II SA/Rz 473/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2013 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku D.O. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. Ö. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie prowadzenia robót budowlanych - postanawia - odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. D. Ö. wezwany do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł w sprawie ze swej skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...] (o umorzeniu postępowania w sprawie prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie stacji transformatorowej na działce nr ewid. 2406/3 w K.) złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawca wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i czworgiem dzieci (w wieku: 16, 15, 13 i 9 lat). Rodzina mieszka w domu o powierzchni 100 m.kw. Na posiadany majątek składają się: budynki gospodarcze i "pozostałe", samochód marki Dodge Caravan i Mercedes ML (obydwa z 2005 r.). Dochód rodziny stanowi kwota 2 000 zł, w tym 1 500 zł z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz 500 zł z tytułu zasiłku rodzinnego. Żona składającego wniosek – M. Ö. prowadzi działalność gospodarczą, z której jednak w chwili obecnej nie osiąga dochodu, gdyż "w 2010 roku w wyniku powodzi poniosła olbrzymie straty". W uzupełnieniu wniosku – na skutek wezwania Referendarza sądowego – skarżący podał, że miesięcznie ponosi następujące wydatki: 200 zł – opłata za gaz, 200 zł – opłata za energię elektryczną, 100 zł – opłata za telefon, 300 zł – składka na ubezpieczenie w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, 60 zł – składka na ubezpieczenie samochodów, 150 zł – opłata za wodę. D. Ö. podniósł, że dopłata bezpośrednia do gruntu wyniosła 660 zł. Nadto wskazał, że w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego nie posiada żadnych mechanicznych maszyn rolniczych, natomiast korzysta z pracy dwóch koni. Żona nie zatrudnia zaś żadnych pracowników. Do pisma uzupełniającego wnioskodawca dołączył nadto dwa wyciągi z rachunków bankowych jego oraz żony z saldem końcowym na kwoty odpowiednio: 11,37 zł oraz 0 zł. Skarżący przedłożył również – zgodnie z wezwaniem – deklaracje dla podatku od towarów i usług za luty, marzec i kwiecień 2013 r. oraz dotyczące żony zeznanie o wysokości dochodu w 2012 r. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2013 r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. W ustawowym terminie D. Ö. złożył sprzeciw, w którym podniósł, że straty prowadzonej przez żonę działalności są "ogromne" z powodu powodzi, która dotknęła ich w 2010 r. Zaznaczył, że zaciągnęli kredyt, jak też mają "wiele zaległych zobowiązań" związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wszystkie pieniądze, które pochodzą z wynajmu przeznaczane są zatem na spłatę tych zobowiązań. Utrzymują się więc z działalności rolniczej oraz z zapomóg w postaci zasiłku rodzinnego oraz zwrotu kosztu zakupu podręczników do szkoły. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skuteczne wniesienie przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2013 r. spowodowało, że orzeczenie to utraciło moc, a sprawa będąca jego przedmiotem podlega rozpoznaniu na nowo przez sąd - zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), określanej dalej jako "P.p.s.a.". D. Ö. domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, a zatem w świetle art. 245 § 2 P.p.s.a. - przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pomoc taka przyznawana jest wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest bowiem, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Składający wniosek winien zatem z należytą starannością uzasadnić go przez podanie wszystkich okoliczności mających wpływ na ocenę jego sytuacji rodzinnej i materialno-bytowej. Brak szczegółowego przedstawienia takiej sytuacji powoduje niemożność dokonania właściwej analizy wniosku pod kątem spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu, D. Ö. nie wykazał - zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. - że nie jest w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania, jak też, iż nie ma możności poniesienia takich kosztów w pełnej wysokości bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny (co kwalifikowałoby go do przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie – art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Należy wskazać, że rodzina wnioskodawcy ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe – zajmuje dom o powierzchni 100 m.kw. Nadto posiada nieruchomość rolną o powierzchni 7 ha, która stanowi podstawę utrzymania (dochód z prowadzenia działalności rolniczej wynosi - według oświadczenia wnioskodawcy – 1 500 zł miesięcznie). Skarżący uzyskał ponadto dopłatę do gruntu w wysokości 660 zł. Wnioskodawca nie wskazał, aby rodzina nie mogła zaspokoić potrzeb w zakresie żywienia, czy też aby ponoszone były jakiekolwiek wydatki z tytułu leczenia. Nie podał także kwot ponoszonych na zakup odzieży oraz obuwia, które to wydatki muszą być przecież ponoszone choćby w minimalnej wysokości. Składający wniosek, jak i jego żona posiadają (każdy odrębnie) samochód, z czym wiąże się wydatek miesięczny w kwocie 60 zł tytułem składek na ubezpieczenie. Nie zostały jednak wskazane żadne inne wydatki z tym związane, takie jak np. na zakup paliwa. Skarżący podkreśla, że w związku z powodzią w 2010 r. prowadzona przez żonę działalność gospodarcza spowodowała straty i w chwili obecnej nie przynosi dochodu. Należy jednak zauważyć, że pomimo powyższego, działalność ta ciągle jest prowadzona. Sprzeciw wskazuje, że rodzina skarżącego obciążona jest kredytem i innymi zobowiązaniami, których jednak spłata następuje z dochodu uzyskiwanego tytułem wynajmu. W ocenie Sądu, trudno przyjąć, że podana przez skarżącego kwota ok. 2 000 zł pozwala rzeczywiście na utrzymanie licznej, bo sześcioosobowej rodziny wyżej wymienionego (żywność, odzież, obuwie, potrzeby w zakresie edukacji inne niż podręczniki, których koszt pokrywa świadczenie z pomocy społecznej, opłaty za media), pokrycie kosztów prowadzenia gospodarstwa rolnego (choćby podniesiona w sprzeciwie kwestia paszy dla koni) oraz utrzymanie dwóch samochodów. Należy w tym miejscu podkreślić, że z uwagi na przewidziany przez ustawodawcę wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy, może mieć ona zastosowanie w zakresie całkowitym tylko w odniesieniu do osób, które mimo ograniczenia wydatków do tych niezbędnych (umożliwiających egzystencję) nie są w stanie wygospodarować odpowiedniej kwoty na koszty postępowania. Skarżący do takiej grupy z pewnością jednak nie należy, o czym świadczy choćby fakt posiadania dwóch samochodów, "pozostałych" nieruchomości (jak wskazał we wniosku), które stanowią najprawdopodobniej przedmiot wynajmu. Należy także zaakcentować, że pomimo stosownego wezwania, jak też w sprzeciwie skarżący nie wyjaśnił wszystkich żądanych kwestii. Nie podał np. miesięcznych wydatków na żywność czy przedmiotu działalności gospodarczej żony. Nie odniósł się szerzej do wysokości środków pozyskiwanych z wynajmu nieruchomości. Wskazując z kolei na zaciągnięty kredyt i "inne zobowiązania" nie podał danych odnośnie do ich liczby, wysokości i szczegółowych celów. Jak już zaznaczono, rzetelne wyjaśnienie sytuacji materialnej stanowiącej jedyną przesłankę przyznania prawa pomocy należy do składającego wniosek. Wszelkie braki w tym zakresie nie mogą działać na korzyść wnioskodawcy. Mając powyższe na uwadze Sąd odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego, działając na podstawie art. 245 § 2 i § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a.