II SA/Rz 454/16

PostanowienieWSA w Rzeszowie2016-05-13

Skład orzekający: Agata Kosowska-Dudzik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym powinien zostać uwzględniony, gdy strona jest zwolniona od kosztów sądowych, a jej sytuacja finansowa, mimo pewnych oszczędności, wskazuje na trudności w pokryciu kosztów profesjonalnej pomocy prawnej?
Ratio decidendi
Wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie powinien zostać uwzględniony, gdy strona jest już zwolniona od kosztów sądowych, co zapewnia jej dostęp do sądu. Stopień skomplikowania sprawy czy nieznajomość procedur nie są wystarczającymi przesłankami do ustanowienia adwokata, jeśli strona dysponuje pewnymi oszczędnościami lub może uzyskać pomoc od rodziny, a ustawa procesowa nie wymaga udziału profesjonalnego zastępcy prawnego na danym etapie.
Stan faktyczny
K. R. złożył skargę na postanowienie Wojewody odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Wraz ze skargą wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wskazując na skomplikowany charakter sprawy i swoją nieznajomość procedur. Po uzupełnieniu wniosku, sąd umorzył postępowanie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że sprawa dotyczy statusu bezrobotnego i zasiłków, co zgodnie z P.p.s.a. zwalnia stronę od kosztów. Jednocześnie, sąd odmówił ustanowienia adwokata, uznając, że strona ma zapewniony dostęp do sądu i dysponuje pewnymi oszczędnościami.
Rozstrzygnięcie
I. Umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. II. Odmówiono ustanowienia dla wnioskodawcy adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2016 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku K. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - postanawia - I. umorzyć postępowanie w przedmiocie zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia dla wnioskodawcy adwokata. W sprawie ze swojej skargi na postanowienie Wojewody [...]w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania K. R. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że sprawa ma skomplikowany charakter, a on nie zna procedur sądowych, dlatego sam nie jest w stanie skutecznie bronić swych interesów. Zwrócił uwagę, że środki finansowe, którymi dysponuje często nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb, dlatego zmuszony jest do korzystania z pomocy rodziny. Wspólne gospodarstwo skarżący prowadzi z żoną w domu o pow. 100 m.kw. Poza tym, wnioskodawca jest jeszcze właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 0,94 ha oraz samochodu osobowego z 2002 r. Jedyny dochód rodziny to renta otrzymywana przez jego żonę w wysokości 872 zł. Comiesięczne wydatki są następujące: prąd – 85 zł, gaz – 50 zł, woda – 70 zł, wywóz śmieci – 20 zł, podatek rolny – 19,16 zł, paliwo – 100 zł, lekarstwa – 150 zł. Uznając oświadczenie K. R. za niewystarczające do rozpoznania złożonego przez niego wniosku, wezwano go do jego uzupełnienia w zakresie podania wydatków na leczenie własne i żony, źródła pokrycia wynagrodzenia adwokata za pomoc w sporządzeniu skargi niniejszej, jak i w sprawie sygn. akt II SA/Rz 454/16, wskazania, czy korzysta ze środków pomocy społecznej, wysokości wydatków na telefon i Internet, sposobu wykorzystania posiadanej nieruchomości rolnej, wyjaśnienia formy i rozmiaru uzyskiwanej pomocy od rodziny oraz przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. W odpowiedzi na powyższe K. R. wskazał, że ostatnio sam nigdzie się nie leczy, natomiast podana we wniosku kwota 150 zł to przykładowy wydatek na leczenie żony, który jednak często jest wyższy. Wnioskodawca i jego żona korzystają z pomocy czwórki swoich dzieci (zakup żywności, odzieży, lekarstw). Wydatek na telefon i Internet to kwota 80 zł. Skarżący wskazał, że nieruchomość rolna nie przynosi żadnych dochodów, jak też podkreślił, że wraz z żoną nie korzystają ze środków pomocy społecznej. Wyciąg z rachunku bankowego żony skarżącego wskazuje na saldo na dzień 5 maja 2016 r. wynoszące 1 196,97 zł. W kolejnym piśmie K. R. wskazał, że w złożonym oświadczeniu zapomniał wskazać dochodu żony z tytułu pobieranego zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 153 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Przedmiotem skargi K. R. jest postanowienie Wojewody [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej utraty statusu bezrobotnego i utraty prawa do zasiłku. Tym samym, sprawa zainicjowana taką skarga należy do kategorii wskazanej w art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", a zatem spraw odnoszących się do statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. W takiej sytuacji, skarżący zwolniony jest od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a postępowanie z jego wniosku w tej właśnie części należało umorzyć w oparciu o art. 249a P.p.s.a. Z kolei wniosek o ustanowienie adwokata podlegał rozpoznaniu w kontekście brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., według którego prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak więc wynika z treści powołanego unormowania, powoływany przez skarżącego stopień skomplikowania sprawy, czy też nieznajomość procedur sądowych nie stanowi ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy, a zatem okoliczności te nie mogą być w ogóle brane pod uwagę przy rozstrzyganiu w przedmiocie wniosku strony. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja wskazuje, że praktycznie całość środków, którymi dysponuje przeznacza on na utrzymanie siebie i żony oraz domu, w którym mieszkają. Powyższe nie uprawnia jednak do uwzględnienia jego żądania. Należy bowiem zwrócić uwagę, że skarżący korzysta w niniejszej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, co oznacza, że ma zapewniony dostęp do sądu. Udział zaś zawodowego zastępcy prawnego na obecnym etapie postępowania nie jest wymagany przez ustawę procesową – P.p.s.a., zaś Sąd uwzględnia z urzędu wszelkie nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym art. 134 § 1 P.p.s.a.). W takiej sytuacji to skarżący winien wygospodarować z dostępnych mu środków kwotę na wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika, jeśli faktycznie jego udział w sprawie uznaje za potrzebny. Zwrócenia uwagi wymaga, że wnioskodawca często korzysta z pomocy swoich dzieci, które finansują mu zakup żywności, lekarstw czy odzieży. Istotny jest także fakt, że stan rachunku bankowego żony wnioskodawcy na dzień 5 maja 2016 r. wynosił 1 196,97 zł, zaś na dzień 1 marca 2016 r. była to kwota 4 730,50 zł. Wskazuje to na zgromadzenie przez wnioskodawcę pewnych oszczędności. Z rachunku tego w dniach 5 i 15 kwietnia 2015 r., a zatem już po złożeniu skargi w niniejszej sprawie nastąpiła wypłata gotówkowa w kwotach po 1000 zł, przy czym brak jest danych co do przeznaczenia tych środków. Z uwagi na powyższe uznano, że brak jest podstaw do przyznania K. R. prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. O powyższym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło