II SA/Rz 472/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie NSA Anna Lechowska /spr./ WSA Zbigniew Czarnik Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 17 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego -skargę oddala- IISA/Rz 472/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] marca 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze - po rozpatrzeniu odwołania W. K. od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego z okres objęty wnioskiem, tj. od 17 września 2002r. do 30 listopada 2003r. - utrzymało w mocy zaskarżoną nim decyzję. Jako jej podstawę prawną wskazało art. 37 ust. l pkt l i art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64. poz. 593, z późn. zm.) oraz art. l7 pkt l i art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071, z późn. zm.). W jej uzasadnieniu organ podniósł, że pismem z dnia 19 maja 2004r. adresowanym do MOPS w S. W. K. wniósł o wydanie decyzji w przedmiocie "wyrównania" zasiłku stałego wyrównawczego od dnia 17 września 2002r.do 30 listopada 2003r. wobec uznania go wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 2003r. sygn. akt [...] za niepełnosprawnego w stopniu umiarkowanym. Okres ten nie był objęty ostateczną decyzja o przyznaniu tego świadczenia wydaną [...] grudnia 2003r. Organ I instancji opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2006 zasiłku stałego za wspomniany okres wskazując , że jest on odpowiednikiem dawnego zasiłku stałego wyrównawczego. Od tej decyzji odwołanie złożył W. K. zarzucając naruszenie art. 37 ust. l pkt l ustawy o pomocy społecznej. W szczególności podniósł, że wyrok Sądu Rejonowego w K. o niezdolności do pracy otrzymał w dniu 4.12.2003 r., zatem nie mógł złożyć wniosku o przyznanie zasiłku przed 17.09.2002 r. W tej sytuacji nie może ponosić negatywnych skutków wobec braku swojej winy. Wnosi o przyznanie mu "wyrównania" za wskazany okres. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło odwołania i decyzją opisaną na wstępie utrzymało w mocy decyzję nim zaskarżoną. W jej motywach podniosło, że ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64. poz. 593 z późn. zm.) - zwana dalej ups. określa warunki nabywania prawa do świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń. Świadczeniami z pomocy społecznej są m. in. świadczenia pieniężne w postaci zasiłku stałego (art. 36 pkt l lit. a ups.). natomiast przepis art. 36 pkt l ups. nie wymienia wśród rodzajów świadczeń pieniężnych zasiłku stałego wyrównawczego. Porównując jednak przesłanki przyznania zasiłku stałego wyrównawczego (określone w art. 27 ust. 4 ups. z 1990 r.) oraz przesłanki przyznania zasiłku stałego (określone w art. 37 ust. l pkt l ups. z 2004 r.) dojść należy do wniosku, że w istocie chodzi o tożsame świadczenia Przepis art. 37 ust. l pkt l ups. przewiduje możliwość przyznania zasiłku stałego pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem (art. 106 ust. 3 ups.). Przez złożenie wniosku wraz z wymaganą dokumentacją należy rozumieć wniosek wraz ze wszystkimi dokumentami potwierdzającymi w pełni jego zasadność. Wymogu tego nie spełnia wniosek i dokument potwierdzający istnienie jedynie części przesłanek określonych cytowanym wyżej przepisem. Skoro świadczenia pieniężne ustala się i wypłaca od miesiąca, w którym w sprawie wpłynął wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, to żądanie skarżącego zawarte w jego wniosku z 19 maja 2004r. aby ustalić mu prawo do zasiłku wyrównawczego przyznanego mu decyzją ostateczną za okres nie objęty ta decyzją jest pozbawione podstawy prawnej. Tego rodzaju żądanie wyrównania zasiłku nie znajduje podstaw prawnych w świetle przepisów ups. Stanowisko zatem organu I instancji zasługuje na akceptację. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył W. K. domagając się uchylenia decyzji obu instancji i przyznania mu pomocy prawnej z urzędu. W uzasadnieniu skargi, powołując się na okoliczność , iż wyrok Sadu Pracy w K. z dnia [...] listopada 2003 r. stwierdzał jego niepełnosprawność od 17 września 2002r. wskazał na zasadność żądania wyrównania przyznanego mu od dnia 1 grudnia 2003r. świadczenia. Wyroku tego nie mógł złożyć wcześniej , jako że nie był on prawomocny. Uważa, że nie ponosi winy za ten fakt, stąd powinien mieć wyrównany zasiłek za ten okres. Dodał, że dniu złożenia tego wniosku obowiązywała poprzednia ustawa, która nie wskazywała od kiedy należy liczyć termin przyznania zasiłku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi z przyczyn, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po myśli art. 1§1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( §2 ).Oznacza, to, że przy jej wykonywaniu Sąd pomija inne niż legalność względy, w tym także zgodności z zasadami współżycia społecznego, chyba że inne kryteria oceny zapisane są w przepisach prawa stanowiącego podstawę materialno-prawna kontrolowanego aktu lub czynności. Rozpoznawszy skargę na decyzję administracyjną Sąd uwzględnia ją, jeśli w wyniku kontroli stwierdzi, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy a także naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności z przyczyn określonych w art. 156 kpa lub innych przepisach . Uwzględnienie skargi polega na uchyleniu tej decyzji, stwierdzeniu jej nieważności lub niezgodności z prawem (art. 145 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej P.p.s.a.). Poddawszy decyzję zaskarżoną takiej właśnie kontroli, Sąd doszedł do wniosku , że skarga nie może być uwzględniona. Na podstawie akt sprawy administracyjnej Sąd ustalił, że z wniosku skarżącego pochodzącego z dnia 9 grudnia 2003r. toczyło się postępowanie zakończone decyzją Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z [...] grudnia 2003r. Nr [...], którą przyznano mu zasiłek stały wyrównawczy od dnia 1 grudnia 2003r. Z wniosku tego wynika, że skarżący nie korzystał przed jego wniesieniem ze stałych świadczeń z pomocy społecznej a otrzymywał jedynie pomoc doraźną. Okoliczność tę skarżący potwierdził na rozprawie sądowej. W postępowaniu z tego wniosku skarżący przedłożył wyrok Sądu Rejonowego w K. Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2003r. który zmieniał orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] maja 2003r. nr sprawy [...] w części dotyczącej stopnia niepełnosprawności skarżącego oraz okresu ważności orzeczenia i ustalał, że jest on niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym od 17 września 2002r. do 17 września 2004r. Decyzja organu pomocy społecznej z [...] grudnia 2003r. stała się ostateczna w następstwie stwierdzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lutego 2004r. o Nr SKO [...] uchybienia terminu do wniesienia odwołania - po uprzedniej odmowie przywrócenia mu terminu do jego wniesienia. Odwołanie to kwestionujące sposób obliczenia wysokości zasiłku skarżący wniósł 3 lutego 2004r. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2004r. Nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w S. stwierdził wygaśniecie decyzji z [...] grudnia 2003r. z dniem 1 maja 2004r. wobec wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2004r o pomocy społecznej ( Dz.U. Nr 64, poz.593) i decyzją z dnia [...] maja 2004r. Nr [...] i przyznał skarżącemu od dnia 1 maja 2004r. zasiłek stały i związane z nim świadczenia zdrowotne i składkę zdrowotną. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2004r nr [...] wydaną w następstwie odwołania skarżącego, który kwestionował sposób obliczenia zasiłku. Już po jej wydaniu pismem z dnia 19 maja 2004r. adresowanym do MOPS w S. skarżący wniósł o wydanie decyzji w przedmiocie "wyrównania" zasiłku stałego wyrównawczego przyznanego decyzją z dnia [...] grudnia 2003r., wobec uznania go wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 2003r. sygn. akt [...] za niepełnosprawnego w stopniu umiarkowanym od dnia 17 września 2002r. Kierownik MOPS pismem z 25 maja 2004r. poinformował go, iż zgodnie z ustawą z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przysługują od dnia złożenia wniosku wraz z wymaganą dokumentacją (art. 43 ust.6). Skoro wnioskodawca złożył wniosek w dniu 9 grudnia 2003r., jego żądanie nie ma podstaw prawnych. Kolejne pismo w tej sprawie nazwane "wnioskiem o wydanie decyzji" złożył W. K. w dniu 2 czerwca 2004r. domagając się w nim wydania decyzji zgodnie z art. 107 kpa, bowiem stanowisko organu uważa za niesłuszne i chce się odeń odwołać, co uniemożliwia mu brak pouczenia o środkach odwoławczych. Po raz kolejny Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odpowiedział mu pismem z dnia 9 czerwca 2004r. podtrzymując tezę , iż brak jest podstaw do wydania żądanej decyzji, jako że kwestie wypłaty zasiłku wyrównawczego , w tym także terminu, od którego należy się wypłata przesądziła decyzja ostateczna z dnia [...] grudnia 2003r. Decyzja ta zresztą wygasła z dniem 1 maja 2004r. na podstawie art. 149 ustawy o pomocy społecznej z 12 marca 2004r. W dniu 24 czerwca 2004 r. W. K. złożył odwołanie od obu tych pism do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nazywając te pisma decyzją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lipca 2004r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania od " decyzji" Kierownika MOPS z [...] maja 2004r. w przedmiocie wyrównania zasiłku stałego wyrównawczego. W następstwie skargi na to postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 5 sierpnia 2005r. sygn. akt II SA/Rz 734 uchylił je, z uwagi na okoliczność, że organ II instancji nie ocenił pisma kwestionowanego odwołaniem w aspekcie materialnego pojęcia decyzji administracyjnej i nie rozważył, czy nie nosi ono cech ułomnej decyzji administracyjnej, co wykluczałoby uznanie odwołania za niedopuszczalne. W postępowaniu ponownym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] rozpoznało odwołanie i uchyliwszy decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] maja 2004r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z uwagi na okoliczność, iż w "decyzji" tej powołano nieobowiązujące w dniu jej wydania przepisy prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 29 listopada 1990 o pomocy społecznej. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2006r. odmówił W. K. przyznania zasiłku stałego z pomocy społecznej za okres od l 7.09.2002 r. do 30.1 l .2003 r. i ta jego decyzja zakwestionowana odwołaniem została utrzymana w mocy decyzją zaskarżoną. W ocenie Sądu potwierdzona treścią wniosku z dnia 9 grudnia 2003r. i oświadczeniem skarżącego na rozprawie sądowej okoliczność, że przyznany mu decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. zasiłek stały wyrównawczy był pierwszym zasiłkiem o charakterze stałym a nie kontynuacją wcześniej przyznanego przez organ pomocy społecznej zasiłku stałego oraz fakt że w decyzji tej oznaczono datę, od której skarżącemu przysługiwało prawo do tego zasiłku (1 grudnia 2003r.), jak również kategoryczne sformułowanie przez skarżącego żądania wydania nowej decyzji w przedmiocie wyrównania świadczenia za okres nie objęty decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. a rozpoczynający się od daty uznania go we wspomnianym wyroku Sądu Rejonowego w K. Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym ( mimo wskazania w pismach organu I instancji na ostateczność decyzji z [...] grudnia 2003r.), uzasadniał załatwienie tego wniosku w drodze nowej decyzji administracyjnej. Do jej wydania zobligowany był organ I instancji po uchyleniu decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2005r. uznanego przezeń za ułomną decyzję administracyjną - "pisma" z dnia 25 maja 2004r. odmawiającego przyznania żądanego wyrównania. Prawidłowy jest pogląd organów obu instancji, że skoro wniosek o przyznanie "wyrównania" zasiłku stałego wyrównawczego został złożony pod rządami ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz.593, ze zm.), to dla oceny owego żądania zastosowanie winny mieć przepisy tej właśnie ustawy obowiązującej od dnia 1 maja 2004r. Ustawa ta, ustanawia prawo do zasiłku stałego dla osoby pełnoletniej, która spełnia przesłanki określone w jej art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2. Zasiłek na podstawie tego przepisu może być przyznany - zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy - począwszy od miesiąca , w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Ustawa nie przewiduje natomiast możliwości przyznawania "wyrównania" świadczeń przyznanych decyzjami ostatecznym wydanymi na podstawie uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz 414, ze zm.). Decyzje takie, jeśli były wadliwie wydane mogą być weryfikowane w nadzwyczajnych trybach przewidzianych przez kodeks postępowania administracyjnego (m.in. wznowienie postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji, 163 kpa), o ile zachodzą po temu podstawy przepisami prawa ustanowione. Odnosząc się do poglądu skargi, jakoby przepisy ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r. nie określały terminu, od którego przysługiwał przewidziany nią zasiłek stały (stały wyrównawczy), Sąd wyjaśnia, iż pogląd ten jest błędny. Art. 43 ust. 6 tej ustawy ustanawiał bowiem zasadę, że świadczenia z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym złożony został wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Na tle tego przepisu orzecznictwo sądowe zaprezentowało pogląd, że tylko w sprawie o kontynuację zasiłku stałego (przyznanego przez organ wcześniejszą decyzją i pobieranego na jej podstawie), w której kolejne orzeczenie o niepełnosprawności zostało przez uprawnione organy wydane z opóźnieniem, wskutek okoliczności, za które strona nie ponosi odpowiedzialności, nie ma ów przepis zastosowania, w zakresie w jakim określa on początek przyznania i wypłacania zasiłku, uzależniając go od daty złożenia wniosku (patrz; wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2006 I OSK 743/05 ONS iWSA 6/2006 poz. 177). Z przytoczonych wyżej względów, Sąd w oparciu o przepis art. 151 P.p.s.a, oddalił skargę.