II SA/Rz 472/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odprowadzenia wód opadowych postanawia I. Zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. Odmówić ustanowienia radcy prawnego. E. W. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W wyniku rozpoznania wniosku, referendarz sądowy WSA w Rzeszowie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013 r. zwolnił skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 200 zł., uznając, że poniesienie pozostałych kosztów postępowania nie będzie przekraczało jego możliwości finansowych. Przeciwko przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w szerszym zakresie przemawiały wynikające z udzielonych informacji znaczące rozbieżności co do wysokości ponoszonych wydatków (w szczególności związanych z utrzymaniem domu i leczeniem) oraz niewskazanie - pomimo wezwania - wydatków związanych z utrzymaniem samochodu, a także brak wyjaśnienia okoliczności związanych ze spłatą pożyczki (osób u których ją zaciągnął, kwoty pozostałej do spłaty). W sprzeciwie skarżący wskazał, że jego sytuacja finansowa jest bardzo trudna i uzasadnia przyznanie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wyjaśnił, że rozbieżności w podawanych kwotach przeznaczanych na zakup leków wynikają z braku stałej ich wysokości, zaś brak udzielenia wyczerpujących odpowiedzi wynika z wieku, złego stanu zdrowia /szczegółowo opisanego w sprzeciwie/ - w tym problemów z pamięcią, nieporadności i słabego wykształcenia. Obecnie jego sytuacja życiowa jest tragiczna w związku z toczącym się postępowaniem, w ramach którego ma uiścić opłatę legalizacyjną w kwocie 50 000 zł., względnie rozebrać dom mieszkalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sprzeciw został złożony w terminie, co zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej P.p.s.a., wywołuje skutek w postaci utraty mocy postanowienia przeciwko któremu został on wniesiony, a będąca przedmiotem sprzeciwu sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. radcy prawnego) – gdy osoba wnioskująca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania - art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 § 2 P.p.s.a, 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego) – art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 P.p.s.a. Jak wynika z powyższego, kryterium ekonomiczne bazujące na osiąganych dochodach i sytuacji materialnej jest jedynym, na podstawie którego ocenia się zdolność osób fizycznych do poniesienia związanych ze sprawą kosztów; z tego względu bezpośredniego wpływu na rozpoznanie wniosku nie mają takie okoliczności, jak wiek skarżącego, jego stan zdrowia czy wykształcenie. Analiza wniosku (PPF) oraz informacji zawartych w dodatkowym oświadczeniu i dołączonych do niego załącznikach, a w szczególności w sprzeciwie, prowadzi do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym całość kosztów sądowych. Przy dochodach w gospodarstwie domowym (łącznie 2663 zł. netto miesięcznie) oraz wysokości ponoszonych wydatków związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych (m.in. zakup żywności – ok. 1000 zł., leczenie – 260-800 zł. oraz związane z utrzymaniem domu – ok. 600 zł.) należy stwierdzić, że pokrycie kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi i nadaniem jej dalszego biegu (wpis) lub też mogących wystąpić w przyszłości (np. opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w przypadku oddalenia skargi, wpis od skargi kasacyjnej), mogłoby wiązać się z uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania. Dodatkowym argumentem, który podniesiony został dopiero w sprzeciwie, a przemawiającym za takim rozstrzygnięciem, są wydatki mające związek z wykonanymi przez skarżącego przy budynku mieszkalnym pracami budowlanymi (sporządzenie wymaganej dokumentacji projektowej na łączną kwotę 5808 zł. i opłata legalizacyjna w kwocie 50 000 zł.). Za nieuzasadniony należy natomiast uznać wniosek skarżącego w części odnoszącej się do żądania ustanowienia radcy prawnego, gdyż udzielone informacje nie spełniają ustawowego kryterium wykazania przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Związane jest to zarówno z obiektywną oceną sytuacji materialno - finansowej (zaspokojonymi potrzebami mieszkaniowymi, stałymi dochodami, zdolnością do wygospodarowania w 2012 r. środków finansowych na remont domu), jak też brakiem wyczerpujących danych co do wszystkich kwestii, o wyjaśnienie których skarżący był wzywany, a rzutujących na ocenę możliwości płatniczych. Uznając za wiarygodną zawartą w sprzeciwie informację co do nieregularności wydatków związanych z leczeniem, skarżący nadal nie wyjaśnił rozbieżności co do wysokości wydatków związanych z utrzymaniem domu (wynikających z informacji pierwotnie zawartych w dołączonym do skargi formularzu Oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, a następnie określonych w formularzu PPF i dodatkowym oświadczeniu), nie określił wydatków związanych z użytkowaniem samochodu i nie ujawnił okoliczności związanych z rzekomym zaciągnięciem i spłatą pożyczki (nie wskazał osób u których ją zaciągnął, kwoty pozostałej do spłaty, wysokości rat itp.). Nieprzekonujące i wymijające w tym względzie jest tłumaczenie, że do pomyłek mogły przyczynić się problemy z pamięcią, a brak udzielenia wyczerpujących odpowiedzi jest wynikiem nieporadności i słabego wykształcenia. Wręcz przeciwnie, takie wyjaśnienia (przy dalszym braku udzielenia tych informacji) świadczą w pełni o świadomym działaniu i dobrym rozeznaniu w sprawie, a tym samym o braku spełnienia warunku do wykazania potrzeby występowania w postępowaniu sądowym przez fachowego pełnomocnika /ubocznie należy zwrócić uwagę skarżącego, że sąd administracyjny z urzędu bierze pod uwagę wszelkie uchybienia w postępowaniu przed organami administracji, co dodatkowo zabezpiecza jego prawa/. Stosownie do powyższego, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 245 § 2 i 3 oraz art. 260 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.