II SA/Rz 473/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Piotr Godlewski po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalania gruntów postanawia umorzyć postępowanie o przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy. Reprezentujący S. K. pełnomocnik (radca prawny) w treści skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] zawarł wniosek o zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych w całości. Wskazał, że nie jest ona w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, gdyż jest jedyną zatrudnioną osobą w gospodarstwie domowym. Posiada najniższe wynagrodzenie, z którego jest w stanie pokryć tylko wydatki pierwszej potrzeby. W przedłożonym następnie urzędowym formularzu PPF (obowiązującym osoby fizyczne wnioskujące o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym) skarżąca wskazała, że osiąga dochód brutto 1680 zł.; pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym mąż jest bezrobotny. Koszty utrzymania wynoszą 1100 zł. miesięcznie i obejmują wydatki na zakup biletu miesięcznego – 150 zł., opłaty za energię elektryczną, wodę i telefon – odpowiednio 300, 150 i 100 zł. oraz zakup żywności – 400 zł. Wg zawartego we wniosku oświadczenia, wraz z mężem nie posiada żadnych wartościowych składników majątkowych. Ponieważ wstępna analiza tych informacji nie wykazała w sposób przekonujący zasadności wniosku, wezwano skarżącą (za pośrednictwem pełnomocnika) do: a) wyjaśnienia istotnych rozbieżności co do wysokości opłat związanych z utrzymaniem domu, wykazanych w dołączonym pierwotnie do skargi formularzu mającym zastosowanie w postępowaniu cywilnym przed sądami powszechnymi (energia – 260 zł./3 m-ce, woda – 150 zł./4 m-ce), a deklarowanych następnie w formularzu PPF (energia – 300 zł./m-c, woda – 150 zł./m-c); jednocześnie w pierwszym z formularzy zostały wykazane wydatki za gaz – 160 zł./2 m-ce, nieuwzględnione później we wniosku PPF, b) wyjaśnienia, czyją własność stanowi dom, w którym zamieszkuje wraz z mężem, c) wskazania sposobu wykorzystania (zagospodarowania) nieruchomości rolnej związanej pośrednio z przedmiotem postępowania sądowego, d) potwierdzenia, czy osiągane przez nią wynagrodzenie za pracę stanowi jedyne źródło utrzymania jej i męża, e) wykazania posiadanych przez siebie i męża pojazdów mechanicznych (marka, rok prod.) oraz średniej wysokości ponoszonych w skali miesiąca wydatków związanych z ich utrzymaniem i eksploatacją, f) wyjaśnienia, czy korzysta ze wsparcia pomocy społecznej, g) wyjaśnienia, z jakim uszczerbkiem dla koniecznego utrzymania jej i męża wiązałoby się jednorazowe opłacenie wpisu od skargi w kwocie 200 zł., h) wskazania źródeł pokrycia wydatków związanych z ustanowieniem w sprawie pełnomocnika, i) przedłożenia wyciągów z posiadanych przez siebie i męża rachunków bankowych za okres 3 miesięcy poprzedzających dzień doręczenia wezwania, j) przedłożenia kserokopii dowodów opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i kanalizację, telefon, k) przedłożenia kserokopii decyzji /zaświadczenia o przysługującym mężowi statusie osoby bezrobotnej. W wezwaniu został oznaczony termin do jego wykonania (7 dni od dnia jego otrzymania) oraz rygor związany z jego niewykonaniem, tj. rozpoznanie wniosku wyłącznie w oparciu o informacje zawarte w aktach sprawy - formularzu PPF. W odpowiedzi na wezwanie, reprezentujący S. K. pełnomocnik cofnął wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, załączając dowód uiszczenia opłaty sądowej od skargi w kwocie 200 zł. Mając powyższe ma uwadze stwierdzono, co następuje: Mimo braku wskazania przez wnioskodawczynię (jej pełnomocnika) we wniosku PPF (rubryka nr 4) zakresu dochodzonego prawa pomocy, przy jego ustalaniu oparto się na jego pierwotnym i jednoznacznym określeniu w treści skargi. Stosownie do art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie tylko na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku, co tym samym wyłącza możliwość orzekania w tym zakresie "z urzędu". Nie nasuwające wątpliwości oświadczenie pełnomocnika wnioskodawczyni o cofnięciu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, równoznaczne z rezygnacją z ubiegania się o jego przyznanie, wywiera więc skutek w postaci braku podstaw prawnych do jego merytorycznego rozpoznania, co prowadzi do umorzenia postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego. Niejako na marginesie należy podkreślić, że S. K. mając pełną swobodę w dysponowaniu złożonym przez siebie wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, decyduje także, czy i w jakim zakresie ustosunkować się do kierowanego do niej wezwania o udzielenie dodatkowych informacji i /lub dokumentów (żądanie ich złożenia ma oparcie w art. 255 P.p.s.a. i odnosi się do sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku PPF okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości). Rezygnując z ich udzielenia, niezależnie od wskazanych przez siebie przyczyn, musi się liczyć z określonymi tego konsekwencjami procesowymi, przy czym należy odróżnić zupełny brak odniesienia się do wezwania (skutkujący zgodnie z zawartym w nim pouczeniem rozpoznaniem wniosku wyłącznie w oparciu o dane z formularza PPF – w tym bardzo prawdopodobną w takiej sytuacji odmowę przyznania prawa pomocy) od wyraźnego cofnięcia tego wniosku (uznanie skuteczności tej czynności powoduje bezprzedmiotowość wniosku z uwagi na brak podstaw prawnych do jego merytorycznego rozpoznania). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 i art. 258 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.