II SA/Rz 463/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Robert Sawuła NSA Maria Piórkowska /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 6 października 2010 r. sprawy ze skargi Zarządu Województwa [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej Zarządu Województwa [...] kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] marca 2010r [...] Wojewoda po rozpoznaniu odwołania Zarządu Województwa [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 2009r znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego działki nr 53/3 o pow. 0,0035 ha w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt.l kpa. W decyzji tej organ, powołując się na treść art. 112.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. Nr 261, poz. 2603 z 2004r ze zm./ podniósł, że przepisy tej ustawy ograniczają wywłaszczanie nieruchomości do obszarów przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zdaniem organu, rozszerzenie zakresu obowiązywania tych przepisów o grunty nie objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i te dla których nie wydano indywidualnych decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego; jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie, jest nieuzasadnione przepisami prawa. Fakt, że budowa i utrzymanie dróg jest celem publicznym nie stanowi wystarczającej przesłanki do wydania decyzji wywłaszczeniowej. Na decyzję tę Zarząd Województwa złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skarżący naprowadził, że w związku z trwającą regulacją prawa własności Województwa, pojedyncze działki położone w pasach dróg wojewódzkich, tak jak ta będąca przedmiotem skargi, mogą być nabyte na cel publiczny jedynie przez wywłaszczenie. W ocenie skarżącego, drogi publiczne, ich budowa, przebudowa, utrzymanie stanowią cel publiczny. Przesadza o tym treść art. 6 pkt. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym celem publicznym jest wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego a także łączności publicznej i sygnalizacji. Zdaniem skarżącego oznacza to, że utrzymywanie i wykonywanie robót budowlanych dróg publicznych jest odrębnym celem publicznym, który jest realizowany także po wykonaniu inwestycji polegającej na budowie takiej drogi. Konsekwencją jest więc, że sporna działka nr 53/3 zajęta pod pobocze z wjazdem na wał przeciwpowodziowy i stanowiąca część pasa drogowego drogi wojewódzkiej, spełnia warunki do wydania decyzji wywłaszczeniowej. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze powyższe, rozpoznając skargę Zarządu Województwa Sąd przede wszystkim ustalił, że decyzja organu I instancji - Starosty Powiatu z dnia [...] grudnia 2009r [...] została doręczona skarżącemu w dniu 31 grudnia 2009r /pieczęć i data na zwrotnym poświadczeniu odbioru/ z prawidłowym pouczeniem o trybie i sposobie do złożenia odwołania. Odwołanie od przedmiotowej decyzji skarżący złożył za pośrednictwem Urzędu Pocztowego w dniu 18 stycznia 2010r, pismem datowanym dnia 15 stycznia 2010r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia, określonym w art. 129 § 2 kpa. W świetle takiego ustalenia, postępowanie wstępne organu odwoławczego związane z wniesieniem przez skarżącego - Zarząd Województwa winno zakończyć się wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania zgodnie z treścią art. 134 kpa. Decyzja bowiem organu I instancji, po bezskutecznym upływie terminu określonego art. 129 § 2 kpa stała się ostateczna i nie mogła być przedmiotem postępowania odwoławczego bez zastosowania procedur określonych art. 58 kpa. Skoro Wojewoda takich procedur nie zastosował, nie był organem uprawnionym do rozpoznania odwołania w postępowaniu odwoławczym. Wynika to z faktu, że tylko odwołanie wniesione przez uprawniony podmiot z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa wywołuje skutek w postaci dewolucji uprawnień do rozpoznania sprawy przez organ wyższej instancji. W ugruntowanym poglądzie, zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie przyjmuje się, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, korzystającej z cech trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 kpa /B. Adamiak J. Borkowski Postępowanie administracyjne str. 576, a także uchwała NSA z dnia 12.10.1998r OPS 11/98 ONSA 1999/1/4/. Z mocy art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U., nr 153, poz. 1270 ze zm./. Jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa, sąd stwierdza nieważność decyzji. Wystąpienie podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, której wydanie w ustalonym stanie faktycznym było niedopuszczalne z podanych wyżej przyczyn oznacza, że załatwienie sprawy nie zależy od interpretacji przepisów prawa materialnego czego domaga się skarżący. Z tych też powodów Sąd nie odniósł się do materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, jak i skierowanych do niego zarzutów. Z tych też powodów Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 i art. 200 cyt. wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji.