II SA/Rz 47/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia I. Zwolnić B. S. od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, II. W pozostałej części odmówić przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. B. S. wezwana wraz z A. Ż. (ojcem) do solidarnego uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł. od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...], wspólnie złożonym na formularzu PPF wnioskiem zwrócili się o przyznanie prawa pomocy - zwolnienie od kosztów sądowych. Wg zawartych w nim informacji, złożonego przez B. S. dodatkowego oświadczenia oraz dołączonych do niego załączników: - do grona osób pozostających ze skarżącymi we wspólnym gospodarstwie domowym należy córka i syn B. S. (22 i 28 lat), - posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 100 m², nieruchomość rolną o pow. 1,5 ha, a z pojazdów mechanicznych samochód osobowy Fiat Cinquecento (rok prod. 1995), - źródła dochodów stanowi wynagrodzenie za pracę B. S. oraz emerytura A. Ż. w łącznej wysokości 3575 zł. brutto (2876 zł. netto); pozostałe osoby są bezrobotne, - średnie miesięczne wydatki obejmują opłaty za gaz – 100 zł., energię elektryczną – 150 zł., śmieci – 25 zł. wodę – 50 zł., wywóz szamba – 85 zł., telefon komórkowy – 60 zł., opał (zimą) – 350 zł., pobyt A. Ż. w Całodobowym Domu Opiekuńczo Leczniczym związany z jego wiekiem (85 lat), złym stanem zdrowia i koniecznością dializowania (ok. 1500 zł.); reszta środków przeznaczana jest na zakup żywności, środków czystości, bieżące naprawy, - B. S. nie posiada obecnie żadnych zasobów finansowych (wyciąg z jej rachunku bankowego na dzień 1 lutego 2013 r. wykazywał ujemne saldo w wysokości 1085 zł.). Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych (zarówno całości jak i w części) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy. Warunkiem jego przyznania osobie fizycznej jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Analiza aktualnej sytuacji materialno – bytowej B. S. prowadzi do uznania częściowej zasadności złożonego przez nią wniosku. W kontekście przedstawionych powyżej okoliczności należy uznać, że pomimo posiadanych przez nią i pozostałe osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym dochodów, które obiektywnie nie należą do najniższych względem zaspokojenia podstaw egzystencji 4-osobowej rodziny, poniesienie przez nią całości związanych ze skargą kosztów sądowych przekraczałoby jej obecne możliwości płatnicze, sprowadzając realne zagrożenie dla zaspokojenia ich niezbędnych potrzeb życiowych. Podyktowane jest to przede wszystkim znacznymi obciążeniami finansowymi związanymi z finansowaniem pobytu A. Ż. w placówce opiekuńczo – leczniczej, które stanowią stałe i do tego znaczące obciążenie domowego budżetu, pochłaniając ponad połowę jego środków. Mając na uwadze jego zły stan zdrowia znajdujący potwierdzenie w załączonej kserokopii karty leczenia szpitalnego z 24 stycznia 2012 r., konieczność ponoszenia wydatków z tym związanych nie budzi wątpliwości i nie może być kwestionowana. W tej sytuacji, przy wykazanych na kwotę ok. 820 zł. miesięcznie wydatkach związanych z utrzymaniem domu (opłaty za tzw. media oraz opał), z pozostającej kwoty ok. 550 zł. uwzględniając chociażby zakup dla pozostałych osób żywności, środków czystości, odzieży itp., B. S. nie będzie w stanie w krótkim okresie czasu wygospodarować środków zwłaszcza na pokrycie wpisu od skargi, którego opłacenie jest niezbędnym warunkiem jej merytorycznego rozpoznania. Uzasadnia to przyznanie jej zwolnienie od niego, gdyż ewentualna odmowa w tym zakresie byłaby praktycznie równoznaczna z pozbawieniem jej prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Obecne trudności finansowe dodatkowo uprawdopodabnia skierowany do Banku wniosek syna B. S. o odroczenie terminu spłaty kredytu studenckiego. Ubocznie należy jednak zwrócić uwagę wnioskodawczyni, że co do zasady spłata zobowiązań cywilnoprawnych, tj. kredytów, pożyczek nie korzysta z pierwszeństwa względem kosztów sądowych, która to okoliczność w równym stopniu dotyczy tak syna, jak i jej samej (spłata zobowiązań kredytowych wynika z przedłożonych wyciągów z jej rachunku bankowego) i nie może zostać pominięta zwłaszcza w odniesieniu do pozostałych (poza wpisem) kosztów sądowych, które mogą (nie muszą) wystąpić w sprawie w przyszłości. Przyznanie zwolnienia od nich na obecnym etapie postępowania byłoby co najmniej przedwczesne. To, że skarżąca nie jest obecnie w stanie opłacić wpisu od skargi wcale nie przekreśla możliwości partycypowania przez nią w kosztach sądowych w przyszłości w wyniku zmiany (polepszenia) jej sytuacji materialnej. Wynika to z następujących okoliczności: 1. Przedłożona przez B. S. umowa na wykonywanie świadczeń opiekuńczo – leczniczych względem jej ojca A. Ż. wskazuje, że została ona zawarta na czas określony - do 23 stycznia 2013 r. Ewentualne zaprzestanie płatności z tego tytułu bez wątpienia będzie miało przełożenie na ocenę jej przyszłej sytuacji finansowej, 2. Sygnalizowanego w dodatkowym oświadczeniu powołania córki B. S. do pełnienia zawodowej służby wojskowej od marca 2013 r. (uzyskiwane przez nią dochody będą miały wpływ na ocenę możliwości płatniczych pozostałych osób), 3. Możliwego podjęcia pracy zarobkowej przez syna B. S. Oceniając zdolność osoby wnioskującej do pokrycia kosztów sądowych pod uwagę brane są możliwości zarobkowe członków rodziny, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (postanowienie NSA z dnia 26 maja 2008 r. I FZ 210/08). Długotrwałe utrzymywanie przez skarżącą syna nie może przesądzać o jej szeroko rozumianym uprawnieniu do skorzystania z prawa pomocy w sytuacji, gdy mimo wieku i stanu zdrowia jest on zdolny do podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, niekoniecznie zgodnej z posiadanym wykształceniem, 4. Możliwości uzyskania dodatkowych dochodów lub korzyści naturze z posiadanej nieruchomości rolnej (poprzez jej samodzielne zagospodarowanie – zwłaszcza mając na uwadze fakt pozostawania syna B. S. bez pracy lub ewentualne jej wydzierżawienie), a przez to ograniczenie chociażby wydatków na zakup żywności. W kontekście wyjątkowego charakteru prawa pomocy nie powinny też budzić żadnych wątpliwości okoliczności, na podstawie których jest ono przyznawane. W przypadku B. S., w sytuacji względnej równowagi między wykazanymi przez nią powyżej dochodami a wymienionymi wydatkami, dotyczy to zwłaszcza źródeł finansowania nie ujętej w nich spłaty zaciągniętych kredytów (wg wyciągów z rachunku bankowego w styczniu 2013 r. była to łącznie kwota ok. 650 zł.), czy utrzymania samochodu (zakup paliwa). Przyznanie więc jej w takiej sytuacji na obecnym etapie postępowania pełnego zwolnienia od kosztów sądowych wiązałoby się z naruszeniem ustawowych zasad przyznawania prawa pomocy. W tych okolicznościach, uznając za zasadne przyznanie B. S. prawa pomocy wyłącznie w takim zakresie, w jakim umożliwi jej to sądową kontrolę zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i 4 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.