II SA/Rz 467/09

Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Referendarz sądowy Paweł Zaborniak po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. M. o ustanowienie radcy prawnego oraz o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, - postanawia - 1) umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić dla skarżącej radcę prawnego. D.M. w sprawie swej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej SKO) zwróciła się do Sądu o ustanowienie radcy prawnego oraz o zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie z 6 lipca 2009 r. wnioskodawczyni wyjaśniła, że ubiega się o przyznanie prawa do bezpłatnej reprezentacji wykonywanej przez radcę prawnego. Zaskarżoną do Sądu decyzją SKO odmówiło przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Sprawa o sygn. II SA/Rz 467/09 nie została zakończona przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie (dalej WSA). Wniosek o prawo pomocy został uzasadniony bardzo złą sytuacją majątkową i dochodową strony skarżącej oraz nieznajomością przepisów prawa. Pisma składne do sprawy zostały przygotowane dla skarżącej dzięki bezpłatnej pomocy prawnej. Skarżąca mieszka wraz z mężem Z. M.; małżeństwo nie posiada żadnego znacznego majątku. Lokal mieszkalny, jakim dysponuje strona stanowi własność jej Ojca. Dochód rodziny stanowi kwotę 850 zł. Pochodzi on z tytułu renty otrzymywanej przez Z.M.. Skarżąca nie otrzymuje żadnych dochodów. Ciężką sytuację rodziny potwierdza treść zaskarżonej do Sądu decyzji administracyjnej oraz decyzji organu pierwszej instancji. Z treści decyzji organu pierwszej instancji wynika, że D. M. spełnia kryteria dochodowe uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzono, co następuje: W określonych sprawach przepisy prawa zwalniają skarżących od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Tymi kosztami są opłaty sądowe oraz zwrot wydatków. Oznacza to, że skarżący w tych postępowaniach sądowoadministracyjnych nie mają obowiązku uiszczać opłat sądowych (wpisu i opłaty kancelaryjnej) oraz wydatków. Natomiast wydatki za stronę zwolnioną od kosztów sądowych z mocy prawa wykładane są z części budżetu sądu administracyjnego, w zakresie tego zwolnienia. Sprawy, o których mowa wyżej, wymienia enumeratywnie art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Ustawodawca w treści art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a. zwolnił z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych skarżących w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Nie ulega wątpliwości, iż skarga D.M. na decyzję SKO w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawą z zakresu pomocy społecznej. W rezultacie wnioskodawczyni jest z mocy prawa zwolniona z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych. Ponieważ w niniejszej sprawie nie istnieje obowiązek ponoszenia przez skarżącą kosztów sądowych, Jej wniosek należy uznać za bezprzedmiotowy. Dalszą konsekwencją tej konstatacji, jest konieczność umorzenia postępowania w sprawie przyznania skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych. Ze względu na ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz granice wniosku o prawo pomocy obejmujące fachowego pełnomocnika, D. M. powinna udowodnić, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanki te zostały ustalone przez ustawodawcę w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Według treści tej regulacji prawo pomocy w zakresie częściowym powinna otrzymać strona, która wykaże, że choćby częściowe pokrycie kosztów postępowania sądowego spowodowałoby uszczerbek na poziomie utrzymania strony oraz jej rodziny. Obowiązek wykazania takiego stanu ciąży na żądającym pomocy. Działania Sądu z urzędu polegające na wzywaniu o nadesłanie i badaniu dodatkowych dokumentów i informacji są dopuszczalne o ile wniosek strony będzie wzbudzał wątpliwości. Wskazane przez wnioskodawczynię składniki majątku jak również uzyskiwane dochody pozwalają z przekonaniem stwierdzić, że D. M. nie będzie w stanie zapłacić fachowemu pełnomocnikowi za poniesione koszty zastępstwa przed sądami administracyjnymi w tym w szczególności za sporządzenie skargi kasacyjnej. Nie ulega wątpliwości, iż pokrycie tych kosztów spowodowałoby znaczny uszczerbek na poziomie koniecznego utrzymania skarżącej. Wystarczy zauważyć, iż wynagrodzenie fachowego pełnomocnika pobierane w tego rodzaju sprawach oscyluje w granicach łącznych dochodów rodziny M.. Kwota uzyskiwanych dochodów w podanej przez stronę wysokości nie może być uznana za wystarczającą do tego, aby strona mogła liczyć na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu. Także pozostałe elementy charakteryzujące majątek wnioskodawczyni nie poprawiają złego obrazu jej możliwości finansowych. D. M. nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Sytuacje rodziny pogarsza dodatkowo zły stan zdrowia Z.M.. Wiąże się on z koniecznością ponoszenia znacznych wydatków na zakup lekarstw i inne koszty leczenia. Opisana we wniosku sytuacja odpowiada przesłankom przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Na tą ocenę sytuacji majątkowej strony nie wpływa ustawowe zwolnienie od obowiązku pokrycia kosztów sądowych w postaci opłat sądowych i wydatków. Pomimo tego zwolnienia strona wnioskująca nie byłaby w stanie samodzielnie ustanowić adwokata lub radcę prawnego. Z wyżej powołanych względów orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3, art. 239 pkt 1 lit. a, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.