II SA/Rz 452/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosków A. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. W., P. W. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę A. W. i M. W. w związku z brakiem jej opłacenia oraz wobec nieprzedłożenia jej odpisów. Wymienieni złożyli na powyższe orzeczenie zażalenia wraz z wnioskami o przywrócenie terminu do uzupełnienia powyższych braków skargi oraz wnioskami o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazali, że mieszkają w domu należącym do ich córki i pozostają na jej wyłącznym utrzymaniu. Skarżąca jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Z kolei skarżący prowadzi wprawdzie działalność gospodarczą, jednak nie przynosi ona żadnych zysków. Do wspólnego gospodarstwa wchodzi także wnuczka skarżących. Dochód rodziny tzn. wynagrodzenie córki stron wynoszące ok. 3000 zł nie wystarcza nawet na zaspokojenie podstawowych potrzeb, dlatego skarżący nie są w stanie pokryć kosztów sądowych, jak też opłacić pełnomocnika. Ze względu na fakt, że oświadczenia powyższe nie zawierały żadnych danych odnośnie do konkretnych wydatków stron, wezwano je do uzupełnienia w tym zakresie, jak też do nadesłania wyciągów z rachunków bankowych dorosłych członków wspólnego gospodarstwa domowego oraz deklaracji dla podatku od towarów i usług w związku z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. W odpowiedzi skarżący podali, że A. W. nie podejmuje prac dorywczych, w związku z czym nie osiąga dochodu. Wnioskodawca prowadzi jednoosobową działalność remontowo-budowlaną i nie zatrudnia pracowników. Córka stron ma dziecko w wieku 4 lat. Jest ona współwłaścicielem kamienicy (udział 1/3) oraz właścicielem nieruchomości rolnych i lasów o pow. ok. 2 ha. Średnie comiesięczne wydatki stron są następujące: leczenie – 500 zł, wyżywienie – 2000 zł, gaz – 250 zł, prąd – 530 zł, woda i kanalizacja – 200 zł, wywóz śmieci – 20 zł, opał – 2000 zł, telefony i Internet – 200 zł, utrzymanie samochodu osobowego córki z 2003 r. – 2000 zł. Skarżący zobowiązali się także do późniejszego przedłożenia (tj. w terminie siedmiu dni od daty udzielenie odpowiedzi na wezwanie) żądanych od nich wyciągów bankowych oraz deklaracji podatkowych, wskazując na sezon urlopowy i konieczność udania się do placówki banku położonej o ok. 40 km od miejsca zamieszkania. Do dnia rozpoznania wniosku dokumenty te nie zostały nadesłane (podany przez skarżących termin upłynął z dniem 17 sierpnia 2017 r.). Rozpoznając wnioski zważono, co następuje: Prawo pomocy nie stanowi formy wsparcia dla osób dobrze sytuowanych, lecz takich, które z trudnością zaspokajają swoje podstawowe potrzeby bytowe. Wnioskodawcy z jednej strony deklarują, iż dochód rodziny nie pozwala im na swobodną egzystencję, zaś z drugiej przedstawiają takie wydatki, które świadczą o ich bardzo dobrym statusie materialnym. Tego rodzaju rozbieżność nie pozwala na uwzględnienie żądania stron w jakiejkolwiek części. Wnioskodawcy podali mianowicie, że jedynymi środkami, którymi dysponują to te z tytułu wynagrodzenia za pracę córki, z którą mieszkają, wynoszące ok. 3000 zł. Z kolei w odpowiedzi na wezwanie o podanie uzupełniających danych dotyczących ich żądań przedstawili oni wydatki, których wielkość tj. 7700 zł przekracza i to ponad dwukrotnie powyższy dochód. Świadczy to najprawdopodobniej o zaniechaniu ujawnienia dodatkowych dochodów stron, które mogą pochodzić np. z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Wymieniony oświadczył wprawdzie, że nie przynosi ona żadnych zysków, jednak nie wyjaśnił dlaczego zatem ją kontynuuje. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy w całkowitym zakresie tzn. obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie radcy prawnego przyznawane jest osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast częściowe prawo pomocy tj. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art. 245 § 3 P.p.s.a.) przeznaczone jest dla osób, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Brzmienie powyższych regulacji wskazuje na to, że tylko wydatkom koniecznym tj. przesądzającym o egzystencji można przyznać walor pierwszeństwa przed obowiązkiem zapłaty należności publicznoprawnej. Takim niezbędnym wydatkiem nie jest więc ten na telefony i Internet w kwocie 200 zł, czy na utrzymanie samochodu w kwocie 2000 zł. Przy czym ten ostatni wydaje się być mocno zawyżony, tak zresztą jak należność za opał. Podkreślenia wymaga także, iż córka, na której utrzymaniu – zgodnie z oświadczeniem – pozostają skarżący posiada majątek w postaci udziału w prawie własności kamienicy oraz nieruchomości rolne i leśne o pow. 2 ha. Zwrócenia uwagi wymaga nadto, że wnioskodawcy nie wykonali w pełni skierowanego do nich wezwania. Nie nadesłali bowiem żądanych od nich dokumentów w postaci wyciągów z rachunków bankowych oraz deklaracji podatkowych. Powyższe miały zaś na celu częściowe choćby potwierdzenie rzeczywistej sytuacji finansowej stron. Skarżący zasłonili się okresem urlopowym, złym stanem zdrowia i koniecznością dotarcia do odległej o ok. 40 kw. od ich miejsca zamieszkania miejscowości, jednak również w zadeklarowanym przez siebie dodatkowym siedmiodniowym terminie, nie nadesłali oni wymaganej dokumentacji. Brak zastosowania się przez wnoszących o wsparcie do kierowanego do nich wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a. może stanowić samodzielną przesłankę odmowy przyznania żądanego prawa pomocy. W powiązaniu zaś z innymi, a opisanymi wyżej okolicznościami sprawy jednoznacznie przesądza o ewidentnym braku podstaw do przyznania jakiegokolwiek wsparcia. Pisma stanowiące odpowiedź na wezwanie referendarza dobitnie wskazują na bardzo dobrą kondycję finansową stron i rodzą pytanie o przyczyny ubiegania się o wsparcie ze środków publicznych. Celem prawa pomocy, - jak już wyżej zaznaczono – jest umożliwienie realizacji praw na drodze sądowej osobom ubogim, a do grupy tej skarżący z pewnością się nie zaliczają. Dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 257 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1, pkt 2 P.p.s.a.