II SA/Rz 473/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie Agata Kosowska-Dudzik po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 roku w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. S., R. S., P. G., T. K., M. K., W. D., S. K., H. G., S. G., W. M., G. M. i Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalania gruntów - postanawia - odmówić przyznania Z. D. prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów z uwagi na brak uiszczenia wpisu oraz przedłożenia wymaganej ilości odpisów skargi. Postanowieniem z dnia 17 września 2014 r. skarga kasacyjna Z. D. od tego orzeczenia została odrzucona z uwagi na jej osobiste sporządzenie. W dniu 1 września 2014 r. Z. D. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie tut. Sądu z dnia 10 lipca 2014 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wezwana o nadesłanie takiego zażalenia oraz o uiszczenie kwoty 100 zł tytułem wpisu od niego skarżąca przedłożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczyła, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Swoje żądanie umotywowała faktem uzyskiwania niskich dochodów (renta kwartalna – 115 zł) oraz złym stanem zdrowia. Jako pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym skarżąca wykazała córkę Podała, że zajmują mieszkanie o powierzchni 20 m.kw. Na ich majątek składa się także nieruchomość rolna o powierzchni 2 ha. Ze względu na lakoniczność przedmiotowego wniosku oraz to, że skarżąca nie wypełniła wszystkich jego rubryk, wezwano ją do uzupełnienia zgłoszonego żądania. Wezwanie to dotyczyło mianowicie wskazania statusu córki (osoba pracująca, bezrobotna), wszystkich dochodów netto rodziny, średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny i mieszkania oraz leczenie. Skarżącą wezwano także do wskazania, czy pobiera środki z Unii Europejskiej w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej, czy posiada jakieś pojazdy mechaniczne i jakie są ewentualne koszty z nimi związane oraz do uzupełnienia rubryk formularza PPF dotyczących posiadania nieruchomości, w tym domu i "innych nieruchomości", zasobów pieniężnych oraz stanu majątkowego osób pozostających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym oraz przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych. W odpowiedzi Z. D. zaznaczyła, że stan majątkowy jej córki jest taki sam jak i jej. Nie mają zasobów pieniężnych ani wartościowych przedmiotów. Z załączonego wyciągu z rachunku bankowego wynikało saldo na dzień 12 listopada 2014 r. wynoszące 53,72 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Prawo pomocy to wyjątek od zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, którą wyraża art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej następnie "P.p.s.a.". W świetle art. 245 § 1 P.p.s.a. może ono zostać przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W tym pierwszym przypadku obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 P.p.s.a.), natomiast w drugim zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata czy radcy prawnego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Celem przedmiotowej instytucji jest wsparcie osób ubogich, którym brak otrzymywania jakichkolwiek dochodów bądź też ich uzyskiwanie w niedostatecznej wysokości uniemożliwiłby ochronę swoich praw na drodze sądowej. Warunkiem jednak otrzymania przez stronę żądanej przez nią pomocy jest wykazanie, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej powyższe. Jej wniosek winien więc zawierać pełne i jasne oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wszelkie zaś wątpliwości w tym zakresie należy wyjaśnić przy skorzystaniu z instytucji z art. 255 P.p.s.a. Przewiduje ona możliwość wezwania wnioskodawcy o złożenie dodatkowego oświadczenia bądź przedłożenie dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji materialnej. Odpowiedź na nie powinna być wyczerpująca tak, by możliwa była należyta ocena żądania strony. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że czynności określone w art. 255 P.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (tak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5.11.2010 r. II GZ 318/10, publ.: www.nsa.gov.pl). Niedopełnienie takiego obowiązku powoduje, że oświadczenie strony jako niepełne jest niewystarczające do wydania pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Uprawnia to zaś do stwierdzenia, że wnioskodawca nie wykazał, że sytuacja, w której się znajduje kwalifikuje go do przyznania prawa pomocy. Z. D. tylko częściowo odniosła się do skierowanego do niej wezwania. Przede wszystkim bowiem nie wskazała, jaki jest status jej córki tzn., czy jest to osoba pracująca czy bezrobotna i czy pobiera jakieś świadczenie. Skarżąca nie odpowiedziała także na pytanie dotyczące wszystkich uzyskiwanych dochodów netto w sytuacji, gdy podana przez nią kwota 115 zł jest całkowicie nieadekwatna do pokrycia kosztów utrzymania dwóch dorosłych osób. Wnioskodawczyni nie podała także średnich miesięcznych wydatków na utrzymanie siebie i córki, w tym na leczenie (we wniosku zwróciła uwagę na zły stan zdrowia) oraz na utrzymanie domu. Nie podała, czy korzysta z telefonu (i jaki koszt się z tym wiąże), czy posiada pojazdy mechaniczne (i jaki jest miesięczny koszt ich utrzymania). Te wszystkie dane miały na celu uzyskanie pełnej wiedzy odnośnie do faktycznej sytuacji finansowej strony. Ich brak budzi natomiast wątpliwości co do powyższego. Z tych przyczyn odmówiono zwolnienia Z. D. od kosztów sądowych oraz ustanowienia dla niej adwokata. Podstawę niniejszego rozstrzygnięcia stanowi art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.