II SA/Rz 468/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa po rozpoznaniu w dniu 4 września 2008 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty - postanawia - ustanowić dla skarżącego B. D. adwokata. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2007r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie przyznał B. D. prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi wyżej wymienionego na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2007r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez uiszczenia opłaty. W dniu 2 lipca 2008r. tut. Sąd oddalił wyrokiem powyższą skargę. Po otrzymaniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, z uwagi na zamiar złożenia skargi kasacyjnej od wskazanego orzeczenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. We wniosku B. D. wskazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, w związku z czym nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata z wyboru bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny. Wnioskodawca podniósł, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną M., córką A., zięciem W. oraz wnuczkami J. i W. Dodał, iż nie posiada żadnego majątku, natomiast córka A. jest właścicielką domu o powierzchni 160 m.kw. i nieruchomości o powierzchni 3,6 ha. Na dochody rodziny składają się następujące kwoty: 439,71 zł (renta wnioskodawcy), 194 zł (dopłaty unijne na gospodarstwo rolne, otrzymywane przez córkę i zięcia) oraz 96 zł (zasiłek rodzinny na wnuczki). Wobec niepełności zawartych we wniosku informacji niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy, wezwano skarżącego do udzielenia następujących danych: - wyjaśnienia czy rodzina skarżącego otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, a jeśli tak to jakiego rodzaju i w jakiej wysokości, natomiast jeżeli takie świadczenia nie są pobierane, o wyjaśnienie przyczyn tego stanu rzeczy, - wskazania rodzaju prowadzonej działalności rolniczej przez córkę i zięcia oraz dochodów osiąganych z tego tytułu, - wyjaśnienia przyczyn niewskazania we wniosku faktu posiadania samochodu ciężarowego i ciągnika rolniczego, - wykazania kwot ponoszonych na konieczne utrzymanie rodziny, - wskazania kwot ponoszonych na utrzymanie samochodu ciężarowego oraz podanie celów, dla których samochód ten jest wykorzystywany, - nadesłania wyciągów z rachunków bankowych będących w posiadaniu osób – członków wspólnego gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na powyższe skarżący podał, że nikt z jego rodziny nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, nieruchomość rolna jest wykorzystywana pod uprawy na własne potrzeby. Wnoszący skargę podniósł, iż wartość wieloletnich: ciągnika rolniczego oraz samochodu ciężarowego jest znikoma, poza tym samochód ten jest niesprawny technicznie. Do wyjaśnień skarżący dołączył rachunek za energię elektryczną na kwotę 157,36 zł (za okres dwóch miesięcy), trzy faktury dotyczące nabycia lekarstw (na kwoty: 133,62 zł z 31 sierpnia 2007r., 100,99 zł z 13.11.2007r., 110,51 zł z 19 maja 2008r.) oraz wyciąg z rachunku bankowego córki A., z którego wynika, iż saldo początkowe wynosiło 11,36 zł, natomiast saldo końcowe 10,36 zł) oraz zaświadczenie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 12 sierpnia 2008r. z którego wynika, iż nikt z sześcioosobowej rodziny skarżącego nie korzysta z pomocy Ośrodka. Wniosek B. D. został załatwiony negatywnie postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 18 sierpnia 2008r. W złożonym, w ustawowym terminie, sprzeciwie od powyższego postanowienia B. D. podkreślił, iż żadna z pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym osób nie wnioskowała o świadczenia z pomocy społecznej bowiem według brzmienia art. 38 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej miesięczna kwota zasiłku okresowego wynosi 20 zł, co po odliczeniu kwoty 10,4 zł na dojazd do Ośrodka w obydwie strony po odbiór zasiłku daje kwotę 9,6 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a. wskazuje, że w sytuacji skutecznego wniesienia sprzeciwu od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy, rozstrzygnięcie to traci moc, zaś sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W postępowaniu sadowoadministracyjnym obowiązuje zasada ponoszenia przez jego strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie – art. 199 P.p.s.a.. Wyjątkiem od wspomnianej zasady jest instytucja prawa pomocy umożliwiająca osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialno-bytowej ochronę ich praw na drodze sądowej. Na prawo pomocy w zakresie całkowitym składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast częściowe prawo pomocy obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub też tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego czy rzecznika patentowego. Mając na uwadze fakt, iż skarżący został – postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 19 lipca 2007r. – zwolniony od kosztów sądowych a obecny jego wniosek dotyczy ustanowienia adwokata, należy uznać, iż B. D. domaga się przyznania prawa pomocy w całkowitym zakresie. Przesłanką udzielenia takiej pomocy jest sytuacja, gdy wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym wykazanie powyższej przesłanki uwzględnienia wniosku leży po stronie wnioskodawcy, co oznacza, iż powinien on we wniosku dokładnie przedstawić okoliczności świadczące o potrzebie przyznania pomocy ze strony Państwa. Biorąc zatem pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy Sąd stwierdza, iż wniosek B. D. zasługuje na uwzględnienie. Wyżej wymieniony wykazał bowiem, w ocenie Sądu, że nie ma możliwości finansowych pokrycia kosztów ustanowienia adwokata z wyboru, co przy obowiązującym w zakresie sporządzenia skargi kasacyjnej wymogu tzw. przymusu adwokackiego, pozbawiłoby skarżącego możliwości poddania kontroli zapadłego w jego sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Jak wynika z podanych przez wnioskodawcę danych odnoszących się do jego sytuacji materialnej, sześcioosobowa rodzina wyżej wymienionego utrzymuje się z miesięcznej kwoty około 730 zł. Wprawdzie córka i zięć skarżącego są właścicielami gospodarstwa rolnego wykorzystywanego na własne potrzeby poprzez różnego rodzaju uprawy, jak też potrzeby mieszkaniowe tej rodziny są zaspokojone, to jednak nie sposób uznać, iż kwota, którą dysponuje jest wystarczająca do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Należy mieć przy tym na uwadze, iż rodzinę tę obciążają wydatki związane z wykupem lekarstw, co potwierdzają dołączone do wniosku faktury. Z przytoczonych wyżej przyczyn orzeczono jak w sentencji, w oparciu o art. 260 w zw. z art. 245 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.