II SA/Rz 464/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Joanna Zdrzałka /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Ł. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] kwietnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania Ł. N. z pobytu stałego w R. przy ul. [...]. W podstawie prawnej Wojewoda wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 9933 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...].05.2007 r. A. N. zwrócił się o wymeldowanie swojego syna Ł. N. z lokalu przy ul. [...] w R., wskazując, iż od grudnia 2005 r. ww. nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Z posiadanych przez niego informacji wynika, iż Ł. N. wyjechał wówczas do USA. Od tamtej pory nie ma z nim żadnego kontaktu, nie wie gdzie obecnie przebywa, nie pozostawił też żadnych swoich rzeczy w przedmiotowym lokalu. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż A. N. przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przy ul. [...] w R. W grudniu 2005 r. Ł. N. opuścił ww. lokal i wyjechał do USA. Po powrocie z zagranicy, we wrześniu 2006 r., z uwagi na wymianę zamków w przedmiotowym lokalu przez ojca A. N., Ł. N. zamieszkał u babci w G. [...]. Tam skoncentrował swoje życie, tam znajdują się jego rzeczy osobiste i tam nocuje oraz spożywa posiłki. Od maja 2007 r. do stycznia 2008 r. Ł. N. przebywał w wojsku, a na przepustki przyjeżdżał do domu babci w G. Organ ustalił także, iż w dniu [...].11.2007 r. Ł. N. zawiadomił Prokuraturę Rejonową w R. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa utrudniania mu przez ojca A. N. korzystania z mieszkania przy ul. [...] w R. Postanowieniem z dnia [...].01.2008 r. odmówiono wszczęcia dochodzenia wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. Przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego w lokalu przy ul. [...] w R. oględziny wskazały na brak w mieszkaniu jakichkolwiek rzeczy osobistych należących do Ł. N. Ł. N. w toku oględzin oświadczył, iż od stycznia 2003 r. do lutego 2005 r. partycypował w kosztach utrzymania mieszkania, a następnie zaprzestał z uwagi na nadpłatę, co potwierdziła E. G. – pełnomocnik A. N. Biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny, decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu Ł. N. z pobytu stałego w R. przy ul. [...]. Organ wskazał, iż Ł. N. dobrowolnie, trwale i zupełnie opuścił mieszkanie przy ul. [...] w grudniu 2005 r.. Nie skorzystał również z postępowania prawnego zmierzającego do przeciwdziałania przeszkodom w korzystaniu z lokalu oraz skoncentrował swoje życie osobiste w innym miejscu. Organ uznał, iż zostały spełnione przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych tj.: faktyczne opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Stanowi to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu Ł. N. Ł. N. odwołał się od tej decyzji i wniósł o jej zmianę. Podniósł, iż nie jest prawdą, że trwale i zupełnie opuścił mieszkania a jedynie dobrowolnie wyjechał w grudniu 2005 r. do USA. Posiadał tygodniową wizę, jednakże za granicą pozostał do września 2006r. W mieszkaniu pozostawił większość rzeczy osobistych. Po powrocie do kraju nie mógł dostać się do mieszkania albowiem ojciec wymienił zamki we drzwiach. Najprawdopodobniej też ojciec wyrzucił lub schował jego rzeczy które pozostały w mieszkaniu. Wobec powyższego zmuszony został do zamieszkania w domu babci w G. Wskazał także, iż skorzystał z prawnej drogi zmierzającej do przeciwdziałania przeszkodom z możliwości korzystania z lokalu, jednakże odmówiono wszczęcia postępowania. Podniósł, że meldunek w lokalu przy ul. [...] pozwoli mu znaleźć pracę w R. W razie orzeczenia o wymeldowaniu zawnioskował o przyznanie mu mieszkania socjalnego. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że z analizy materiału dowodowego, z pominięciem zeznań A. N. z dnia [...].06.2007 r. oraz protokołu przesłuchania Ł. N. z dnia [...].11.2007 r. z uwagi na nieprawidłowe zawiadomienie stron o przesłuchaniach czym naruszono zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) oraz obowiązek uprzedniego zawiadamiania stron o czynnościach postępowania dowodowego (art. 79 k.p.a.), wynika, że Ł. N. opuścił w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych miejsce stałego pobytu w lokalu przy ul. [...]. Powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27.05.2002r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716) oraz orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda wskazał, iż ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu i pobycie osób, a więc rejestracji stanu faktycznego i prawnego. Nadto zgodnie z art. 9 ust. 2b cyt. ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i potwierdza fakt pobytu w tym lokalu. Opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych to nie tylko dobrowolne opuszczenie lokalu, lecz także sytuacja, w której osoba dotychczas zameldowana została przez najemcę (dysponenta lokalu) usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Powyższe wskazuje, iż Ł. N. opuścił swoje miejsce pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w R., przy czym po powrocie z USA, gdy uniemożliwiono mu dostępu do tego lokalu nie skorzystał ze środków prawnych pozwalających mu na powrót do niego. Odnośnie wniosku o przyznanie lokalu socjalnego Wojewoda wskazał, iż właściwym organem do jego rozpoznania jest Prezydent Miasta. Ł. N. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na tę decyzję, wnosząc o jej zmianę. W treści skargi skarżący podtrzymał w całości argumenty zawarte w odwołaniu, dodając, że brak stałego zameldowania przysparza mu problemów w urzędach, przy zatrudnieniu itp. Nadal chce być zameldowany przy ul [...] w R. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowienia Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do ich uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji lub postanowienia, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993, ze zm.), która stanowi materiał normatywny do rozważań Sądu w niniejszej sprawie, wprowadza w art. 2 obowiązek meldunkowy osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Jego zakres obejmuje między innymi zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt 1) i wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt 2). Ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych służy celom ewidencyjnym i prawidłowemu wykonywaniu przez organy publiczne ich funkcji. Z tego względu wpisy dotyczące zameldowania i wymeldowania powinny odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy, a nie tworzyć fikcję. Zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu osoby pod oznaczonym adresem. Ze względu na cel ustawy ustawodawca w art. 15 ust. 2 dopuścił wymeldowanie w formie decyzji administracyjnej podejmowanej z urzędu lub na wniosek podmiotów mających w tym interes prawny, w sytuacji, gdy osoba opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Podstawą wymeldowania jest zatem ustalenie, że pomiot polegający wymeldowaniu nie przebywa w danym lokalu na skutek opuszczenia go. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i co do zasady dobrowolne. Na równi jednak z dobrowolnym opuszczeniem lokalu muszą być traktowane wszystkie te przypadki, kiedy osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana i swoje centrum życiowe skoncentrowała w innym miejscu. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że z zameldowaniem związane są dwa elementy: faktyczne przebywanie w oznaczonym lokalu oraz zamiar przebywania w nim. Nie można uznać za dobrowolne takiego opuszczenia lokalu, do którego strona została zmuszona, jeśli podjęła ona przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeśli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu został stwierdzony w postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z 22.08.2000 r., V SA 108/00, System orzecznictwa LEX Nr 49954, wyrok NSA z 12.04.2001 r., V SA 3078/00, LEX Nr 78937). Tego typu znamion nie nosi opuszczenie lokalu przy ul. [...] przez skarżącego. Swoje miejsce dotychczasowego stałego pobytu skarżący opuścił zupełnie dobrowolnie w 2005 r., wyjeżdżając do USA. Po powrocie do kraju nie mógł jednak zamieszkać ponownie po ww. adresem, z uwagi na zmianę zamków w drzwiach dokonaną przez właściciela lokalu - ojca A. N. Zamieszkał u babci w G. i tam skoncentrował swoje życie. Skarżący, jak wynika z akt sprawy, nie wystąpił do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie posiadania, a organy ścigania odmówiły wszczęcia dochodzenia w sprawie utrudniania korzystania z mieszkania wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia przestępstwa. W bezspornych okolicznościach dobrowolnego opuszczenia lokalu kwestie te nie mają jednak zasadniczego znaczenia w sprawie. W przypadku skarżącego zaistniały bowiem oba elementy, z którymi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych łączy wymeldowanie – faktycznie nie przebywa on w lokalu przy ul. [...] i wyraził nieprzymuszoną wolę opuszczenia tego miejsca, wyjeżdżając do USA. W tej sytuacji decyzja o wymeldowaniu jest prawidłowa. Sąd nie podzielił też zarzutów wskazujących, że wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego przy ul. [...] narusza Konstytucję RP, a w szczególności jej art. 75. Zameldowanie i wymeldowanie nie są dobrami chronionymi konstytucyjnie i nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu. Raz jeszcze należy podkreślić, że zameldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny i potwierdza przebywanie danej osoby pod wskazanym adresem. Z wszystkich tych przyczyn Sąd w oparciu o art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.