II SA/Rz 47/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia I. Zwolnić A. Ż. od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, II. W pozostałej części odmówić przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. A. Ż. wezwany wraz z B. S. (córką) do solidarnego uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...], złożonym wspólnie z nią na formularzu PPF wnioskiem zwrócił się o przyznanie prawa pomocy - zwolnienie od kosztów sądowych. Wg zawartych w nim informacji, złożonego następnie przez B. S. dodatkowego oświadczenia oraz dołączonych do niego załączników (ze względu na wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego oraz stan zdrowia A. Ż. uznano je za wiążące także względem niego): - do grona osób pozostających ze skarżącymi we wspólnym gospodarstwie domowym należy córka i syn B. S. – wnuki A. Ż. (22 i 28 lat), - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 100 m², nieruchomość rolną (pow. 1,5 ha), a z pojazdów mechanicznych samochód osobowy Fiat Cinquecento (1995 r.), - uzyskiwane dochody w łącznej wysokości 3575 zł. brutto (2876 zł. netto) pochodzą z wynagrodzenia za pracę B. S. oraz emerytury A. Ż.; pozostałe osoby są bezrobotne, - średnie miesięczne wydatki obejmują opłaty za gaz – 100 zł., energię elektr. – 150 zł., śmieci – 25 zł. wodę – 50 zł., wywóz szamba – 85 zł., telefon komórkowy – 60 zł., opał (zimą) – 350 zł., pobyt A. Ż. w Całodobowym Domu Opiekuńczo Leczniczym związany z jego wiekiem (85 lat), złym stanem zdrowia i koniecznością dializowania (ok. 1500 zł.); reszta środków przeznaczana jest na zakup żywności, środków czystości, bieżące naprawy, - wyciąg z rachunku bankowego B. S. na dzień 1 lutego 2013 r. wykazywał ujemne saldo w wysokości 1085 zł. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno całości jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy. Warunkiem jego przyznania osobie fizycznej jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Analiza aktualnej sytuacji materialno – bytowej A. Ż. prowadzi do uznania częściowej zasadności złożonego przez niego wniosku. W kontekście przedstawionych powyżej okoliczności należy uznać, że pomimo dochodów posiadanych przez niego i pozostałe osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, które obiektywnie nie należą do najniższych względem zaspokojenia podstaw egzystencji 4-osobowej rodziny, obciążenie go całością związanych ze skargą kosztów sądowych przekraczałoby jego obecne możliwości płatnicze, sprowadzając realne zagrożenie dla zaspokojenia ich niezbędnych potrzeb życiowych. Podyktowane jest to przede wszystkim znacznymi obciążeniami finansowymi związanymi z finansowaniem jego pobytu w placówce opiekuńczo – leczniczej, które stanowią stałe i do tego znaczące obciążenie domowego budżetu, pochłaniając ponad połowę jego środków. Mając na uwadze jego zły stan zdrowia (potwierdza to załączona kserokopia karty leczenia szpitalnego z 24 stycznia 2012 r.), konieczność ponoszenia wydatków z tym związanych nie budzi wątpliwości i nie może być kwestionowana. W tej sytuacji, przy wykazanych na kwotę ok. 820 zł. miesięcznie wydatkach związanych z utrzymaniem domu (opłaty za tzw. media oraz opał), z pozostającej kwoty ok. 550 zł. uwzględniając chociażby zakup dla pozostałych osób żywności, środków czystości, odzieży itp., A. Ż. nie będzie w stanie w krótkim okresie czasu wygospodarować środków zwłaszcza na pokrycie wpisu od skargi, którego opłacenie jest niezbędnym warunkiem jej merytorycznego rozpoznania. Uzasadnia to przyznanie mu zwolnienie od niego, gdyż ewentualna odmowa w tym zakresie byłaby praktycznie równoznaczna z pozbawieniem go prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Obecne trudności finansowe rodziny dodatkowo uprawdopodabnia skierowany do Banku wniosek wnuka A. Ż. o odroczenie terminu spłaty kredytu studenckiego. Ubocznie należy jednak zwrócić uwagę wnioskodawcy, że co do zasady spłata zobowiązań cywilnoprawnych, tj. kredytów /pożyczek, chociażby bezpośrednio obciążała inne osoby ale pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie korzysta z pierwszeństwa względem kosztów sądowych. Okoliczność ta w równym stopniu dotyczy tak wnuka, jak i córki (spłata przez nią zobowiązań kredytowych wynika z przedłożonych wyciągów z jej rachunku bankowego) i nie może zostać pominięta zwłaszcza w odniesieniu do pozostałych (poza wpisem) kosztów sądowych, które mogą (nie muszą) wystąpić w sprawie w przyszłości. Przyznanie zwolnienia od nich na obecnym etapie postępowania byłoby co najmniej przedwczesne. To, że skarżący nie jest obecnie w stanie opłacić wpisu od skargi wcale nie przekreśla możliwości partycypowania przez niego w kosztach sądowych w przyszłości w wyniku zmiany (polepszenia) jego sytuacji materialnej. Wynika to z następujących okoliczności: 1. Przedłożona przez B. S. umowa na wykonywanie względem niego świadczeń opiekuńczo – leczniczych wskazuje, że została ona zawarta na czas określony - do 23 stycznia 2013 r. Ewentualne zaprzestanie płatności z tego tytułu bez wątpienia będzie miało przełożenie na ocenę jego przyszłej sytuacji finansowej, 2. Sygnalizowanego w dodatkowym oświadczeniu B. S. powołania wnuczki A. Ż. do pełnienia zawodowej służby wojskowej od marca 2013 r. (uzyskiwane przez nią dochody będą miały wpływ na ocenę możliwości płatniczych pozostałych osób), 3. Możliwego podjęcia pracy zarobkowej przez wnuka. Oceniając zdolność osoby wnioskującej do pokrycia kosztów sądowych pod uwagę brane są możliwości zarobkowe wszystkich członków rodziny, z którymi prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe (postanowienie NSA z dnia 26 maja 2008 r. I FZ 210/08). Pośrednie, aczkolwiek długotrwałe przyczynianie się przez A. Ż. do utrzymywania wnuka nie może przesądzać o jego szeroko rozumianym uprawnieniu do skorzystania z prawa pomocy w sytuacji, gdy wnuk ten mimo wieku i stanu zdrowia jest zdolny do podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, niekoniecznie zgodnej z posiadanym wykształceniem, 4. Możliwości uzyskania dodatkowych dochodów (korzyści w naturze) z posiadanej nieruchomości rolnej, poprzez jej zagospodarowanie staraniem własnym i domowników (zwłaszcza mając na uwadze fakt pozostawania wnuka bez pracy) lub ewentualne jej wydzierżawienie, a przez to ograniczenie chociażby wydatków na zakup żywności. W kontekście wyjątkowego charakteru prawa pomocy nie powinny też budzić żadnych wątpliwości okoliczności, na podstawie których jest ono przyznawane, chociażby dotyczyły bezpośrednio innych domowników. W sytuacji względnej równowagi między wykazanymi dochodami a wymienionymi wydatkami, dotyczy to zwłaszcza źródeł finansowania nie ujętej w tych wydatkach spłaty zaciągniętych przez B. S. kredytów (wg wyciągów z jej rachunku bankowego, w styczniu 2013 r. była to łącznie kwota ok. 650 zł.), czy utrzymania samochodu (zakup paliwa). Przyznanie więc skarżącemu w takiej sytuacji na obecnym etapie postępowania pełnego zwolnienia od kosztów sądowych wiązałoby się z naruszeniem ustawowych zasad przyznawania prawa pomocy. W tych okolicznościach, uznając za zasadne przyznanie A. Ż. prawa pomocy wyłącznie w takim zakresie, w jakim umożliwi to jemu i B. S. sądową kontrolę zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.