II SA/Rz 463/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. i A. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie stawów rybnych postanawia przyznać skarżącym prawo pomocy obejmujące zwolnienie od obowiązku opłacenia wpisu od skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę A. i A. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...]. Do wniesionej od tego wyroku – sporządzonej przez reprezentującego ich adwokata – skargi kasacyjnej dołączony został podpisany przez skarżących urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w którym zwrócili się oni o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazali, iż nie są w stanie pokryć "kosztów sądowych i opłat sądowych" bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania ("po opłatach i wydatkach na leczenie ciężko wyżyć z takich niskich dochodów"). Wg zawartego we wniosku oświadczenia: - skarżący pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z 27-letnim synem, mającym orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, - posiadane przez nich wartościowe składniki majątku obejmują dom o pow. 120 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 0,60 ha, - na uzyskiwane przez nich dochody składają się renty A. i A. M. w wysokości odpowiednio 556 i 367 zł. oraz zasiłek pielęgnacyjny i renta inwalidzka ich syna (153 i 560 zł.); dochody te obciąża m.in. podatek od nieruchomości i ubezpieczenie domu – po 240 zł., wywóz nieczystości – 200/rok, opłaty ze telefon – 100 zł., gaz i energię elekt. – po ok. 200 zł., zakup opału – od 1500 do 2000 zł./rok), - stan zdrowia skarżącej (zaawansowana choroba nowotworowa i zaburzenia depresyjne) oraz jej syna (depresja lękowa) wiąże się z wysokimi kosztami leczenia (badania, kontrole, dojazdy, rehabilitacja, zakup leków). Mając powyższe na uwadze stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wywiera skutki prawne od daty jego wniesienia. Nie obejmuje natomiast zwolnienia od kosztów, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem - post. NSA z 23 czerwca 2004 r., FZ 125/04 (niepubl.). Odnosząc powyższe do aktualnego etapu postępowania sądowego należy zauważyć, iż do kosztów sądowych obciążających skarżących należy praktycznie tylko wpis od wniesionej przez nich skargi kasacyjnej. Z tego też względu do niego została ograniczona analiza możliwości jego opłacenia przez A. i A. M. Zwolnienie od kosztów sądowych (w całości jak i w części) objęte jest zakresem częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uzależnione jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaistnienie tej przesłanki stwierdzono już na wcześniejszym etapie postępowania sądowego (wnoszenia skargi), czego skutkiem było zwolnienie skarżących od uiszczenia wpisu od niej (postanowienie z dnia 5 września 2008 r.); w sprawie objętej skargą wynosił on 500 zł. Ponieważ stosownie do § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., Nr 221 poz. 2193 ze zm.) wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi (nie mniej jednak niż 100 zł.), punktem wyjścia do ewentualnego zwolnienia A. i A. M. od obowiązku jego poniesienia jest ocena możliwości opłacenia przez nich bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania kwoty 250 zł. Analiza sytuacji materialno – bytowej skarżących wskazuje, iż uiszczenie takiej kwoty przekracza ich możliwości finansowe. Zestawienie wykazanych dochodów (łącznie 1626 zł.) z wymienionymi kwotowo wydatkami, uwzględniając dodatkowo niewątpliwą potrzebę zakupu żywności dla 3 osób oraz zapewnienia środków finansowych na leczenie skarżącej i jej syna powoduje, iż opłacenie takiej kwoty nie mogłoby się odbyć bez powodowania uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Skarżący wg oświadczenia nie posiadają też aktualnie żadnych oszczędności które mogliby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych, nie dysponują również żadnymi wartościowymi składnikami majątkowymi przynoszącymi dochody lub których sprzedaż z przeznaczeniem na ten cel byłaby możliwa. O tym, że skarżący nie uchylają się całkowicie od wynikającego z art. 199 P.p.s.a. obowiązku ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie świadczy ustanowienie przez nich już na etapie wnoszenia skargi pełnomocnika (adwokata) z wyboru, a także późniejsza zapłata opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł. od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Wg dokonanej oceny koszty z tym związane są w obecnej sytuacji proporcjonalne do ich możliwości płatniczych, nie pozwalając im tym samym na wygospodarowanie środków finansowych na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej. Nie bez znaczenia pozostają także ewentualne koszty, którymi skarżący mogą być obciążeni w toczącej się jednocześnie przed WSA w Rzeszowie i pośrednio związanej z niniejszą sprawie z ich skargi, oznaczonej sygn. II SA/Rz 94/09; wydanym w tej sprawie postanowieniem z dnia 26 lutego 2009 r. mimo zwolnienia od wpisu od skargi, odmówiono im przyznania zwolnienia od kosztów sądowych w pozostałej części oraz ustanowienia adwokata. Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.