II SA/Rz 456/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Karina Gniewek - Berezowska /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak AWSA Jolanta Kłoda-Szeliga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 5 lutego 2024 r. nr SKO.415/1/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. umarza postępowanie administracyjne w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie na rzecz skarżącej M. Z. kwotę 597 zł /słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi M. Z. (dalej: "Skarżąca", "Strona") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "Kolegium", "Organ odwoławczy" lub "Organ II instancji") z [...] lutego 2024 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W podstawie prawnej organ wskazał art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - zwanej dalej: "k.p.a."). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Prezydent Miasta [...] (dalej: "Prezydent", "Organ I instancji") decyzją z [...] września 2023 r. nr [...] ustalił warunki zabudowy na zamierzenie inwestycyjne pn.: "Dwanaście budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej" na działce nr [...] obr. [...] położonej w [...] przy ul. [...] dla R. J. Decyzja ta została doręczona Skarżącej [...] października 2023 r. Pismem z [...] listopada 2023 r. Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania. Strona wyjaśniła, że niezawinione niedotrzymanie terminu na złożenie odwołania od decyzji wynika z błędnego zaadresowania odwołania. W dniu [...] października 2023 r. zostało wysłane odwołanie od ww. decyzji listem poleconym na błędnie wskazany adres, bowiem zostało skierowane do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] (potwierdzenie daty wpływu [...] października 2023 r.). W piśmie Skarżąca wyjaśniła, że powyższy adres znalazła na stronach internetowych: Targeo oraz Panoramafirm. W jej ocenie podanie nieprawidłowego adresu było skutkiem braku zaktualizowania informacji o adresie siedziby organu, bowiem jak później się dowiedziała SKO zmieniło adres. [...] Urząd Wojewódzki zwrócił pismo Skarżącej [...] listopada 2023 r. SKO w [...] opisanym na wstępie postanowieniem z [...] lutego 2024 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy i powołaniu się na art. 58 k.p.a. regulujący materię przywrócenia terminu wskazało, że Strona podała we wniosku, iż odwołanie zostało omyłkowo wysłane na inny adres. Tego rodzaju wyjaśnienia są – zdaniem Kolegium – dalece niewystarczające, ponieważ w żadnej mierze nie uprawdopodabniają braku winy w niedochowaniu terminu przewidzianego na złożenie odwołania od decyzji. Kolejno wskazało, że błędne zaadresowanie przesyłki skutkujące niedoręczeniem korespondencji stanowi niedbalstwo ze strony Skarżącej. Kolegium wyjaśniło, że przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko i wyłącznie w przypadku uprawdopodobnienia, iż jego uchybienie nastąpiło bez winy wnioskodawcy. Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przyczyny uzasadniające restytucję terminu procesowego muszą mieć charakter obiektywny i wyjątkowy w tym sensie, że uniemożliwiają one zachowanie terminu procesowego nawet przy dołożeniu należytej staranności przez osobę, która w sposób rzetelny i odpowiedzialny dba o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą powódź, pożar. Organ uznał, że powołane przez Skarżącą okoliczności nie stanowią wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na to postanowienie złożyła Skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postepowania. Kwestionowanemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało wadliwą oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji błędnym przyjęciem, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu i nie ma podstaw do jej przywrócenia; - art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że uchybienie terminowi nastąpiło z winy Skarżącej, co implikuje brak możliwości przywrócenia terminu w rozumieniu art. 58 k.p.a., podczas gdy nie istniały przesłanki do przypisania Skarżącej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, gdyż uprawdopodobniła, że błędne zaadresowanie koperty było wynikiem omyłki spowodowanej przyczynami zewnętrznymi; - art. 65 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na przyjęciu, że brak niezwłocznego przekazania pisma do organu właściwego oraz niezawiadomienia jednocześnie o tym wnoszącego podaniem podczas gdy Organ był do tego obowiązany na mocy art. 65 § 1 i 2 k.p.a. skutkuje negatywnymi konsekwencjami dla Skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w kwestionowanym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 - zwanej dalej: "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że narusza ono prawo, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia przez Skarżącą odwołania od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] września 2023 r., Nr [...] w sprawie ustalenia warunków zabudowy na zamierzenie inwestycyjne pn.: "dwanaście budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej " na działce nr [...] obr. [...] położonej w [...] przy ul. [...]". Sporną pomiędzy Skarżącą a Organem była kwestia, czy uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, a termin do dokonania tej czynności procesowej winien zostać stronie przywrócony. Zdaniem Skarżącej, uchybienie przez nią terminu do wniesienia odwołania nie było zawinione, gdyż błędne zaadresowanie przesyłki, w której znajdowało się odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na adres poprzedniej siedziby Organu mieszczącej się przy ul. [...] w [...], było spowodowane nieprawidłowymi informacjami znajdującymi się na stronach internetowych, na dowód czego przedłożyła wydruk strony internetowej Targeo i Panoramyfirm z 15 listopada 2023 r., na których figurował wyżej wymieniony adres. Dodatkowo pełnomocnik Skarżącej w skardze podniósł, że Organ niewłaściwy, którego siedziba mieści się pod wskazanym adresem tj. [...] Urząd Wojewódzki powinien był na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazać odwołanie właściwemu Organowi tj. Prezydentowi Miasta [...] i zawiadomić o tym Skarżącą. Tymczasem Organ ten bezzasadnie zwrócił pismo Skarżącej. Sąd zgadza się ze stanowiskiem pełnomocnika. W sprawie nie doszło do uchybienia terminu, dlatego też orzekanie w przedmiocie jego przywrócenia było pozbawione podstaw prawnych, a prowadzenie postępowania w tym przedmiocie bezprzedmiotowe. Wyjaśniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Instytucja przywrócenia terminu stwarza więc stronie możliwość skutecznego dokonania przez nią czynności procesowej w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Założeniem konstrukcyjnym tejże instytucji procesowej jest zatem przyjęcie, że ma ona zastosowanie jedynie w takim przypadku, w którym nastąpiło uchybienie terminu do dokonania danej czynności procesowej. Z akt niniejszej sprawy wynika, że decyzję Organu I instancji doręczono Skarżącej w dniu [...] października 2023 r., a zatem - w myśl art. 129 § 2 k.p.a. - czternastodniowy termin do złożenia (nadania) odwołania upływał w dniu [...] października 2023 r. Jak podnosi Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu, przekładając na tę okoliczność stosowne dowody, odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu [...] października 2023 r., jednak w wyniku pomyłki, zostało wysłane do niewłaściwego organu - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], oraz na nieaktualny adres tego Organu, tj. [...]. [...]Urząd Wojewódzki mający siedzibę pod tym adresem, po odebraniu przesyłki w dniu [...] października 2023 r. (dowód: dołączona do wniosku o przywrócenie terminu koperta), zwrócił przesyłkę Skarżącej w dniu [...] listopada 2023 r. Wobec powyższego Skarżąca złożyła podanie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, do którego dołączyła odwołanie. W myśl art. 65 § 2 k.p.a. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Z cytowanego powyżej przepisu wynika, że wniesienie żądania do organu niewłaściwego nie powoduje dla strony negatywnych konsekwencji związanych z uchybieniem terminowi, jeżeli możliwość skutecznego wniesienia żądania jest ograniczona terminem, a jego upływ nastąpił między wniesieniem żądania przez stronę a jego przekazaniem do organu właściwego. Jeżeli zatem ustalono, że właściwym będzie inny organ administracji publicznej, to wówczas organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie, powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego (zob. art. 65 § 1 k.p.a.). Nie budzi wątpliwości, że art. 65 § 2 k.p.a. dotyczy zarówno terminów o charakterze materialnoprawnym, jak i proceduralnym. Zawarte w przywołanym przepisie stwierdzenie ustawodawcy odrywa się od okoliczności towarzyszących wniesieniu do organu niewłaściwego (np. w postaci zawinienia czy niezawinienia). Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany dokonać oceny wniesionego podania również pod kątem swojej właściwości w sprawie będącej przedmiotem żądania, i w razie gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia tej sprawy w formie decyzji, to jest on obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do organu, który w jego ocenie jest właściwy w sprawie, i jednoczesnego powiadomienia o tym wnoszącego podanie. Obowiązek taki wynika wprost z art. 65 § 1 k.p.a. Niewykonanie zatem przez organ administracji publicznej wskazanego obowiązku świadczy o naruszeniu prawa, którego negatywne skutki nie mogą obciążać strony. W konsekwencji przyjąć w niniejszej sprawie należy, że [...] Urząd Wojewódzki, po wpłynięciu odwołania, którego treść jednoznacznie wskazywała na właściwość Prezydenta Miasta [...], jako Organu za pośrednictwem którego należało wnieść odwołanie, winien niezwłocznie przekazać wniesiony środek zaskarżenia do organu właściwego, zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., a nie zwracać go Skarżącej, o czym Skarżąca powinna zostać powiadomiona. Skoro z akt sprawy wynika, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2023 r. r. nr [...] doręczonej stronie w dniu [...] października 2023 r., zostało wniesione do organu niewłaściwego w dniu [...] października 2023 r. (data nadania przesyłki poleconej), a zatem przed upływem przepisanego terminu, to stosownie do art. 65 § 2 k.p.a. uważa się je za wniesione z zachowaniem terminu. W konsekwencji przyjąć należy, że w sprawie nie doszło do uchybienia przez Skarżącą terminu do wniesienia odwołania. Przesądzenie zaś tej kwestii skutkuje stwierdzeniem, że procedowanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej było w niniejszej sprawie bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W okolicznościach sprawy bowiem obowiązkiem Kolegium było merytoryczne rozpoznanie sprawy w administracyjnym toku instancji prawidłowo zainicjowanym odwołaniem. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miało znaczenia zatem, jak wskazano na wstępie rozważań, to czy Skarżąca ponosi winę w uchybieniu terminu, albowiem z dokonanej przez Sąd oceny wynika, że strona w ogóle nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że pominięcie treści art. 65 § 2 k.p.a. doprowadziło Organ do nieuwzględnienia okoliczności terminowego wniesienia przez stronę odwołania i w konsekwencji rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, mimo iż w takim wypadku postępowanie w tej sprawie było bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze zaskarżone postanowienie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. - podlegało uchyleniu, o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. Stosownie do art. 145 § 3 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Jak już wskazano, w kontrolowanej sprawie zaistniały przesłanki bezprzedmiotowości prowadzenia przez Kolegium postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, co uprawniało Sąd do umorzenia postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, o czym - na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. - orzeczono w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 209 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącej 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego ją pełnomocnika (adwokata) oraz wpis od skargi. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.