ nie ustalono, z jakich powodów były wypłacane świadczenia z funduszu jego dzieciom. Znajduje się ponadto w trudnej sytuacji materialnej i opiekuje się rodzicami; żyje w niedostatku. W ocenie organu odwoławczego odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie, a decyzja pierwszoinstancyjna okazała się prawidłowa. Skoro bowiem uprawnionym wypłacono z funduszu świadczenia to należność tę zobowiązany ma obowiązek zwrócić do funduszu wraz z odsetkami. Natomiast sytuacja materialna strony może mieć ewentualnie znaczenie podczas rozpatrywania zgłoszonego w odrębnym postępowaniu wniosku o umorzenie ww. należności bądź odroczenie terminu płatności albo rozłożenia na raty. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie JK powtórzył zarzuty zawarte z odwołaniu, domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji. Stwierdził też, że w decyzji nie wyjaśniono zasadności przesłanek, którymi organy kierowały się podczas ich wydawania, przez co naruszono art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie, przedstawiając argumentację zbieżną do wyrażonej w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (zob. art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej zwana: "Ppsa", stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 Ppsa). W myśl art. 145 Ppsa, sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem tylko wówczas, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 Kpa lub innych przepisach. Kontroli Sądu poddano decyzje w sprawie zwrotu przez skarżącego należności wypłaconych osobom uprawnionym z funduszu alimentacyjnego. Materialnoprawną podstawę wydanych aktów stanowiły przepisy art. 27 Ualim. Zgodnie z nimi – w dacie wydania decyzji przez SKO w [.], dłużnik alimentacyjny był zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Po zakończeniu okresu świadczeniowego organ właściwy wierzyciela obowiązany był do wydania decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja taka nie była wydawana w ramach uznania administracyjnego, lecz miała charakter związany (na mocy nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. poz. 1302) od dnia 18 września 2015 r. - daty wejścia nowelizacji w życie - decyzje administracyjne o zwrocie nie będą już wydawane, a należności od dłużnika alimentacyjnego będą egzekwowane w trybie egzekucji sądowej, a nie administracyjnej). Oznaczało to, że organ nie miał swobody w zakresie rozstrzygania, lecz był ustawowo zobligowany do wydania decyzji o zwrocie świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Poza decyzją organ właściwy wierzyciela miał obowiązek przekazać dłużnikowi alimentacyjnemu informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz informację o wysokości jego zobowiązań wobec Skarbu Państwa z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu. Wbrew stanowisku skarżącego organy dokonały niezbędnych ustaleń faktycznych, które legły u podstaw kontrolowanych rozstrzygnięć, i znajdują one potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Przywoływana natomiast trudna sytuacja materialna strony nie mogła być w żaden sposób rozpatrywana w granicach kontrolowanego postępowania. Z akt wynika, że wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [.] grudnia 2009 r. zasądzono od skarżącego na rzecz małoletnich dzieci alimenty. Decyzją z dnia [.] września 2013 r. Burmistrz Gminy i Miasta [.] przyznał na rzecz małoletnich AK i KK wypłacane do rąk ich przedstawicielki ustawowej świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości po 500 zł miesięcznie dla każdego na okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. Zasadność przyznania uprawnionym świadczeń mogła być oceniana tylko w granicach ostatnio wymienionego postępowania. Obecnie natomiast organy obowiązane były zbadać, czy i ile środków wypłacono uprawnionym z funduszu w okresie świadczeniowym na mocy wykonalnej decyzji i w jakim stopniu egzekucja przeciwko zobowiązanemu jest skuteczna. Wypłacone a niezwrócone do funduszu należności po zakończeniu okresu świadczeniowego należało objąć decyzją wydaną na podstawie art. 27 ust. 2 Ualim. Przedstawione okoliczności wskazują na legalność kontrolowanych decyzji. Nie ulega wątpliwości, że uprawnionym - w rozumieniu art. 2 pkt 11 Ualim – przyznano i wypłacano świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a minął już okres świadczeniowy, którego dotyczy kontrolowane postępowanie. Na potrzeby tego postępowania zgromadzono niezbędny materiał dowodowy – wystarczający do załatwienia sprawy na podstawie art. 27 Ualim, a podjęte rozstrzygnięcia odpowiadają prawu. Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący jest zobowiązanym do łożenia na utrzymanie własnych dzieci i zarazem dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 3 Ualim, co zresztą sam potwierdza opisując swoją sytuację materialną i wskazując, że już wcześniej zwracał się do Burmistrza o umorzenie zaległości. Zaistniały zatem określone w art. 27 ust. 1 Ualim przesłanki do wydania decyzji o zwrocie. Kwestia zaś udzielenia ulgi na podstawie art. 30 Ualim może być przedmiotem odrębnego postępowania, jednak dopiero po wydaniu ostatecznej decyzji na podstawie art. 27 ust. 1 Ualim; tak zresztą informował skarżącego organ odwoławczy w końcowej części decyzji z dnia [...] lutego 2015 r.. Z podanych względów, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę jako bezzasadną w całości oddalono.