II SA/Rz 457/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adw. A. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia z tytułu zastępstwa prawnego wykonanego na zasadzie prawa pomocy. II SA/Rz 457/09 U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 29 lipca 2009 r. sygn. akt j.w. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił z uwagi na nieuiszczenie wpisu skargę J. S. na wymienione w sentencji postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, po czym kolejnym postanowieniem z dnia 8 września 2009 r. odrzucił wniesioną od postanowienia z dnia 29 lipca 2009 skargę kasacyjną z uwagi na jej osobiste sporządzenie przez skarżącego, mimo istniejącego w tym zakresie tzw. przymusu adwokackiego. Na podstawie postanowienia z dnia 2 grudnia 2009 r. skarżącemu zostało także przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, którego w osobie A. S. w dniu 23 grudnia 2009 r. wyznaczyła Okręgowa Rada Adwokacka. Wyznaczony adwokat został umocowany do działania przez skarżącego w dniu 26 stycznia 2010 r., co odzwierciedla zalegające w aktach sprawy pełnomocnictwo. W dniu 11 marca 2010 r. WSA w Rzeszowie odrzucił zażalenie J. S. na swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 8 września 2009 r.; przyczyną tego było tak jak w przypadku skargi kasacyjnej niezachowanie wymogu jego sporządzenia przez osobę uprawnioną, tj. adwokata lub radcę prawnego. Pismem złożonym w Sądzie w dniu 12 marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego cofnął wniesioną przez niego skargę wnosząc jednocześnie o "zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej, w części ani w całości, pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu". Rozpatrując powyższy wniosek stwierdzono, co następuje: Stosownie do art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 162, poz. 1348 ze zm.) stanowi przy tym, że sąd zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego bierze pod uwagę jego niezbędny nakład pracy, charakter sprawy i wkład pracy w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy należy się wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej; oznacza to uprawnienie i obowiązek ustalenia przez Sąd, czy pomoc ta rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/2004). Na adwokacie jako fachowym pełnomocniku procesowym ciąży więc obowiązek starannego działania. Rodzaj i zakres czynności jakie należy podjąć w sprawie pozostaje każdorazowo do jego uznania w zależności od etapu na jakim znajduje się dana sprawa, jednak za których prawidłowość ponosi on odpowiedzialność. Strona przez niego reprezentowana nie jest oczywiście pozbawiona możliwości zgłaszania mu swoich uwag i postulatów co do sposobu kontynuowania postępowania (także tych subiektywnie uznawanych przez siebie za zasadne), ma jednak prawo wymagać, by podejmowane czynności były zgodne z prawem, a przede wszystkim adekwatne do stanu sprawy. Ocena zasadności i celowości podjętych przez pełnomocnika czynności na gruncie sprawy objętej sygn. akt II SA/Rz 457/09 do takich wniosków nie prowadzi. Za taką czynność z pewnością nie można uznać oświadczenia o cofnięciu skargi, gdyż nie pozostaje to w żadnym merytorycznym związku z etapem na jakim znajduje się postępowanie sądowe oraz z wydanymi w sprawie orzeczeniami. Takiego wniosku w żaden sposób nie uzasadnia powołanie się pełnomocnika na wolę skarżącego wyrażoną w tym zakresie "po przedstawieniu mu i analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego". Nieuwzględniające powyższego i bezkrytyczne stosowanie się przez profesjonalnego pełnomocnika do żądań strony należy uznać za sprzeczne z istotą pomocy prawnej świadczonej przez fachowych pełnomocników i to bez względu na jej podstawę, tj. z wyboru czy z urzędu. Znalazło to już pośrednio odzwierciedlenie w skierowanym do pełnomocnika skarżącego piśmie z dnia 24 marca 2010 r., w którym Przewodniczący Wydziału Informacji Sądowej WSA w Rzeszowie wyraźnie wskazał, że cofnięcie skargi już po wydaniu prawomocnego orzeczenia jest bezskuteczne i nie podlega rozpatrzeniu (cofnięcie skargi może mieć miejsce od chwili jej wpływu do organu do czasu wydania przez wojewódzki sąd administracyjny orzeczenia w sprawie); w sprawie objętej skargą postanowienie o jej odrzuceniu jest prawomocne od dnia 15 września 2009 r., co stwierdzone zostało postanowieniem z dnia 17 marca 2010 r. Ewentualna pomoc prawna – jak wskazano w uzasadnieniu doręczonego pełnomocnikowi w/w postanowienia z dnia 11 marca 2010 r. (s. 3) – powinna zmierzać do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej J. S. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W tym względzie – o ile za zrozumiałe można uznać sygnalizowane w piśmie cofającym skargę i wnioskującym o przyznanie kosztów pomocy prawnej trudności pełnomocnika z ustaleniem przedmiotu sprawy i jej toku na podstawie samej tylko rozmowy ze skarżącym – to jednak całkowicie pozbawione podstaw jest twierdzenie o braku możliwości ustalenia przedmiotu sporu i stanowiska skarżącego po zbadaniu akt sprawy (dokonane przez upoważnionych do zastępowania pełnomocnika aplikantów adwokackich 26 stycznia 2010 r.). Fachowy pełnomocnik ma oczywiście pełne prawo do samodzielnego decydowania o podejmowanych przez siebie w sprawie czynnościach, niemniej muszą być one uzasadnione aktualnym stanem sprawy i zgodne z obowiązującymi przepisami. Wszystkie te okoliczności prowadzą do wniosku, że czynności podjęte w sprawie przez adw. A. S. z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu nie przyczyniły się do ochrony interesu prawnego skarżącego J. S. Jako nie spełniające przesłanek z § 2 ust.1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie (...) nie miały charakteru pomocy prawnej, a więc nie mogą stanowić podstaw do przyznania wynagrodzenia ze środków Skarbu Państwa (postanowienie SN z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. II CKN 341/98). Pełnomocnik nie wykazał żadnych poniesionych przez siebie w sprawie wydatków. W związku z powyższym na podstawie powołanych przepisów orzeczono jak w sentencji postanowienia.