II SA/Rz 466/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi i jednoczesnym zobowiązaniu do zwrotu prawa jazdy kategorii A i B - p o s t a n a w i a - zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w 1/2 części. II SA/Rz 466/10 U Z A S A D N I E N I E W dniu 4 czerwca 2010 r. (data nadania w UP [...]) w zakreślonym przez Sąd terminie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący J. B. zwrócił się z wnioskiem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 466/10 wydanym przez referendarza sądowego odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Od tego postanowienia w dniu 6 lipca 2010 r. (data nadania UP [...]) skarżący wniósł sprzeciw. Zmodyfikował ona swój pierwotny wniosek o prawo pomocy, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu wskazał, że jego sytuacja materialna powoduje utratę możliwości dochodzenia swoich praw przed sadem. Zaznaczył dalej, że w obecnych czasach posiadanie trzynastoletniego samochodu nie jest odpowiednim wyznacznikiem stanu finansowego, tym bardziej, że nie jest on sprawny i wymaga dużego nakładu finansowego, aby można z niego korzystać, zaś jego wartość jest nieznaczna. W szczególności podniósł, że wpis sądowy w tej sprawie w wysokości 200 zł stanowi znaczną cześć otrzymywanych przez niego dochodów. Podał, że jest rencistą II grupy z przewlekłymi schorzeniami kończyn dolnych. W załączeniu przedstawił kserokopię dokumentów potwierdzających jego bieżące wydatki takie jak: utrzymanie samochodu, zapłatą podatku od nieruchomości, opłaty za prąd, opłatę za używanie mieszkania, zakup lekarstw oraz skierowanie do szpitala w S. z dnia 16 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej jako P.p.s.a,) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1, § 2 i 3 P.p.s.a. oraz art. 246 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Obowiązek stron ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie wynika z art. 199 P.p.s.a. i dotyczy wszystkich osób posiadających jakiekolwiek środki majątkowe i dochody, jeżeli poniesienie tych kosztów nie będzie wiązało się dla nich z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W doktrynie wyrażono pogląd, iż zwolnienie od ponoszenia opłat sądowych jest odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równomiernego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji i dlatego może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" Komentarz, wyd. Zakamycze 2005, str. 594). Wyjaśnienia wymaga, że Sad wziął pod uwagę dokonaną przez skarżącego w sprzeciwie zmianę zakresu wniosku o prawo pomocy poprzez zwolnienie tylko od kosztów sądowych w całości, tj. w zakresie częściowego prawa pomocy i dokonał analizy sprawy zgodnie z tym żądaniem. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości musi więc odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy czym to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Istotą instytucji zwolnienia od kosztów sądowych jest stosowanie jej wobec osób pozostających w ubóstwie. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, Sąd uznał, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku skarżącego w całości, gdyż wskazane przez niego informacje nie uzasadniają zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie, w jakim sprzeciwiający się tego oczekuje. Sąd ustalił, że J. B. jest osobą samotną, posiadającą mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 57, 5 m², działkę pracowniczą oraz samochód marki V. rok produkcji 1997 r. Jego dochód stanowi renta inwalidzka w wysokości 855 zł netto. Na wydatki strony składają się m.in. czynsz za mieszkanie 431 zł, czynsz za garaż 38,64 zł, badania techniczne oraz ubezpieczenie pojazdu około 550 w skali roku, podatek od nieruchomości w wysokości około 33 zł rocznie. Podkreślenia wymaga, że skarżący ma w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a także posiada stałe źródła dochodów, gdyż pobiera świadczenie rentowe, na utrzymaniu wnioskodawcy nie pozostają przy tym żadne inne osoby. Wśród wydatków skarżącego najważniejsze to te związane z utrzymaniem mieszkania spółdzielczego i zakupem żywności oraz ewentualne wydatki na zakup lekarstw. Dodatkowe wydatki skarżącego związane są z utrzymaniem samochodu oraz czynszu za najem garażu, nie można określić jako niezbędne dla koniecznego utrzymania skarżącego. Przyjmując, że skarżący rzeczywiście ponosi takie miesięczne koszty należałoby uznać, że otrzymywana renta wystarcza na pokrycie bieżących jego wydatków. Posiadanie stałych dochodów oraz wykazanej nieruchomości, mimo z pewnością ponoszonych kosztów zwykłego utrzymania powoduje, że obowiązek ponoszenia kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie nie może zostać w stosunku do skarżącego wyłączony, gdyż stałoby to w sprzeczności z ustawowymi zasadami przyznawania prawa pomocy. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, że udzielona pomoc prawna ze środków publicznych nie służyłaby w istocie zaspokojeniu prawa skarżącego do Sądu. Analizując zawarte w aktach sprawy oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, Sąd uznał, iż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości nie mógł zostać uwzględniony. Sytuacja skarżącego nie jest na tyle zła, aby nie mógł on partycypować częściowo w kosztach postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Na obecnym etapie postępowania koszty postępowania obejmują wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. Ponadto koszty te obejmować mogą opłatę kancelaryjną od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, w przypadku jej oddalenia (100 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej w przypadku jej wnoszenia (100 zł). W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że uzasadnione jest przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w rozmiarze ½, co oznacza, że w/w kwoty ulegną odpowiedniemu zmniejszeniu. Dodać trzeba, że w razie uwzględnienia skargi, na wniosek skarżącego, Sąd orzeknie o zwrocie poniesionych kosztów. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3 i 4 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.