II SA/Rz 459/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2015 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 czerwca 2015 r. sygn. akt II SA/Rz 459/13 oddalającego skargę W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania - postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę W. N. na postanowienie Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. Dopuszczone do udziału w niniejszym postępowaniu Stowarzyszenie [...], wezwane do uiszczenia opłaty w kwocie 100 zł za odpis powyższego orzeczenia wraz z jego uzasadnieniem, złożyło wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych precyzując, że w istocie jego żądanie dotyczy wskazanej wyżej opłaty. Z danych wniosku, jak też tych wskazanych w jego uzupełnieniu (w związku z wezwaniem referendarza sądowego) wynika, że Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku, jak też nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi, z wyjątkiem składek członkowskich. Prowadzi ono działalność, która nie przynosi żadnych zysków. Do lokalu, który zajmuje nie posiada tytułu prawnego, nie zatrudnia też żadnych pracowników, jak też nie zleca prowadzenia swojej obsługi innym osobom niż członkowie. Stowarzyszenie zaznaczyło, że składka członkowska nie jest obowiązkowa i że nie ma rachunku bankowego. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Analiza przedstawionych przez Stowarzyszenie danych, jak też jego statutu i obowiązujących regulacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." oraz ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) doprowadziła do konkluzji o braku zasadności jego żądania. W świetle art. 199 P.p.s.a., to strony postępowania sądowego obowiązane są do ponoszenia jego kosztów. Tylko w sytuacji, gdy będąca stroną osoba prawna (bądź też jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej) wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), albo też, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.), możliwe jest udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa w ramach instytucji prawa pomocy. Przewiduje ona dofinansowanie ze środków publicznych podmiotów, które pomimo czynienia określonych starań, nie są w stanie zgromadzić kwoty pieniężnej niezbędnej do obrony praw na drodze sądowej. Wnoszące w niniejszej sprawie o prawo pomocy Stowarzyszenie nie wykazało zaistnienia w swoim przypadku żadnej ze wskazanych wyżej przesłanek udzielenia żądanego wsparcia. Pomimo bowiem wystosowania do niego przez referendarza sądowego, w oparciu o art. 255 P.p.s.a., wezwania o uzupełnienie bardzo lakonicznych danych wniosku, nie wyjaśniło ono należycie wszystkich istotnych dla sprawy kwestii. Podało mianowicie, że nie posiada żadnego tytułu prawnego do lokalu, w którym mieści się jego siedziba, bez wyjaśnienia okoliczności jego zajmowania. Wskazało jednocześnie na "brak średniej wysokości wydatków miesięcznych". Stowarzyszenie zaznaczyło także, iż składka członkowska nie jest obowiązkowa (nie wyjaśniając tym samym sprzeczności z brzmieniem § 11 jego statutu, który stanowi o obligatoryjności w tym zakresie) i że nie posiada ono aktualnie jakichkolwiek środków finansowych. Równocześnie Stowarzyszenie zwróciło uwagę, że realizuje obronę represjonowanych i poszkodowanych zgodnie ze statutem. Nie nadesłało też dokumentów potwierdzających aktualną liczbę jego członków. Nie wyszczególniło także rodzaju podejmowanych od dnia założenia inicjatyw oraz związanych z tym wydatków. Wedle § 7 statutu Stowarzyszenia, swoje cele, a więc obronę osób poszkodowanych i represjonowanych podmiot ten realizuje poprzez np. organizowanie obchodów rocznicowych i konferencji, gromadzenie dokumentacji oraz reprezentowanie członków przed organami administracji samorządowej, państwowej i przed sądami administracyjnym i powszechnymi. Oczywistym jest, że tego typu formy aktywności wymagają posiadania określonych środków finansowych, bez których ich podejmowanie nie jest w istocie możliwe bądź też przynajmniej bardzo utrudnione. Decydując się zatem na inicjatywę w postaci powołania do życia takiego podmiotu jak stowarzyszenie, jego założyciele muszą mieć świadomość powyższego i w związku z tym winni podjąć kroki niezbędne do zapewnienia odpowiedniej bazy materialnej dla działalności stowarzyszenia. W art. 33 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach prawodawca postanowił, że majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Istnieją zatem dopuszczone przez prawo sposoby na zdobycie koniecznych do działalności środków finansowych, a rolą konkretnego stowarzyszenia jest wybór jednego bądź też kilku rozwiązań. W sytuacji, jeśli dane stowarzyszenie dobrowolnie pozbawia się możliwości skorzystania z jednej z wymienionych opcji (np. ustanawiając zbyt niską wysokość składek członkowskich bądź nie powiększając grona swych członków, by składek tych było więcej), nie dokładając tym samym należytej staranności w dbaniu o zapewnienie realizacji statutowych celów, brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy. Nie istnieją bowiem powody, dla których działalność stowarzyszenia miałaby być finansowana ze środków publicznych, kiedy ono samo nie podjęło w kierunku samodzielnego funkcjonowania odpowiednich przedsięwzięć. Będące wnioskodawcą w niniejszej sprawie Stowarzyszenie nie udzieliło pełnej i jednoznacznej odpowiedzi na kierowane do niego wezwanie, rodząc tym samym uzasadnione wątpliwości co do faktycznej jego sytuacji finansowej. Dlatego też uznano, że nie wykazało ono, że ta sytuacja kwalifikuje go do grupy podmiotów wymienionych w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Stowarzyszenie popadło bowiem w sprzeczność w swoich twierdzeniach. Pierwotnie podało mianowicie, że nie ma żadnych środków pieniężnych z wyjątkiem składek członkowskich, z których pokrywa bieżące wydatki np. na korespondencję. Z kolei w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wskazało na: "brak średniej wysokości wydatków miesięcznych" oraz "wydatki za 2014 rok rozliczone zostały w kwocie 0 zł" i że nie posiada aktualnie żadnych środków finansowych. Nadto, nie wyszczególniło rodzaju podejmowanych inicjatyw oraz związanych z nimi wydatków. Nie określiło także aktualnej liczby swoich członków, wysokości składek i terminów ich płatności. Bez uzyskania odpowiedzi na powyższe kwestie nie jest możliwa ocena rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Nie wiadomo bowiem, w jakim rozmiarze Stowarzyszenie prowadzi faktycznie swoją działalność i jakie wiążą się z tym wydatki. Brak również wiedzy odnośnie do liczby jego członków oraz wysokości pobieranych od nich, nawet okazjonalnie składek. Zajmując z kolei na potrzeby własnej działalności określony lokal Stowarzyszenie musi ponosić związane z jego utrzymaniem wydatki. Trudno więc w takiej sytuacji uznać za prawdziwe stwierdzenie o "braku średniej wysokości wydatków miesięcznych". Nie można także stracić w niniejszej sprawie z pola widzenia kwestii, że opłata, od której zwolnienia ubiega się Stowarzyszenie nie jest obiektywnie rzecz biorąc wysoka, wynosi bowiem 100 zł. Z uwagi więc na opisaną wyżej postawę strony wnioskującej o prawo pomocy (brak dokładnego wyjaśnienia swojej sytuacji finansowej) orzeczono o odmowie zwolnienia Stowarzyszenia od opłaty za odpis wyroku tut. Sądu z dnia 16 czerwca 2015 r. wraz z jego uzasadnieniem, czego podstawę stanowi art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.