II SA/Rz 453/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Małgorzata Wolska AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego P. C. kwotę 500 zł /słownie: pięćset złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 453/05 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2005 roku [...] , który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania P. C., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 roku znak: [...] nakazującą dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że P. C. jest właścicielem działki o nr ewidencyjnym 2275 w K. przy ul. K. [...]. Na działce tej wybudował w 2004 roku przedmiotowy obiekt budowlany, którą jest wiata o wymiarach 13.10 x 5,50 m, przy północnej ścianie budynku mieszkalnego oraz przy granicy z działką nr 2276 po stronie wschodniej. Oględziny wykazały, że obiekt stanowi szkielet z krawędziaków drewnianych zakotwionych do ścianki fundamentowej z bloczków betonowych ułożonych na fundamencie. Obiekt nie posiada ścian osłonowych, dach jest o konstrukcji drewnianej jednospadowej, pokryty lekkimi, przezroczystymi płytami z poliwęglanu. Posadzka wykonana jest z płyt posadzkowych na podłożu betonowym. Jest to obiekt o powierzchni zabudowy 72 m2, trwale związany z gruntem, posiadający dach. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] grudnia 2004 roku [...] nakazał rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu. W uzasadnieniu wskazał, że mimo, że obiekt nie został wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, jest w rozumieniu art. 3 pkt 2 prawa budowlanego , budynkiem wzniesionym bez pozwolenia na budowę. Ponieważ zrealizowany został w warunkach samowoli budowlanej, orzekanie w tej sprawie następuje w oparciu o przepis art. 48 prawa budowlanego. Organ dodał, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 roku w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych, za szczególny rodzaj budynku uważa się wiatę, która stanowi pomieszczenia naziemne, nie obudowane ścianami ze wszystkich stron, lub nawet w ogóle pozbawione ścian. Odwołanie od tej decyzji wniósł P. C. ,zarzucając, że wiata nie jest związana trwale z gruntem, jest to rodzaj "pół - namiotu", który jako obiekt tymczasowy nie wymaga pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, opisanej na wstępie, wskazał na treść przepisu art. 3 pkt 5 ustawy prawo budowlane, wyjaśniając, że tymczasowy obiekt budowlany jest przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości. Tymczasowość obiektu nie ma znaczenia dla wymagań prawnych związanych z jego budową – zgodnie z art. 28 prawa budowlanego, budowa wszystkich obiektów budowlanych wymaga pozwolenia na budowę, a jedynie wyjątki od tej zasady są wyliczone w art. 29 prawa budowlanego. W przedmiotowej sprawie nie mają zastosowania postanowienia art. 29 ust.1 pkt 2 tej ustawy, które dopuszczają budowę wiat wolnostojących o powierzchni nie przekraczającej 10 m2 na podstawie zgłoszenia właściwemu organowi, gdyż powierzchnia przedmiotowej wiaty wynosi 72 m2. Inwestor mógł rozpocząć budowę na podstawie ostatecznej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Nadto - nie była możliwa procedura legalizacyjna, bowiem działka, na której zlokalizowana jest przedmiotowa wiata nie była objęta obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, a inwestor nie uzyskał decyzji ustalającej warunki zabudowy. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł P. C. i zarzucił ,że decyzja jest niezgodna z prawem, bowiem szkielet wybudowanego przez niego obiektu nie jest trwale połączony z gruntem, o czym świadczy fakt, że można go przesunąć, bądź zdemontować. Cała konstrukcja jest lekka i rozłączna. Nie posiada ścian, fundamentu i posadzki, a stoi na istniejących wcześniej elementach legalnie wybudowanego budynku mieszkalnego. Skarżący nie wskazał kierunku weryfikacji zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nawiązując do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153 poz. 1269 z 2002 roku/ sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej . zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz.1270 z 2002 roku/ zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a. sąd obowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i interes strony. Przepis ten formułuje zasadę kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa przez podmioty i uczestników postępowania. Oznacza to, że konsekwentnie do tego przepisu organ odwoławczy w pierwszej kolejności winien zbadać odwołanie od orzeczenia organu I instancji pod względem formalnym, a między innymi winien sprawdzić, czy odwołanie wniesione zostało w terminie. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie sprawdził, czy odwołanie P. C. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2004 roku znak: [...] w sprawie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego zostało wniesione z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., tj. w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Z akt administracyjnych wynika, że decyzję tę doręczono na adres i nazwisko P. C. w dniu 8 grudnia 2004 roku, a dowód doręczenia podpisany został przez A. R. Sąd zauważa, że osoba ta kilkakrotnie podejmowała korespondencję kierowaną przez organy nadzoru budowlanego do P. C., a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru pisma [...] /k.20 akt adm./ widnieje przy jej nazwisku adnotacja – dorosły domownik –kuzynka. Na rozprawie w dniu 14 grudnia 2005 roku P. C. potwierdził przed Sądem okoliczność podjęcia przez A. R. przesyłki poleconej. W tej sytuacji doręczenie odwołującemu w dniu 8 grudnia 2004 r. decyzji z dnia [...] grudnia 2004 roku należy uznać za prawidłowe, jako zgodne z przepisem art. 43 k.p.a., który stanowi, że w przypadku nieobecności adresata, pismo doręcza się, za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi. Pod uzasadnieniem tej decyzji zamieszczone jest pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania, które odpowiada treści przepisu art. 129 § 1 i 2 k.p.a. Ustawowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 22 grudnia 200 roku. Odwołanie P. C. datował na 5 stycznia 2004 roku, a prezentata organu nosi datę 5 stycznia 2005 roku. Słuchany przez Sąd na tę okoliczność , P. C. oświadczył, że odwołanie złożył osobiście w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego. Z porównania daty doręczenia decyzji z datą wniesienia odwołania wynika,że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, zatem organ odwoławczy winien wydać, na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. P. C. w odwołaniu nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Rozpatrzenie merytoryczne odwołania przez organ odwoławczy oznacza, że organ ten naruszył zasadę trwałości decyzji określoną w przepisie art. 16 § 1 k.p.a., bowiem w chwili wniesienia odwołania decyzja organu pierwszej instancji była w stosunku do P. C. ostateczna. Merytoryczne rozpatrzenie odwołania wniesionego po upływie ustawowego terminu stanowi rażące naruszenie prawa /vide: wyrok NSA z 14.04.1999 r. I SA 1823/98/ dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższe, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 152 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie przepisu art. 200 tej ustawy.