II SA/Rz 458/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2018 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków - postanawia - zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 18 maja 2018 r. sygn. akt II SO/Rz 5/18 w pkt II i ustanowić dla skarżącego adwokata. Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. Po otrzymaniu odpisu tego wyroku J. K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podał, że ma 77 lat, jest chory. Po uiszczeniu wszystkich opłat nie wystarcza mu już środków na "konieczne potrzeby do życia". Co miesiąc musi odkładać na opał na zimę. Dom, w którym mieszka (o pow. 220 m.kw.) jest zniszczony, bez dachu, a temperatura spada w nim do paru stopni. Skarżący podkreślił, że jest właścicielem nieruchomości rolnej, jednak znajdujące się na niej plantacje zostały zniszczone przez sarny i dziki, lecz nie uzyskał w związku z tym odszkodowania. Strona posiada 3 kozy. Wnioskodawca wskazał, że uzyskuje dochód w postaci emerytury w wysokości 1391,42 zł. Opłaty typu woda, gaz i prąd wynoszą 459,49 zł, zaś rata kredytu 193,41 zł. Aby uzyskać więcej danych odnośnie do sytuacji materialnej skarżącego, wezwano go do ich podania tj. w zakresie średnich comiesięcznych wydatków na wyżywienie, leczenie, utrzymanie domu, z tytułu korzystania z telefonu i Internetu, kosztów utrzymania ewentualnych pojazdów mechanicznych. Wezwanie dotyczyło także podania dochodów związanych z posiadaną nieruchomością rolną oraz daty, celu zaciągnięcia kredytu i końca okresu jego spłaty, jak również przedłożenia rachunków bankowych i dokumentów potwierdzających zły stan zdrowia strony i konieczność leczenia. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącego podała, że skarżący jest obecnie chory; wymaga leżenia. Po uiszczeniu należności związanych z utrzymaniem domu oraz zapłatą raty pożyczki pozostają mu "grosze na życie" i często pozostaje bez pieniędzy na chleb. Nie ma środków na opał. Dom jest bez dachu, mebli, grzyb zniszczył już wszystko. Skarżący nie posiada żadnych pojazdów. Nie uprawia posiadanej nieruchomości rolnej i nie przynosi mu ona jakichkolwiek dochodów. Termin do uzupełnienia przedmiotowego wniosku został przez referendarza sądowego przedłużony na prośbę wnioskodawcy. W ostatnim dniu do dokonania stosownych uzupełnień pełnomocnik skarżącego wskazała, że nie została umocowana do uzyskania wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy, a on sam otrzymał skierowanie do szpitala i ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie udać się po nie samodzielnie. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o pełne prawo pomocy, a więc i o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie pełnomocnika, o czym stanowi art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Dlatego też jego zadaniem – w myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. – było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w częściowym zakresie tj. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata (art). 245 § 3 P.p.s.a.) wymagało wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Treść tych przepisów wskazuje, że prawo pomocy to wyjątkowa instytucja, a zasadniczo zadaniem strony jest poniesienie kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a..). Dlatego też strona, która posiada jakiś majątek i stałe dochody winna przygotować stosowne środki na pokrycie powyższych. Tylko, gdy z obiektywnych względów nie jest w stanie tego uczynić, to może uzyskać wsparcie od Państwa adekwatnie do ujawnionej przez siebie sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie zwrócenia uwagi wymaga nadto, że postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 maja 2018 r. sygn. akt II SO/Rz 5/18 J. K. został zwolniony od kosztów sądowych, natomiast odmówiono mu wówczas ustanowienia adwokata. Z kolei, postanowieniem z dnia 21 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 458/18 referendarz sądowy odmówił zmiany tego orzeczenia. Obecny wniosek jest więc już kolejnym w tej samej sprawie i posiada taki sam zakres żądania. Dlatego też przy jego rozpatrywaniu uwzględniono treść art. 165 P.p.s.a., stosowanego przez referendarza w związku z brzmieniem art. 167a § P.p.s.a. Zgodnie z tym pierwszym powołanym przepisem (tj. art. 165 P.p.s.a.), postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zdaniem rozpoznającej obecny wniosek o prawo pomocy, w sytuacji skarżącego nastąpiła zmiana okoliczności uzasadniająca modyfikację poprzednio wydanego w tym zakresie postanowienia referendarza z dnia 18 maja 2018 r. Powyższe związane jest głównie z faktem wydania w niniejszej sprawie wyroku oddalającego skargę J. K., który może on ewentualnie zakwestionować tylko w drodze skargi kasacyjnej sporządzonej przez zawodowego pełnomocnika w postaci adwokata czy radcy prawnego. Poza tym, jak wynika z pisma przedłożonego przez pełnomocnika skarżącego (nie będącego profesjonalistą) stan zdrowia skarżącego pogorszył się i otrzymał on skierowanie do szpitala, który to dokument został dołączony do wymienionego pisma. Pełnomocnik wnioskodawcy wyjaśniła ponadto, że często nie ma on pieniędzy nawet na żywność czy opał. Dom, w którym mieszka jest w bardzo złym stanie, bowiem nie posiada dachu i jest zagrzybiony. Przedstawione okoliczności przesądziły więc o konieczności ustanowienia na rzecz skarżącego adwokata, o czym orzeczono na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 165, art. 167a § 1 w zw. art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.