II SA/Rz 458/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Małgorzata Niedobylska /spr./, Sędzia WSA Jarosław Szaro, Protokolant specjalista Eliza Kaplita-Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2025 r. nr 1801-IGC.4802.37.2024 w przedmiocie kary za wykonywanie przewozu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym. oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: DIAS/organ odwoławczy), decyzją z 22 stycznia 2025r. nr 1801-IGC.4802.37.2024, wydaną po rozpatrzeniu odwołania P. Sp. z o.o. w S. (dalej: spółka/skarżąca) od decyzji Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu (dalej: NPUCS/organ I instancji) z dnia 27 września 2024 r. nr 408000-CZC1.4802.466.2024, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z akt sprawy w dniu 28 kwietnia 2024r. funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej na terenie Drogowego Przejścia Granicznego w [....] przeprowadzili kontrolę wyjeżdżającego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pojazdu członowego - trzyosiowego ciągnika siodłowego marki [...] nr rej. [...] wraz z pięcioosiową naczepą marki [...] nr rej. [...], którego kierowcą był G.S. W trakcie kontroli kierowca pojazdu okazał kontrolującym zezwolenie kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego. Kontrolowanym pojazdem przewożony był ładunek podzielny - części dźwigu teleskopowego - dwa obciążenia stalowe o łącznej wadze 25.000 kg, a przewoźnikiem była spółka. W wyniku kontroli tj. ważenia masy całkowitej i dynamicznego obciążenia osi oraz pomiaru długości, wysokości i szerokości ww. pojazdu, stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 8.600kg/21,50%. W wyniku powtórnego ważenia pojazdu stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej o 8.900kg/22,25%. Powyższe oznaczało, że pojazd jest nienormatywny, a przejazd nim - co do zasady - wymaga zezwolenia kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego, lecz brak spełnienia warunku niepodzielności ładunku wykluczał możliwość legalnego przejazdu po drogach publicznych. Mając na uwadze wyniki kontroli przedmiotowego pojazdu, NPUCS wszczął wobec przewoźnika postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym z ładunkiem podzielnym. Decyzją z dnia 27 września 2024r. organ I instancji nałożył na Spółkę, jako przewoźnika, karę pieniężną w wysokości 10.000 zł, za naruszenie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1539 - dalej: u.t.d.) tj. dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20 %, zgodnie z lp. 10.2.4 załącznika nr 3 do powyższej ustawy. Rozpoznając złożone przez spółkę odwołanie od ww. decyzji, DIAS uznał, że wyniki kontroli parametrów technicznych jednoznacznie potwierdzają nienormatywność w/w pojazdu tj. przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Proces ważenia został przeprowadzony na przejściu granicznym w [....], przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, która spełniała wymogi techniczne, była sprawna i posiadała ważne świadectwo legalizacji. Ustalone w trakcie kontroli rzeczywiste parametry kontrolowanego pojazdu nienormatywnego, zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy Prawo o ruchu drogowym, zakwalifikowały pojazd jako nienormatywny kategorii IV, którego przejazd możliwy jest jedynie w przypadku przewozu towarów niepodzielnych. Przewoźnik dysponował wprawdzie zezwoleniem kategorii IV, jednakże przewożony tym pojazdem ładunek w postaci dwóch obciążeń stalowych do dźwigu teleskopowego o łącznej wadze 25.000 kg nie spełniał ustawowego warunku niepodzielności, co z kolei wykluczało możliwość legalnego przejazdu tym pojazdem po drogach publicznych RP - nawet w sytuacji posiadania zezwolenia właściwej kategorii tj. kategorii IV. Organ wskazał, że w sytuacji, gdy podczas kontroli stwierdzone zostanie, że pojazd nie spełnia tych norm technicznych, organ zobowiązany jest nałożyć na przewoźnika karę zgodnie z ustawą o transporcie drogowym, która reguluje odpowiedzialność za przekroczenie normatywnych wymagań technicznych pojazdu. Zgodnie z załącznikiem nr 3 do tej ustawy przewoźnik dopuścił się naruszenia, polegającego na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%, zgodnie z Ip. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. - zagrożonego karą pieniężną w kwocie 10000 zł. W odniesieniu do zarzutów odwołania DIAS stwierdził, że nie budzi żadnych wątpliwości, że przewożony towar stanowił ładunek podzielny w rozumieniu przepisów p.r.d. Już sam fakt, że składał się z 2 integralnych (rozmontowanych na czas transportu) elementów, stanowi oczywiste zaprzeczenie niepodzielności ładunku, o której mowa w art. 64 ust. 2 p.r.d. W świetle ustawowej definicji ładunku niepodzielnego, ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernych kosztów lub ryzyka powstania szkody może zostać podzielony na mniejsze ładunki (partie). Zdaniem organu odwoławczego kategoria niewspółmiernie wysokich kosztów, o której mowa w art. 2 pkt 35b p.r.d. odnosi się do kosztów o szczególnym charakterze, ponoszonych np. w związku z demontażem urządzenia, a następnie ponownym montażem w celu doprowadzenia do pierwotnego stanu. W realiach niniejszej sprawy przewożony ładunek stanowiły części dźwigu, które zostały już rozmontowane na czas przewozu. Nie ma zatem wątpliwości, że towar mógł być przewożony oddzielnie bez generowania niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody. Wskazać należy, że przepisy ustawy zezwalają na przejazd pojazdem nienormatywnym jedynie w sytuacji, gdy nie jest możliwe przewiezienie towaru partiami. Jeżeli taka możliwość istnieje, ustawa wyklucza korzystanie z zezwoleń, co skłania do wniosku, iż w takim stanie faktycznym przewóz powinien być wykonany więcej niż raz, każdorazowo w sposób nie powodujący przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. Zdaniem organu odwoławczego, brak było podstaw do przeprowadzenia żądanego przez spółkę dowodu z przesłuchania świadków (funkcjonariuszy celnych i kierowcy pojazdu), bowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do dokonania ustaleń w zakresie parametrów technicznych pojazdu i przewożonego ładunku. Rzeczywiste parametry pojazdu udokumentowane w protokole z dnia 28 kwietnia 2024 r. wykazały przekroczenie dopuszczalnej normy technicznej w zakresie masy całkowitej, a wyników pomiaru spółka nie kwestionowała. Z kolei, przyjęte za podstawę wydanej decyzji ustalenia w kwestii rodzaju przewożonego ładunku (ładunek podzielny), znajdują oparcie w treści zgłoszenia celnego, w dokumencie przewozowym i protokole przesłuchania świadka – kierowcy pojazdu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie: - przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez pozbawioną obiektywizmu i niewyczerpującą analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz stanu prawnego sprawy, która doprowadziła organ I instancji do błędnego wniosku, iż strona skarżąca naruszyła przepisy dotyczące masy i wymiarów pojazdów, mimo iż posiadała ważne zezwolenie kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego; - przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez pozbawioną obiektywizmu i niewyczerpującą analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz stanu prawnego sprawy, która doprowadziła organ l instancji do błędnego wniosku, iż przewożone przez stronę skarżącą obciążenia stalowe do dźwigu nie stanowiły ładunku niepodzielnego, skutkiem czego organ nie uznał, iż posiadane przez skarżącą zezwolenie kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego uprawnia go do przewozu ładunku o zwiększonych parametrach masy i długości; - przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ pierwszej instancji działań niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego, co doprowadziło do nieuzasadnionego stwierdzenia, iż w przypadku skarżącej nie zachodzą przesłanki wyłączające jego odpowiedzialność; - przepisu materialnego, tj. art. 2 pkt 35b ustawy prawo o ruchu drogowym, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, iż za ładunek podzielny może być uznane opakowania, w które zostały spakowane obciążenia stalowe do dźwigu, podczas gdy ładunek, ten nie mógł być podzielony bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody; - przepisu materialnego, tj. art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez nieprawidłowe uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność skarżącej. W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła błędne uznanie przez organ, że przewożone przez nią obciążenia stalowe do dźwigu stanowiły ładunek podzielny. W konsekwencji powyższego organ uznał, że posiadane przez skarżącą zezwolenie kategorii IV na przejazd pojazdu nienormatywnego nie będzie uprawniało jej do przewozu ładunku, który finalnie wpłynął na zwiększenie parametrów masy i długości pojazdu. Skarżąca nie podziela stanowiska organu I instancji w zakresie przyjętej przez organ interpretacji co stanowi ładunek niepodzielny. W jej ocenie przewożone obciążenia stalowe do dźwigu stanowiły ładunek niepodzielny, albowiem nie było możliwe ich podzielenie bez niewspółmiernie wysokich kosztów bądź też ryzyka powstania szkody. Tym samym strona skarżąca dysponowała ważnym zezwoleniem kategorii IV na przejazd. Nie doszło zatem do przekroczenia parametrów, albowiem "mieściły się" one w posiadanym przez stronę zezwoleniu na przejazd pojazdem nienormatywnym kategorii IV. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiła decyzja wydana na podstawie m.in. art. 92a ust.1. w zw. z ust.7 u.t.d.., nakładająca na skarżącą karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Natomiast art. 92a ust. 7 u.t.d. stanowi, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403: 1) popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa Ip. 1-9, 2) popełnionych przez przewoźnika drogowego w związku z wykonywaniem transportu drogowego określa l.p. 10 - załącznika nr 3 do ustawy. Orzekające w niniejszej sprawie organy zasadnie uznały, że spółka wykonując funkcję przewoźnika dopuściła się naruszenia przepisów u.t.d., polegającego na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego: - pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona co najmniej 20%, zgodnie z Ip. 10.2.4 załącznika nr 3 do u.t.d. - zagrożonego karą pieniężną w kwocie 10.000 zł. Ustalone w trakcie kontroli rzeczywiste parametry kontrolowanego pojazdu wykazały przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów: w pierwszym ważeniu o 8.600kg/21,50%, a w drugim ważeniu o 8.900kg/22,25%. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy p.r.d., wyniki te zakwalifikowały pojazd jako nienormatywny kategorii IV, którego przejazd możliwy jest jedynie w przypadku przewozu towarów niepodzielnych. Stosownie do art. 2 ust. 35a p.r.d., pojazdem nienormatywnym jest pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Dopuszczalne parametry pojazdów, poruszających się po drogach publicznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej określone zostały w przepisach p.r.d. (m.in. w art. 61 i art. 62) oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 502 – dalej: "rozporządzenie"). Wynika z nich m.in., że dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekraczać, w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton (§ 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia). Jak stanowi art. 64 ust. 1 pkt 1 p.r.d. ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej przez właściwy organ. Przewoźnik dysponował wprawdzie zezwoleniem kategorii IV, jednakże przewożony tym pojazdem ładunek w postaci dwóch obciążeń stalowych do dźwigu teleskopowego o łącznej wadze 25.000 kg nie spełniał ustawowego warunku niepodzielności, a to wykluczało możliwość legalnego przejazdu tym pojazdem po drogach publicznych, nawet w sytuacji posiadania zezwolenia właściwej kategorii. Zasadnie więc uznały organy, że pojazd powinien spełniać wszystkie normy techniczne dotyczące pojazdów normatywnych w zakresie wymiarów, masy całkowitej i nacisku osi, a spółka jako przewoźnik dopuściła się naruszenia ww. przepisów u.t.d. (l.p. 10.2.4. Nr 3). W ocenie Sądu ustalenia faktyczne w rozpoznawanej sprawie nie budzą wątpliwości. Wyniki kontroli parametrów technicznych przedmiotowego pojazdu, przedstawione w protokołach z dnia 28 kwietnia 2024 r., jednoznacznie potwierdzają nienormatywność ww. pojazdu z powodu przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej co najmniej o 20%. Z akt sprawy wynika, że proces ważenia dotyczący nacisków osi i masy całkowitej zespołu pojazdów został przeprowadzony przy użyciu wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu, posiadającej ważne świadectwo legalizacji. Wprawdzie z akt sprawy nie wynika, aby w odniesieniu do uzyskanych wyników ważenia zastosowano korektę z tytułu możliwego błędu pomiarowego, lecz w okolicznościach niniejszej sprawy nie wpływa to na ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem. Ze świadectwa legalizacji wagi wynika, że jest to waga o klasie dokładności D, dla której w trakcie sprawdzenia metrologicznego obowiązują największe dopuszczalne błędy pomiarowe - dla zatwierdzenia typu i legalizacji wagi odchylenie ±2%, natomiast dla użytkowania wagi - odchylenie ±4% (por. tabela 1 złącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie wag samochodowych). Jednak wyniki dwukrotnego ważenia wskazują na przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej aż o 21,50%/22,25%, więc nawet brak dokonania przez organ korekty z tytułu możliwych odchyleń (max o 4%) nie wpływa na ostateczne wnioski co do nienormatywności pojazdu. Ustalenia te nie były kwestionowane przez skarżącą. Jej zastrzeżenia budziła natomiast kwestia podzielności ładunku. W tym zakresie Sąd podziela w całości stanowisko organów, że przedmiotem przewozu był ładunek podzielny. Zgodnie z art. 2 pkt. 35b p.r.d. ładunek niepodzielny jest to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Niesporne jest, że przewoźnik dokonywał przewozu ładunku w postaci dwóch obciążeń stalowych do dźwigu. Ustalenia w tym zakresie, wynikające z treści protokołu z dnia 28 kwietnia 2024r., potwierdza treść dokumentów związanych z przewozem, tj. zgłoszenia SAD, gdzie w polu 31 wskazano, że przewożony towar to dźwig samojezdny, używany, rozmontowany - wysyłka partiami, wskazana liczba opakowań - 2, natomiast z załączonej do zgłoszenia faktury wynika, że waga jednego opakowania (elementu) wynosi 12.500kg. Okoliczność ta wynika też z protokołu przesłuchania świadka – kierowcy pojazdu. Wbrew zarzutom skargi nie można uznać, że przedmiotowego ładunku nie można podzielić bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, o czym świadczy już sam fakt rozmontowania części dźwigu na czas przewozu i umieszczenie go w dwóch częściach w przestrzeni ładunkowej. Skoro więc towar był przewożony w dwóch odrębnych częściach to nie można uznać, że jest on niepodzielny. W tej sytuacji nawet posiadanie zezwolenia kategorii IV nie umożliwia legalnego przewozu. Jak stanowi art.64 ust.2 p.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Zasadnie więc nałożona została na przewoźnika kara pieniężna za brak spełnienia norm technicznych pojazdu. Zdaniem Sądu słusznie też uznały organy brak podstaw do zastosowania przepisu art.92c u.t.d., z uwagi na brak spełnienia wymienionych w nim przesłanek. W szczególności nie można uznać, aby podmiot wykonujący przejazd dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem lub nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Stwierdzone uchybienie wynika najprawdopodobniej ze złej organizacji przewozu, a skarżąca nie wskazała na żadne nadzwyczajne zdarzenia lub niezależne od niej okoliczności, które mogłyby zwalniać od odpowiedzialności. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania uzasadniającego uchylenie decyzji. W szczególności brak podstaw do uznania zasadności podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 k.p.a., przez pozbawioną obiektywizmu i niewyczerpującą analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz stanu prawnego sprawy, która doprowadziła organ I instancji do błędnego wniosku, iż przewożone przez stronę skarżącą obciążenia stalowe do dźwigu nie stanowiły ładunku niepodzielnego. Jak wyżej wskazano, zarówno z dokumentów towarzyszących przewozowi, jak też z czynności kontrolnych jednoznacznie wynika, że towar był przewożony w dwóch częściach (każda o wadze 12.500kg), więc nie można uznać, że ładunek był niepodzielny. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika też, aby organy uznały opakowanie za ładunek podzielny, ani też aby ładunek ten nie mógł być podzielony bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody. Przeprowadzone czynności kontrolne zostały utrwalone w formie protokołu, który zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Ani kierowca, ani przewoźnik nie zgłaszali uwag co do sposobu przeprowadzonej kontroli i zawartych tam stwierdzeń. Oznacza to, że organy prawidłowo uznały, że skarżąca wykonywała przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, a okazane zezwolenie kategorii IV nie pozwalało jej na legalny przejazd po drogach publicznych. Nietrafny jest zatem zarzut naruszenia art. 2 pkt 35b p.r.d., przez jego błędną wykładnię. W wydanych decyzjach organy w należyty sposób wyjaśniły zasadnicze przesłanki rozstrzygnięcia i jego podstawę prawną, a uzasadnienie decyzji jest jasne i logiczne, oparte na dowodach zebranych w sposób nie naruszający prawa. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają prawa, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.